Column

Blijf met je rotpoten van mijn rotfeiten af

De media, dit is bekend, zijn we voortaan zelf. Je hebt vast nog mensen die de Winkler Prins opslaan om te kijken wat WhatsApp en Snapchat precies zijn. Of werkgroepen voor de vrede die alles nog stencilen. Maar de meesten van ons weten dat massacommunicatie voortaan begint op Facebook en aanverwanten, als het even kan op een eigen pagina.

En nu we allemaal onze kanalen hebben voor verspreiding van ons nieuws, zien we dagelijks het ontnuchterende bij- effect: het nieuws wordt er niet betrouwbaarder op.

Je kunt dit aan de nieuwe generatie wereldleiders wijten, aan Trump en Poetin en Erdogan, die stuk voor stuk meer eigenliefde hebben dan liefde voor de feiten. Je kunt dit wijten aan de vermenging van nieuws en entertainment – alles opleuken en dramatiseren. Je kunt het wijten aan het overaanbod van feiten online, zodat elke selectie de verdenking van bedrog wekt.

Zelf geef ik de voorkeur aan een andere verklaring: het ligt aan onszelf. We hebben het zenden van eigen feiten geperfectioneerd, en de controle erop geminimaliseerd. Dus zien burgers journalistiek vooral nog als sta-in-de-weg van hun interpretatievrijheid: blijf met je rotpoten van mijn rotfeiten af.

Zo zijn we in een merkwaardige overgangsperiode beland, waarin verzinsels en gevoelens in media routinematig worden verward met feiten.

En wat me fascineert: ondanks dit mediaklimaat hou je in Den Haag duizenden mensen die zich dagelijks onverstoorbaar met ouderwetse harde feiten bezighouden.

Zo begon minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) vorige week gesprekken met ministers over de lopende begroting. Binnenkort moet hij de Voorjaarsnota naar de Kamer sturen, en de toestand kon beter. Ondanks hoogconjunctuur zit het tegen (gas, Brexit) en om de feestvreugde te vergroten menen sommige coalitiepolitici, tot woede van andere, dat het regeerakkoord inzake gas is opengebroken. Daarbij hebben CPB en Raad van State gewaarschuwd dat de staatsfinanciën over twee jaar alweer uit het lood kunnen slaan.

Pappen en nathouden is dus geen optie: dit zijn ongemakkelijke feiten die feitelijk ingrijpen vergen. Vermoedelijk zal dat ook wel gebeuren.

Maar dan is de vraag: hoe moet het kabinet de uitkomst brengen? Het is, in dit mediaklimaat, een cruciale keuze geworden: blijven ze feitelijk of maken ze het emotioneel?

En dit is de grap. Als ze feitelijk blijven, kraait er geen haan naar. Maar als ze op emotie spelen, krijgen ze het verwijt dat ze gelikte pr bedrijven - van burgers die zelf het hele jaar hetzelfde doen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.