Column

Big broodrooster is watching you

Hoe voorkomt het koffiezetapparaat dat je een dag ligt te creperen op de keukenvloer? Hoe weet jouw tv dat je al drie dagen niet meer je bed bent uitgekomen? Het antwoord komt van Alles Oké – de waakdienst die energiebedrijf Eneco met verzekeraar Zilveren Kruis sinds kort aan het testen is.

Bij veertig alleenstaande ouderen houdt een slimme elektriciteitsmeter (de Toon) het stroomverbruik in de gaten. Een algoritme creëert een aanleunwoning op afstand, zonder camera’s of sensoren – volledig vertrouwend op de voorspelbaarheid van de mens.

In twee weken tijd leert Toon wat je normale consumptiepatroon van elektriciteit is en zodra je daarvan ‘significant’ afwijkt, krijgt een vriend of familielid een seintje.

De app werkt als een stoplicht; bij groen licht is Alles Oké, bij oranje is er een afwijking in het energieverbruik – maar geen reden tot zorgen; de tv wordt bijvoorbeeld niet aangezet. Als er dan ook geen koffie wordt gezet of het licht niet wordt aangedaan, gaat het stoplicht op rood: alarm.

Voor alle duidelijkheid, de veertig alleenstaanden doen vrijwillig mee aan Alles Oké. Zij weten dat hun energieverbruik geanalyseerd wordt, dat hun broodrooster beschermengel en big brother tegelijk is.

Het doet wel wat kil aan, als je dierbaren je liever in de gaten houden met een app in plaats van zelf langs te komen of even te bellen. Maar het één hoeft het ander niet uit te sluiten. Straks staat er meteen iemand voor de deur als het peertje van de schemerlamp doorbrandt.

Alles Oké past in de serie over algoritmes in het dagelijks leven die NRC publiceerde. Op nrc.nl/formule staan verhalen over de steekproeven bij de zelfscankassa en algoritmes die bijstandsfraude bestrijden of je hotels of tv-series aanraden. Overal waar we data rondslingeren worden we op basis van die data ingedeeld, beoordeeld en gemanipuleerd. Zelfs in ons eigen huis, via onze eigen stopcontacten.

De Formule ontlokte veel reacties. Bij een thema-avond over algoritmes vroeg een lezer of je je nog wel kunt onttrekken aan bedrijven en instellingen die je dataspoor analyseren. Als je niet blindelings op ‘OK’ drukt kom je al een eind. Je hoeft immers niet perse gebruik te maken van de zelfscan-kassa, je locatiegegevens te delen met Google, Facebook en Apple of mee te doen aan diensten als Alles Oké.

Wie geen dataveganist wil zijn, kan altijd nog datavandaal worden. Na afloop kwam een man naar me toe die opbiechtte graag te dollen met algoritmes. „Op Facebook like ik juist expres de dingen die ik helemaal niet interessant vind”.

Ook zijn iPhone hield hij graag voor de gek. Die telefoon doet suggesties voor de locatie waar je waarschijnlijk naartoe zult gaan, gebaseerd op eerder gedrag. Ga je elke woensdagavond naar de sportschool, dan verschijnt er rond die tijd een melding met de handigste route naar de sportschool. „Dan rijd ik expres ergens anders naartoe”, zei hij. 

Het leek me een vermoeiende hobby, dit gevecht tegen big data. Maar hij fluisterde ‘Beat the system!’ en vertrok, op weg naar nog veel meer burgerlijke onvoorspelbaarheid.

is techredacteur.