Wederopbouw met corrupte politici

Sint-Maarten Een parlementslid van Sint-Maarten krijgt celstraf voor belastingontduiking. De corruptie vertraagt ook de hulp vanuit Nederland.

De verwoesting in de haven van Sint-Maarten, vlak na orkaan Irma in september vorig jaar: zeecontainers zijn op elkaar gestapeld. Foto Gerben van Es/ANP

„Ik weet dat alle ogen op mij gericht zijn”, schreef het jonge Statenlid Chanel Brownbill van Sint-Maarten 30 oktober vorig jaar op Facebook. Het eiland lag in puin na de orkaan Irma en premier William Marlin weigerde de Nederlandse eisen voor wederopbouwgeld: meer grensbewaking en een integriteitskamer tegen bestuurlijke corruptie.

„Ik moet stemmen naar MIJN geweten”, schreef Brownbill (1981). Hij liep over van de United St. Maarten Party naar de oppositie. Zo verloor de regering haar minimale meerderheid in het parlement. Mét de stem van Brownbill werden de Nederlandse eisen alsnog geaccepteerd en kwam premier Marlin ten val.

Lees ook: Parlementariër Sint-Maarten opgepakt voor fraude en corruptie

Dinsdag waren alle ogen opnieuw op Brownbill gericht, nu Statenlid namens regeringspartij United Democrats én verdachte. Twee weken vóór zijn emotionele Facebook-bericht in oktober 2017 werd hij gearresteerd en werd zijn huis doorzocht. De rechter oordeelde dinsdag dat hij schuldig is aan ontduiking van omzet- en inkomstenbelasting over een bedrag van ruim 1 miljoen euro tussen 2009 en 2016. Brownbill kreeg 18 maanden cel, waarvan 15 maanden voorwaardelijk, en 240 uur werkstraf.

Wereldbank

De corruptie op Sint-Maarten is de reden dat Nederland de 550 miljoen euro aan wederopbouwgeld niet direct overmaakt naar het eiland, maar via de Wereldbank, die als beheerder optreedt. Maandag zette staatssecretaris Raymond Knops van Koninkrijksrelaties (CDA) in Washington zijn handtekening onder een fonds waarin 470 miljoen euro komt. Dat geld moet Sint-Maarten sociaal, economisch en bestuurlijk versterken.

Critici op de Antillen, zoals oud-Statenlid Perry Geerlings, vinden het „onzin” dat de Wereldbank is ingeschakeld. „Nederland is prima in staat tot goede controle en goede accountancy”, zegt hij. Geerlings betreurt het dat corruptie de reputatie van het hele eiland bepaalt. Hij ziet de constructie via de Wereldbank als een „gemiste kans” om de banden binnen het Koninkrijk weer aan te halen.

De beheervergoeding voor de Wereldbank – mogelijk 20 tot 40 miljoen euro – had beter in het eiland geïnvesteerd kunnen worden, zeggen meer Sint-Maartenaren. En via de Wereldbank heeft het zeven maanden geduurd voordat de eerste tranche overgemaakt kon worden – in juni begint het nieuwe orkaanseizoen alweer. Geerlings: „Als er vorig jaar in Zeeland een watersnoodramp was geweest, was het hands on geweest.”

Lees ook: Regering Sint-Maarten wankelt door ruzie over hulpgelden

Maar Ronald van Raak, Tweede Kamerlid voor de SP, ziet geen alternatief voor de Wereldbank. „Met de politici op Sint-Maarten kunnen we niet samenwerken. De helft van het parlement staat voor de rechter, is al eens veroordeeld of zal dat in de toekomst worden. Mensen op Sint-Maarten zeggen: geeft het geld aan ons, anders verdwijnt het naar de regering.”

De zaak-Brownbill is onderdeel van het Emerald-onderzoek dat sinds april 2016 loopt. Vier andere verdachten werden dinsdag ook veroordeeld. Het zijn eigenaren van bouwbedrijfjes die jaren facturen aan het havenbedrijf stuurden, zonder over de geïnde bedragen belasting te betalen. In totaal zou het in ‘Emerald’ gaan om ruim 2,7 miljoen euro aan niet betaalde belasting. Ook zijn er aanwijzingen dat er nooit werk is verricht.

De rechter neemt het Brownbill extra kwalijk dat hij naast een „riant” maandsalaris als parlementariër (12.000 Antilliaanse gulden, circa 5.435 euro) ook nog eens inkomsten genoot waarover hij geen cent belasting afdroeg. Dat Brownbill tijdens het proces in maart geen spijt betuigde en bleef zwijgen, noemt de rechter „onbegrijpelijk en onaanvaardbaar”.

Smeergeld

Ook Statenlid Frans Richardson, leider van de United Peoples Party, werd in februari gearresteerd rond het Emerald-onderzoek. Hij wordt verdacht van belastingontduiking en het aannemen van 300.000 euro aan smeergeld. In een ander onderzoek, Squid, is Richardson verdachte van het kopen van stemmen tijdens de verkiezingen in 2016.

Stemfraude ís vaker voorgekomen op Sint-Maarten. In februari kreeg Statenlid Silvio Matser acht maanden cel omdat hij in 2014 stemmen van kiesgerechtigde gevangenen kocht voor 100 dollar per stuk via de interim-directeur van de gevangenis.

Richardson werd na een paar dagen vrijgelaten en weigerde volgens justitie over beide zaken verklaringen af te leggen. Zijn advocaat zei dat zijn arrestatie, kort voor de vervroegde verkiezingen in februari, bedoeld was om hem in diskrediet te brengen.

Minister van Financiën Michael Ferrier, eigenaar van een automaterialenzaak, staat op Sint-Maarten bekend om de radiospotjes die hij zelf inspreekt. „We belonen dieven met belangrijke posities en we stemmen op mensen die geen openbare functie moeten bekleden”, zegt hij in een recent spotje. „En dan verwachten we dat de wereld ons respecteert.”

    • Eppo König