‘Aanvallen hebben Assads positie versterkt’

Reacties uit Syrië De Syrische oppositie was teleurgesteld over de beperkte omvang van de luchtaanvallen. Assad-aanhangers dansten op straat.

Het door raketten verwoeste onderzoekscentrum in Barzeh, ten noorden van Damascus. Foto Louai Beshara/AFP

Terwijl in het Westen veel mensen op sociale media de afgelopen dagen het begin van de derde wereldoorlog uitriepen, beleefden de Syriërs de luchtaanvallen ieder op hun eigen manier. Bij de oppositie was er blijdschap, gevolgd door teleurstelling omdat de luchtaanvallen beperkt waren. In het regeringskamp was er opstandige trots – honderden aanhangers van president Assad dansten zaterdag op straat in de hoofdstad Damascus – maar ook opluchting dat het niet erger was.

Die dansende mensen, zegt Naji Ali-Adeeb, een 56-jarige zakenman in Damascus, behoren tot de harde kern van Assad-aanhangers. „De meeste Syriërs waren gewoon heel erg opgelucht na een week angstig afwachten wat er ging komen.”

Ali-Adeeb, die vanuit zijn appartement de raketten zag inslaan op de militaire luchthaven Mezze, denkt niet dat de bombardementen iets gaan veranderen aan het verloop van de oorlog. „Ik denk dat zij de positie van Assad juist versterkt hebben, zowel lokaal als op regionaal niveau.”

Hij doelt op de manier waarop Arabische media en sociale media de luchtaanvallen omschrijven: als de ‘tripartite-agressie’. Het is een verwijzing naar de Suezcrisis van 1956, toen de Egyptische president Nasser een regionale held werd door een Brits-Frans-Israëlische invasie af te slaan.

„Als deze luchtaanvallen iets bereikt zullen hebben, dan is het de verdere consolidatie van de coalitie tussen Syrië, Rusland, Iran en Hezbollah”, zegt Ali-Adeeb. „Zelfs de meest fervente tegenstanders van [president Assad] claimen niet dat dit verder veel gaat veranderen.”

Moeite met anti-oorloghouding

Op de Facebookpagina van The Syria Campaign, een oppositiegroep, werden de reacties in het anti-Assad-kamp als volgt samengevat: „Velen hebben de luchtaanvallen toegejuicht. Maar er is teleurstelling over de beperkte omvang ervan.”

Uit die samenvatting blijkt hoe moeilijk veel Syriërs het hebben met de vredesbeweging in het Westen. „Aan de mensen in Europa en de Verenigde Staten die zich nu ‘anti-oorlog’ noemen: protesteer niet tegen deze luchtaanvallen, die juist levens kunnen redden, als je eerder hebt gezwegen over de tienduizenden doden door de luchtaanvallen van het regime en Rusland”, aldus The Syria Campaign.

Veel Syriërs trokken zich de voorbije dagen terug uit het debat. „Als u zich soms afvraagt waarom zoveel Syriërs er dezer dagen het zwijgen toe doen”, schrijft Leila Alodaat van de Women’s International League for Peace and Freedom op Facebook: „Wij zijn na zeven jaar uitgeput, getraumatiseerd, sprakeloos en zonder opties. Het is nu even aan jullie om het doden van burgers op grote schaal te doen stoppen.”

Afgelopen week sloot het regeringsleger een groot en zeer bloedig offensief af met de verovering van de gehele rebellenenclave van Oost-Ghouta, onder de rook van Damascus. De laatste rebellen van Jaish al-Islam (Leger van de Islam) lieten zich na Russische bemiddeling met hun familie per bus afvoeren van Douma naar het oppositiegebied in de noordwestelijke regio Idlib. Die wordt wellicht het volgende doelwit van Assad en zijn bondgenoten.

In Damascus vreest Anas Joudeh, lid van de legale (getolereerde) oppositie in het regeringsgebied in Syrië, voor een volgende fase in de oorlog – eentje waarin een directe confrontatie tussen de grootmachten niet uitgesloten is. „De fase van de gewapende groepen is bijna voorbij nu het regeringsleger Ghouta heeft heroverd”, zegt Joudeh. „Maar een politieke oplossing is nog altijd niet in zicht. De Verenigde Staten hebben geen strategie, en Rusland heeft moeite om zijn blok bijeen te houden. Dat is een gevaarlijke situatie.”

Hoeveel macht Assad zelf uitoefent, is niet helemaal duidelijk. Het is waar dat hij er beroerd voor stond voordat Rusland en Iran hun militaire hulp aanzienlijk opvoerden in 2015. Nog altijd is hij flink afhankelijk van deze machtige bondgenoten.

‘Geen marionet van de Russen’

„Maar het is niet zo dat Assad nu een marionet is van de Russen”, verklaarde de Nederlandse Syrië-kenner en oud-diplomaat Nikolaos van Dam onlangs tegen NRC. Hij kan nog altijd voor een belangrijk deel bepalen wat er in zijn land gebeurt.

Eigenlijk zijn de grootmachten het maar over één ding eens: dat Assad moet blijven, zegt Joudeh. „Niemand, ook Amerika niet, wil dat Assad verdwijnt. Men is veel te beducht voor het vacuüm. Maar Assad mag ook niet té sterk zijn.”

Met deze luchtaanvallen hebben de VS ook een ‘reset’ willen doen naar een situatie waar Assad nog niet op een totale overwinning afstevende, denkt Joudeh. Maar hij waarschuwt dat dit ook averechts kan werken. „Als een leider in de Arabische wereld wordt gebombardeerd door de Amerikanen, is dat altijd goed voor zijn populariteit.”

Met medewerking van Floris van Straaten
    • Gert Van Langendonck