‘Kunstkopers haken af door EU-regels tegen witwassen’

Kunstmarkt Om witwassen tegen te gaan, moeten handelaren straks vaker kunstkopers onderzoeken. Desastreus, vindt de branche.

De Paris Art Fair in het Grand Palais, Parijs. Foto Etienne Laurent/EPA

De vernieuwde nieuwe Europese antiwitwasrichtlijn heeft rampzalige gevolgen voor de internationale kunst- en antiekhandel. Dat stellen brancheorganisaties uit de kunstsector.

De Europese Unie stemt donderdag over de richtlijn. De poging vanuit de kunstsector om de stemming nog te beïnvloeden met hulp van een Brussels lobbybureau komt te laat, zegt Europarlementariër Judith Sargentini (GroenLinks), die nauw betrokken was bij het opstellen van de nieuwe richtlijn. „De kunsthandel heeft niet zo goed opgelet”, zegt Sargentini.

Kunst- en antiekhandelaren hoeven nu alleen klantonderzoek te doen bij contante transacties vanaf 15.000 euro. Die moeten worden gemeld bij de Financial Intelligence Unit (FIU), het landelijke meldpunt voor ongebruikelijke transacties. Zodra de vernieuwde antiwitwasrichtlijn van kracht wordt, moeten kunsthandelaren en ook veilinghuizen bij alle transacties vanaf 10.000 euro, zowel cash als giraal, zo’n onderzoek naar de klant doen.

De identiteit van de klant moet worden vastgesteld, net als het doel en de aard van de transactie. Ook moeten handelaren controleren of de klant niet geregistreerd staat als terrorist. De Nederlandse Sanctielijst Terrorisme staat op de site van de Rijksoverheid, de internationale lijsten staan op de site van de EU. Kan een handelaar niet voldoen aan deze vereisten, dan mag hij de kunst niet verkopen. Het onderzoek moet schriftelijk worden vastgelegd en vijf jaar bewaard.

„Welke Amerikaanse handelaar zal met zulke eisen nog aan Tefaf Maastricht willen deelnemen?”, zegt Vincent Geerling, voorzitter van Iadaa, de branchevereniging van handelaren in antiquiteiten.

Na de aanslag op de redactie van het tijdschrift Charlie Hebdo en de publicatie van de ‘Panama Papers’ met onthullingen over belastingontduiking, beide in 2015, heeft de Europese Commissie de kunst- en antiekhandel afgelopen jaar gevoegd bij de branches waar het risico op witwassen en terrorismefinanciering sterk aanwezig zijn, zegt Sargentini.

Symboolpolitiek, stelt Cinoa, de brancheorganisatie die 5.000 kunsthandelaren uit twintig landen vertegenwoordigt. In een persbericht stelt Cinoa dat er geen bewijzen zijn dat met de handel in cultuurgoederen in Europa terroristische activiteiten worden gefinancierd. Een conclusie die door een recent onderzoek in opdracht van de Europese Commissie wordt onderstreept. Onderzoeken die aantonen dat de kunsthandel op grote schaal gebruikt wordt voor witwaspraktijken zijn er evenmin.

Lees ook de achtergrond: Kunstmarkt schrikt van EU-regel tegen witwassen

Cinoa vreest dat veel kunsthandels door de nieuwe richtlijn zullen bezwijken onder de administratieve lasten. Het verplichte klantonderzoek is bovendien fnuikend voor het vaak impulsieve verkoopproces in de kunsthandel. Als een transactie niet eenvoudig en vlot verloopt, voorspelt de branchevereniging, zullen veel kunstkopers afhaken.

    • Arjen Ribbens