‘Verbied het opsluiten van jongeren in separeercellen’

Minister Hugo de Jonge (zorg)

In een ‘actieprogramma’ voor de jeugd staat dat jongeren in de gesloten jeugdzorg niet meer in separeercellen mogen.

De kamer (cellen) van de Doggershoek, Rijksinrichting voor Jongeren in Den Helder. Foto Koen Suyk/ANP

Minister Hugo de Jonge (VWS, CDA) wil het opsluiten in separeercellen van kinderen in de gesloten jeugdzorg verbieden. Dat staat in het ‘actieprogramma’ voor de jeugd dat deze maandag naar de Tweede Kamer gaat. Het verbod moet ingaan in 2021. Tot dan wil De Jonge „toewerken naar nul separaties”.

Bij een separatie stoppen medewerkers een kind in een kale ruimte met de deur op slot, voor een aantal uren of een nacht. Kinderen kunnen de opsluiting ervaren als „traumatisch”, schrijft de minister. De ruimte is bedoeld voor noodsituaties maar kinderen belanden er ook voor straf of wegens gebrek aan personeel, zegt lector residentiële jeugdzorg aan Hogeschool Leiden Peer van der Helm. „Het opsluiten komt zeker enkele duizenden keren per jaar voor”, zegt hij. Precieze cijfers zijn er niet, bij gebrek aan een meldplicht en landelijk registratiesysteem. De minister wil dit najaar een ‘nulmeting’ houden bij de instellingen voor gesloten jeugdhulp, om een jaar later uit te komen op een helft minder separaties. Ook wil hij nog dit jaar betere registratie.

De minister sluit met zijn plannen aan bij initiatieven van bestuurders van de instellingen zelf: ook die willen „op termijn” stoppen met gedwongen afzondering. Instellingen zijn nu soms nog niet voldoende toegerust om jongeren op alternatieve wijze tegen zichzelf of andere jongeren te beschermen, zegt Eva de Vroome, woordvoerder van brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland. „Er is fors bezuinigd op jeugdhulp, terwijl er de laatste jaren meer kinderen in de gesloten jeugdhulp zijn beland.”

In gesloten jeugdhulp verblijven kinderen met zulke ernstige gedragsproblemen dat ze bescherming nodig hebben tegen zichzelf of anderen. In 2017 werden er 2.254 kinderen behandeld.

Het actieprogramma – samen met minister Dekker (Rechtsbescherming, VVD) – volgt op de evaluatie van de Jeugdwet eerder dit jaar. Die liet zien dat de beloofde vernieuwing van de jeugdzorg uitblijft. Regio’s met vernieuwingsplannen kunnen geld aanvragen uit een ‘transformatiebudget’. Met gemeenten stelt VWS tot en met 2020 108 miljoen euro beschikbaar.

    • Ingmar Vriesema