‘Balkanoorlog voorkomen met EU-deal’

Commissievoorziter Juncker De EU moet zich ‘uit geopolitieke noodzaak’ openstellen voor Macedonië en Albanië, nu Rusland en Turkije hun invloed vergroten.

De Franse president Emmanuel Macron (l) begroet Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie. Foto Patrick Seeger/EPA

Volgens voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie is uitzicht van Albanië en Macedonië op EU-lidmaatschap nodig om een nieuwe oorlog op de Balkan te voorkomen. „Ik wil de oorlog niet zien terugkeren op de Balkan, dus daarom moeten we onszelf openstellen voor hen”, zei Juncker dinsdag in het Europees Parlement in Straatsburg.

Haast maken met verdere uitbreiding van de Europese Unie op de Balkan is in het belang van alle Europeanen. Dat is de boodschap van de Europese Commissie die dinsdag de aanbeveling doet om met Albanië en Macedonië formeel onderhandelingen te beginnen over toetreding tot de EU.

Als alle EU-landen daarmee akkoord gaan, wordt de toetreding van de westelijke Balkanlanden steeds concreter: Servië en Montenegro bereiden zich al enige jaren voor op het zogenaamde acquis, het geheel van EU-wetgeving dat kandidaat-lidstaten moeten implementeren voordat ze kunnen toetreden. Alleen Kosovo en Bosnië blijven vooralsnog in de wachtkamer, ze zijn slechts potentiële toetreders.

Weinig animo

De Commissie erkent dat in veel EU-landen weinig animo bestaat voor verdere uitbreiding, maar benadrukt de geopolitieke noodzaak daarvan. Naast interne spanningen in Balkanlanden, door uitzichtloosheid als gevolg van haperende economieën, proberen de laatste jaren vooral Rusland en Turkije er hun invloed te vergroten.

Tijdens overleg maandag van Europese ministers van Buitenlandse Zaken in Luxemburg, over de situatie in Syrië, uitte minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) zijn twijfels. „Nederland blijft op de lijn zitten dat landen eerst aan alle voorwaarden moeten voldoen.” Volgens Blok hebben de Balkanlanden „nog een lange weg te gaan” in hun strijd tegen corruptie en de opbouw van een werkende rechtsstaat.

Lees ook: Snelle EU-toetreding Albanië en Macedonië ‘in ons eigen belang’

Een meerderheid van de Tweede Kamer liet al eerder weten tegen het versnellen van de lidmaatschapsprocedure voor Albanië te zijn. In 2013 werd dit ook in een motie vastgelegd. Tijdens een debat met de Kamer zei minister Blok vorige maand „dat er geen sprake kan zijn van marchanderen of soepelheid waar het gaat om de criteria”.

Maar volgens eurocommissaris Johannes Hahn (EU-uitbreiding) doen de Balkanlanden hun uiterste best. Al in februari zei Hahn dat Albanië „vooruitgang boekt” in de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad. „Veel West-Europese leden kennen de Albanië-fanclub nog niet, dat begrijpen wij ook wel”, klinkt het in Brussel.

De Europese Commissie hoopt dat de onveilige situatie aan de randen van Europa, zoals de jarenlange burgeroorlog in Syrië, landen als Nederland gunstiger stemmen over verdere uitbreiding. „Het is in het belang van de hele EU dat we op de Balkan geen machtsvacuüm laten ontstaan.”

    • Tijn Sadée