‘Inspecteurs OPCW toegelaten tot Douma’

De inspecteurs moeten vaststellen of er bij de aanval vorige week op Douma daadwerkelijk gifgas is ingezet.

Een inwoner van Douma maandag bij het uitdelen van brood nadat Syrische regeringstroepen de stad hebben heroverd op rebellen. Foto Hassan Ammar/AP

Inspecteurs van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) hebben dinsdag toegang verkregen tot het gebied in de Syrische stad Douma dat vermoedelijk getroffen is door een gifgasaanval. Dat melden Syrische staatsmedia. De experts moeten vaststellen of bij de aanval, anderhalve week geleden, ook daadwerkelijk gifgas is gebruikt.

De inspecteurs zijn al sinds zaterdag in Damascus maar mochten het getroffen gebied, op zo’n tien kilometer van de hoofdstad, nog niet in. Die toestemming is nodig om de veiligheid van de inspecteurs te kunnen garanderen. Verschillende landen vreesden dat Syrië geen toestemming zou geven voordat het gebied was schoongemaakt. Onder meer de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben naar Syrië en bondgenoot Rusland gewezen als schuldigen achter de aanval waarbij tientallen burgers om het leven kwamen. De Britten en Amerikanen vrezen dat zij sporen willen verhullen.

Lees hier een vragenstuk over de rol van de OPCW in Syrië: Waarom wordt er juist nu wél ingegrepen in Syrië?

De experts willen snel toegang tot de plek waar de aanval heeft plaatsgevonden om monsters te kunnen nemen. Sporen van chemische stoffen verdampen vaak snel. Dat geldt ook voor sporen in het bloed van mensen die met de stof in aanraking zijn gekomen. Of er daadwerkelijk sporen zijn verwijderd, was dinsdag nog niet bekend.

De OPCW heeft slechts een beperkt mandaat: de organisatie kan alleen vaststellen wat voor soort wapens er zijn ingezet. Hoewel de VS en het VK in de vergadering van de Uitvoerende Raad van de OPCW maandag wederom richting Syrië wezen, gaat de organisatie niet over de schuldvraag. Bij twee eerdere gifgasaanvallen in het land lag die taak bij het zogeheten Joint Investigation Mechanism (JIM), een samenwerkingsverband tussen de VN en OPCW. Rusland sprak vorig jaar een veto uit over verlenging van het mandaat van het JIM, waarna deze organisatie ontbonden werd.

Herovering Douma

De Syrische president Assad begon in februari van dit jaar een offensief om de regio Oost-Ghouta te heroveren op oppositiepartijen. Douma was het laatste bolwerk in het gebied waar zich nog rebellen schuilhielden. Zij sloten vorige week een deal met regeringstroepen en vertrokken naar de noordelijker gelegen provincie Idlib, de enige provincie die nog in handen is van de oppositie. President Assad verklaarde zaterdag, op dezelfde dag dat het Westerse bondgenootschap van Frankrijk, de VS en het VK vergeldingsaanvallen uitvoerde op Syrische doelen, dat Oost-Ghouta weer volledig in regeringshanden is.

    • Jorg Leijten