Een ‘steen op de maag’, maar die fusie gaat door

Herindeling

De Kamer praat over twaalf gemeentelijke fusies. Vaak zijn het hamerpunten, maar niet voor Haren.

Villadorp Haren wil niet samengaan met de stad Groningen. Foto Kees van de Veen

Een medewerker van de Tweede Kamer waarschuwt de inwoners van Haren op de publieke tribune vooraf: „Geen commentaar leveren, hè?” Een man antwoordt: „Mogen we huilen dan?”

Een grote groep inwoners van het Groningse villadorp is dinsdag naar de Tweede Kamer afgereisd, waar gedebatteerd wordt over samengaan met Groningen en Ten Boer. Een gedwongen herindeling, want de gemeente Haren en veel mondige bewoners zijn mordicus tegen.

De Groningse samenvoeging is de eerste van twaalf herindelingen waar de Kamer deze week over spreekt. De meeste zijn op initiatief van de bijna veertig betrokken gemeenten en weinig omstreden. Voor die met Haren geldt dat niet, net als voor drie van de vijf gemeenten die moeten opgaan in de fusiegemeente Hoeksche Waard.

Lees ook dit opiniestuk: Haren laat zich niet zomaar opheffen

De discussie over de herindeling van Haren speelt al jaren. De provincie Groningen vindt het nodig: Haren is financieel kwetsbaar en mist op termijn bestuurskracht. Maar het lokale verzet is groot. De bevolking stemde in 2014 tegen herindeling en de gemeente probeerde met rechtszaken en verbeterplannen af te dwingen dat Haren zelfstandig blijft.

Voor minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) was het niet voldoende. Zij zei dinsdag in de Kamer dat het kabinet de herindeling doorzet „vanwege een combinatie van factoren, waarbij de kwetsbare financiële positie van Haren er één is”. In het regeerakkoord staat dat Rutte III de voortgaande trend van herindelingen in principe „ondersteunt”.

Twijfel

In de Tweede Kamer klonk dinsdag bij veel partijen, vooral oppositie, grote twijfel over de gedwongen herindeling van Haren. SGP-Kamerlid Roelof Bisschop ziet geen „onoverkomelijke problemen” in Haren die reden zijn de herindeling op te leggen. PVV’er Martin Bosma vindt Haren symptoom voor de „herindelingshysterie” en vreest dat de politiek nog verder van de burger komt te staan. 50Plus-leider Henk Krol schuwde grote woorden niet. „Laten we ophouden vanuit Den Haag in Groningen nog meer kapot te maken.”

Interessant was de opstelling van coalitiepartij CDA. Kamerlid Harry van der Molen zei dat de herindeling de CDA-fractie „als een steen op de maag” ligt. Hij vindt dat niet lichtzinnig van vrijwilligheid mag worden afgeweken en wees ook op de verbeteringen die Haren in de financiën heeft aangebracht. Hij zei dat het CDA „nog niet zover was” om de herindeling te steunen. In Haren zelf is het CDA ook tegen de herindeling.

Met hetzelfde politieke probleem zit D66, maar Kamerlid Monica den Boer sprak zich al wel vol overtuiging uit voor herindeling. Ze vreest dat voorzieningen door bezuinigingen in een zelfstandig Haren verdwijnen. VVD-Kamerlid Albert van den Bosch zei dat het Haren „ontbeert aan financiële en bestuurlijke kracht”.

Naast coalitiepartijen D66, VVD en ChristenUnie spraken ook PvdA en GroenLinks hun steun uit voor herindeling. Een meerderheid van de Tweede Kamer stemt er daarom naar verwachting volgende week dinsdag mee in. Daarna kan Haren de hoop nog vestigen op de Eerste Kamer.