Opinie

    • Rosanne Hertzberger

Of een kind gelukkig maakt, is een trieste vraag

Vorig jaar, ik was net zwanger van mijn tweede kindje, las ik in een wachtkamer een oude Linda die in het teken van kinderloosheid stond. Het blad verscheen in verkiezingstijd en Mark Rutte vertelde er openhartig over zijn kinderloze vrijgezellenbestaan. „Zoals mijn leven nu is, geniet ik”. Verderop in het blad: een interview met drie bewust kinderloze vrouwen die het belangrijk vonden dat kinderloosheid uit de taboesfeer werd gehaald. „Het is irritant om jezelf constant te moeten verdedigen.” Een paar maanden na de herverkiezing van Rutte werd Macron tot president van Frankrijk gekozen. Na May, Merkel, Juncker en Sturgeon de zoveelste Europese leider zonder kinderen.

Toen ik vijftien weken zwanger was, las ik bij De Correspondent over een nieuw boek van de Israëlische auteur Orna Donath over vrouwen die spijt hebben van hun moederschap. „Het verhaal van spijtmoeders moet verteld worden. (…) Het is een onderwerp dat bijna onbespreekbaar is.”

Eenendertig weken zwanger en in dezelfde Correspondent lees ik een artikel van Tamar Stelling over de „boete op baren”. Die is voor vrouwen enorm. „Alleen al de zwangerschap is een interne veldslag met gezondheidsrisico’s vergelijkbaar met het oplopen van een serieuze infectieziekte (…): bekkeninstabiliteit, totaalruptuur, postnatale depressie, kraambedpsychose, een verwoest seksleven, of je bent prompt elf jaar ouder.” Verder verlies je rond de geboorte ook nog eens zo’n 20 procent aan inkomen ten opzichte van kinderloze vrouwen. Een verschil dat je de rest van je leven niet meer goedmaakt. Dan liet ze het effect van kinderen op levensgeluk nog achterwege. Eerder leerde onderzoek bij tweeduizend Duitse stellen dat de achteruitgang in algemeen levensgeluk na het krijgen van kinderen groter is dan de terugval tijdens een scheiding, werkloosheid of na de dood van een partner.

Wie zich nog niet heeft laten steriliseren ter behoud van inkomen, gezondheid of levensgeluk, doet dat voor de planeet. Ik was tweeëndertig weken zwanger toen Arjen Lubach in de Volkskrant uitlegde dat hij als kinderloze milieuvriendelijker is dan „de extreemste zelfvoorzienende geitenwollen vegan mét kind”. Hij heeft gelijk. Eén kind dat minder geboren wordt, scheelt bijna 60 ton CO2 equivalenten per jaar.

Gelukkig is hij niet de enige die het taboe van onze vieze kinderen durft aan te snijden. Vorige week durfde Trouw-columnist Sylvain Ephimenco het nog aan. Volgens hem was overbevolking de enige echte oorzaak van alle milieuproblemen: „De dodelijke bevolkingsexplosie die door een consortium van hypocrieten al zo lang wordt verzwegen”.

Het stuk werd juichend op mijn tijdslijnen gedeeld. Kinderen zijn het probleem! Ik opperde nog om, als we dan toch taboe-doorbrekend bezig waren, gelijk maar de milieuvoordelen van hulp bij (zelf)doding door te rekenen. Niet alleen het nieuwe leven is vervuilend, ook bestaand leven. Dat vonden de meesten toch wat te gortig. Taboes doorbreken is leuk, maar er zijn grenzen.

Het ligt vast aan mijn bubbel, maar vanuit mijn perspectief was het zwijgen over alle nadelen van het krijgen van kinderen het afgelopen jaar oorverdovend. Meer dan 20 procent van de Nederlandse vrouwen krijgt tegenwoordig geen kinderen. Een aanzienlijk deel van hen is ongewenst kinderloos, maar een groeiend aantal kiest bewust voor een kindervrij bestaan. En neem het ze eens kwalijk. Een rationele homo economicus in een verzorgingsstaat die handelt op basis van feiten krijgt geen kinderen. Ook al is diezelfde verzorgingsstaat direct afhankelijk van een nieuwe generatie premie- en belastingbetalers. Zo egoïstisch is de keus voor kinderen ook weer niet. Maar wat zegt de bewust rationele keus voor kinderloosheid over de tijdsgeest en ons zelfbeeld? De vraag ‘maakt een kind mij gelukkig?’ is begrijpelijk anno 2018 – en triest. Ze is exemplarisch voor het voortrazend individualisme waar er soms geen enkel groter belang lijkt te bestaan dan het eigen levensgeluk, inkomen en gezondheid. Waarin het centrum van de wereld beperkt blijft tot het hier en nu, lekker en leuk, genieten en voor jezelf kiezen.

Ik wil niet in die wereld leven. Dus neem ik even afscheid van u. Een paar maandjes verlof, omdat het leven goddank niet om mij alleen draait.

Rosanne Hertzberger is microbioloog. Ze is vanaf nu met zwangerschapsverlof.
    • Rosanne Hertzberger