Marcheurs van Macron weten precies bij wie ze aanbellen

Europese verkiezingscampagne

De Franse president Emmanuel Macron verdedigt dinsdag in Straatsburg zijn EU-hervormingen. Zijn partij is al begonnen met de verkiezingsstrijd van 2019.

De 'marcheurs' in de straten van Laon voor hun porte-à-porte-campagne, Foto Peter Vermaas

‘Mevrouw, als ik ‘Europa’ zeg, waar denkt u dan aan?” Nicole La Cognata (78) staart naar haar mobieltje als ze de vraag voorleest. Na vele deuren die deze zaterdagochtend in het Noord-Franse Laon gesloten bleven, heeft ze op een grauwe binnenplaats een jonge vrouw aangesproken die ander bezoek verwachtte. „Ik ben zeer, zeer teleurgesteld in Europa”, antwoordt ze met boze blik. „Waar ik dan aan denk? Mensenrechten en Libië, de schandalige behandeling van migranten.”

Dat was niet het antwoord waarop La Cognata voorbereid was. Ze tikt driftig op haar schermpje. De kwieke ex-ondernemer is vrijwilliger van La République En Marche, de partij van de Franse president Emmanuel Macron. Ze komt uit Parijs, maar heeft hier een tweede huis. Ze is verantwoordelijk voor de lokale organisatie van de ‘Grande Marche pour l’Europe’.

Zoals de partij in 2016 de Franse verkiezingscampagnes begon met een landelijke operatie waarbij mensen ondervraagd werden over hun politieke zorgen, zo gaan de marcheurs nu langs deuren om over Europa te praten. Het idee houdt het midden tussen een gedetailleerde enquête en een soort pr-campagne, met ballonnen en buttons.

En dat gaat heel gestructureerd. Laon, een geïsoleerd Frans provinciestadje met zo’n 26.000 inwoners, is niet voor niets gekozen. Marine Le Pen van het eurosceptische Front National haalde hier vorig jaar de meeste stemmen in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen.

Lees ook dit interview met Guillaume Liegey, de maker van de app die de marcheurs van Macron gebruiken: ‘EU-ambtenaren leven in een gepantserde zeepbel’

‘We zijn er echt om te luisteren’

Bij de navolgende parlementsverkiezingen bleef 60 procent van de kiezers thuis. De mobiele software geeft, op basis van uitslagen per stembureau en sociaal-economische data, precies aan in welke straten de vrijwilligers moeten aanbellen om hun vooral open vragen voor te leggen.

Maar nu hebben ze iemand te pakken die niet op Le Pen maar op het evengoed eurosceptische uiterst linkse La France Insoumise heeft gestemd. „Zijn er voor u misschien dingen die wél goed werken in Europa?”, vraagt mede-enquêteur Cédric Le Dars (45). „Vrij verkeer van personen bijvoorbeeld? Dat je geen paspoort meer nodig hebt?”, probeert La Cognata. „Wat heb je daar aan als je nooit buiten Frankrijk komt?”, antwoordt de 41-jarige vrouw die later zegt ambtenaar te zijn. „Ja, een goed antwoord. Héél interessant voor ons”, reageert La Cognata.

Nicole La Cognata instrueert de En Marche-vrijwilligers. Foto Peter Vermaas

Even daarvoor had ze op een terrasje in de lentezon een divers gezelschap vrijwilligers van En Marche – ondernemers, leraren, ambtenaren – geïnstrueerd. „We zijn er echt om te luisteren. Het is niet de bedoeling dat jullie in debat gaan, en zeker niet over binnenlandse onderwerpen”, waarschuwde ze. Als mensen vragen naar actuele thema’s, zoals de hervorming van spoorbedrijf SNCF, kunnen de enquêteurs een mailadres noteren waarop nadere informatie wordt gestuurd. „Het is mogelijk dat mensen hier niet eens over Europa willen praten. Maar probeer het toch en blijf vriendelijk. Leg ze uit dat wij óók niet tevreden zijn over het huidige Europa en dat we daarom willen weten wat anders moet.”

De circa 3.000 vrijwilligers bellen landelijk in zes weken tijd bij zo’n 100.000 adressen aan. Daarna wordt, net als in 2016 voor Macrons campagne, de informatie in kleine comités geanalyseerd en verzameld in Parijs. Uiteindelijk moet er een verkiezingsprogramma voor de Europese verkiezingen van mei 2019 uitkomen.

„We bereiden deze verkiezingen heel vroeg voor, want er staat veel op het spel”, zei partijleider Christophe Castaner bij de presentatie van het project in maart. „Steeds meer mensen zien de EU als keurslijf, terwijl almaar meer politieke thema’s om een Europees antwoord vragen”, zei hij. En hij herhaalde de mantra van Macron: Europa moet „beschermen”.

‘Europa? Ik ben voor Frankrijk’

Daar kan Agathe Friand (35) zich wel in vinden. De deur staat al open als de marcheurs in een achterafstraatje bij haar aankloppen. Het ruikt naar armoede in het volgepropte kamertje waarin ze met haar man Michel (63) woont. Friand zit achter een tafeltje vol levensmiddelen, koekjes en chips. Ze kan geen kant op, legt ze uit, want ze is obees en weegt meer dan 300 kilo. Terwijl marcheur Daniel, in het dagelijks leven landbouwconsultant, geëmotioneerd zijn medeleven toont, houdt compagnon Pierre (gemeenteambtenaar) onverstoorbaar het einddoel in de gaten. „Kunnen we even over Europa praten, mevrouw?”

Agathe Friand, in haar huis in Laon.Foto Peter Vermaas

Friand stemt in. „Niets werkt”, zegt ze. „De euro heeft alles duurder gemaakt, ze pikken alles van me af terwijl immigranten alles cadeau krijgen.” Geduldig tikt Pierre de antwoorden op. „Wat zouden volgens u prioriteiten van de EU moeten zijn?” vraagt hij. Uit een reeks voorgestelde antwoorden kiest Friand „het regelen van immigratie”.

Als de enquêteurs een kwartier later weer buiten staan, reageert ze blij verrast. „Heel goed dat dit gebeurt. Ik ben eigenlijk niet gewend dat de politiek naar me luistert”, zegt ze. En Europa? „Ik ben voor Frankrijk. Maar als ze je dan vragen of immigratie niet beter samen met andere landen geregeld kan worden, dan denk ik: ja, als dat werkt, waarom ook niet?”

    • Peter Vermaas