Hoe Trump een neocon is geworden

Rol Verenigde Staten Trump verlaat zijn isolationistische koers. Hij omarmt nu de ideeën van de neocons.

Foto Kevin Lamarque/Reuters

Het is nog maar twee weken geleden dat president Trump de Amerikaanse bemoeienis met Syrië wilde stopzetten. Tijdens een toespraak kondigde hij opeens een vertrek aan van de circa 2.000 Amerikaanse troepen die nu in Syrië zitten en een vergeten oorlog tegen Islamitische Staat voeren. „We verslaan IS”, zei Trump. „We zijn heel snel weer thuis, waar we horen, waar we willen zijn.”

Dit weekend is de Amerikaanse rol in Syrië alleen maar groter geworden. Trumps besluit is in tegenspraak met zijn America First-belofte tijdens de verkiezingen. Trump beloofde een isolationistische koers, al voerde hij de oorlog tegen IS drastisch op. Hij stuurde veel meer troepen en materieel, met veel meer doden onder militanten én burgers als gevolg.

Nu heeft Trump een nieuwe stap gezet. Minister James Mattis van Defensie, die een aanval leek te willen uitstellen, zei tegen het Congres dat Trump last heeft van „tegengestelde impulsen”. Dat heeft onder meer te maken met de nieuwe samenstelling van zijn adviseurs.

Sinds een paar weken omringt Trump zich met neoconservatieven, conservatieve hardliners en interventionisten. Hun ideeën zijn nog altijd populair in de top van de Republikeinse Partij, al beloofde Trump eerder te breken met deze ideologie.

Sinds afgelopen maandag is John Bolton Trumps nieuwe Nationale Veiligheidsadviseur. Hij stond dichtbij Trump toen die zijn tv-toespraak hield. Zijn invloed is meteen merkbaar. Bolton is een veteraan uit de regering van George W. Bush, en geldt als echte interventionist. Hij pleit voor de confrontatie met geopolitieke rivalen als China en Iran, al dan niet militair. Hij is kritisch op Rusland, en gelooft dat Amerika haar status van wereldmacht desnoods met geweld moet verdedigen. Bolton heeft in het verleden gezegd dat niet Syrië, maar Iran de grootste strategische vijand in het Midden-Oosten is.

Bolton heeft in ieder geval retorisch een geestverwant in VN-ambassadeur Nikki Haley. Zij is meer een neoconservatief dan Bolton, ze gelooft in het verspreiden van Amerikaanse waarden als democratie, desnoods door middel van ingrijpen.

Oorlogskabinet

Haley sprak de laatste dagen harde taal tegenover Poetin. Deze week organiseerde de Senaat bovendien hoorzittingen voor de beoogde minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo. „Ik ben een havik, ik ben een hardliner.” Hij is nog niet benoemd, maar zijn invloed op Trump is al merkbaar. De Democraat Jeff Merkley merkte tijdens de hoorzitting op dat Trump „een oorlogskabinet aan het bouwen is”.

Nu Trump de neocons heeft omarmd, dreigt hij te vervreemden van een groot deel van zijn achterban. Trump erkende in 2016 de instincten van oorlogsmoeheid onder zijn kiezers. Ook doorzag hij dat het radicale deel van zijn achterban, gevoed door sites als Breitbart en Infowars, zeer kritisch is op de oude interventionistische garde in de Republikeinse Partij. Infowars-boegbeeld Alex Jones zond dit weekend een scheldpartij op Trump uit, waarin hij huilend uitriep: „Het is alsof mijn vriendin het uitmaakt. Als je me ooit nog belt, Trump, zal ik je zeggen dat ik me doodschaam voor je.”

    • Guus Valk