Recensie

In twee weken van melkmuil tot massamoordenaar

Biopic Als de verdwaalde soldaat Willi Herold vlak voor het einde van WOII een kapiteinsuniform vindt, besluit hij zich als officier voor te doen. Al snel vestigt hij een terreurregime.

Willi Herold (Max Hubacher) verandert griezelig snel van opgejaagde soldaat in een naar macht hongerend beest.

Hoe snel verandert een jochie in een monster? In de barse zwart-witfilm Der Hauptmann gunt de Duitse regisseur Robert Schwentke ons geen comfortabel antwoord. Aanvankelijk sympathiseren we met de 19-jarige Willi Herold, een verdwaalde soldaat die in april 1945 als deserteur wordt beschoten en met hooivorken wordt opgejaagd als hij uit honger een ei steelt.

Tot Herold een uniform vindt en besluit zich als kapitein voor te doen op geheime missie van de Führer. Als die bluf werkt en zich een legertje vormt, groeit het zelfvertrouwen van de melkmuil, alsmede zijn ambitie en machtshonger: hij vestigt een bloedig, corrupt terreurregime. Het doet er niet eens zo toe of zijn mannen hem echt geloven: zijn gezag werkt ook als fictie prima.

Lees ook een interview met regisseur Robert Schwentke: ‘Bij Der Hauptmann gaat het van kwaad tot erger. Dat shockeert’

Wie is Willi Herold? Der Hauptmann houdt zijn opties bewust open, geeft weinig hints over motief of achtergrond. Is het een kleine man of groot kind op een bedwelmende machtstrip? Iemand die steeds extremer bluft en improviseert om niet door de mand te vallen? De som van een verziekt klimaat van ideologie en haat? Nazisme dat zichzelf verslindt?

Schwentke lijkt ons vooral een spiegel voor te willen houden. Vanuit onze comfortzone lijkt het ondenkbaar dat indoctrinatie, gevaar en overleving ons in zo’n beest veranderen als Willi Herold. Of dat zo’n bluffer vrij baan krijgt. Zeker weten?

    • Coen van Zwol