Teruglezen: Westerse vergeldingsactie na gifgasaanval in Syrië

Afsluiting liveblog: dit was de dag

Terwijl de nacht is aangebroken in Syrië gaan wij dit liveblog afsluiten. Een kort overzicht van de dag:

  • De dag begon met een luchtaanval op verschillende Syrische doelen door een coalitie van de VS, Frankrijk en het VK. Met precisiebombardementen werden drie locaties geraakt die belangrijk zijn voor de productie van chemische wapens in Syrië. Doelwitten waren een wetenschappelijk onderzoekscentrum nabij hoofdstad Damascus, een opslag en commendocentrum in de buurt van Homs en een wapenopslag ten westen van die stad. Daar zou onder meer het gifgas Sarin worden bewaard.
  • Voor zover bekend zijn er bij de aanval nog geen dodelijke slachtoffers gevallen. Wel zijn er gewonden gevallen. Hoeveel dit er exact zijn, is nog onbekend.
  • De aanvallen zijn een vergeldingsactie voor de gifgasaanval vorige week in de stad Douma. Het Westen houdt de Syrische president Assad verantwoordelijk voor de aanval.
  • De aanval moet volgens de Amerikaanse president Donald Trump een afschrikwekkende werking hebben voor Assad. Trump sprak van "een perfect uitgevoerde aanval".
  • Rusland heeft de aanval veroordeeld en stelt dat het een onwettige actie was die zonder VN-mandaat gebeurde. Het land riep de VN-Veiligheidsraad in spoedzitting bij. Een resolutie om de "agressie van het Westere blok" te veroordelen haalde het niet. Slechts Rusland, China en Bolivia stemden voor.
  • Ondertussen heeft het Syrische leger Oost-Ghouta weer in handen, zo maakte datzelfde leger zaterdagavond bekend. De laatste rebellen die zich ophielden in Douma vertrokken zaterdag uit de stad.

Oost-Ghouta in handen van Syrische regering (2)

Zoals eerder al gemeld is de regio Oost-Ghouta volgens regeringstroepen weer volledig in handen van het Syrische leger. De laatste rebellen hebben zaterdag de plaats Douma verlaten. Dat was nog het laatste militantenbolwerk in Oost-Ghouta, een gebied op zo’n tien kilometer van hoofdstad Damascus.

De laatste rebellengroepering die nog in het gebied aanwezig was, het salafistische Jaish al-Islam (Leger van de Islam), bereikte afgelopen zondag een akkoord over evacuatie met de Syrische regering en diens bondgenoot Rusland. Dat gebeurde vlak nadat er in Douma een gifgasaanval plaatsvond waarbij tientallen burgers om het leven kwamen.

Erdogan belt met Poetin

De Turkse president Erdogan heeft zaterdag gebeld met zijn Russische collega Poetin. De twee hadden het over de spanningen in het Midden-Oosten en beloofden alles in het werk te stellen om die spanningen te verminderen, zo heeft de Turkse president zaterdag laten weten. Ze zeiden nog steeds te zoeken naar een politieke uitkomst.

Eenzelfde gesprek had Erdogan met de Franse president Macron, zo liet het Elysee zaterdag weten. Beide landen gaan de "inspanningen vergroten" om tot een uitweg te komen voor de Burgeroorlog in Syrië.

Protesten tegen raketaanvallen

Tussen de zes- en zevenduizend mensen hebben zaterdag volgens de Griekse politie gedemonstreerd tegen de raketaanvallen op Syrische doelwitten. De demonstranten hadden gehoor gegeven aan een oproep van de Griekse Communistische Partij om de straat op te gaan.

Het protest begon op een centraal plein in de Griekse hoofdstad, daarna trokken de demonstranten naar de Amerikaanse ambassade. Daarbij werd onder meer verschillende Amerikaanse vlaggen verbrand.

Ook in de VS zijn op verschillende plekken mensen de straat opgegaan uit protest tegen de raketaanval van vrijdagnacht. Voor het Witte Huis hebben zich tientallen demonstranten verzameld met banners met daarop luizen als "No War On Syria!".

Het verbranden van een Amerikaanse vlag in Athene. Foto Costas Baltas/Reuters

Demonstratie tegen de Amerikaanse raketaanvallen in Syrië. Foto Mandel Ngan/AFP

Syrische leger: Oost-Ghouta weer in regeringshanden

Terwijl de dag in het teken staat van de luchtaanvallen op Syrische doeleinden door het Westerse bondgenootschap meldt het Syrische Regeringsleger dat het Oost-Ghouta weer terug in handen heeft gekregen. De laatste rebellengroeperingen zouden de stad hebben verlaten en daarmee de plaats weer onder regeringscontrole hebben gebracht.

Nadere berichtgeving volgt.

Pence: moreel het juiste gedaan

In navolging van Donald Trump heeft ook vicepresident Mike Pence zich uitgelaten over de luchtaanvallen op Syrische doelen zaterdag. Pence is in de Peruaanse hoofdstad Lima voor een regionaal overleg. De Amerikaanse vicepresident stelt dat zijn land "moreel gezien het juiste heeft gedaan". De aanval heeft de productie van chemische wapens in Syrië "serieus teruggeworpen".

En net als Nikky Haley, de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, zei ook Pence dat Amerika bereid is de inspanningen voort te zetten als Assad chemische wapens blijft inzetten.

Veiligheidsraad wil luchtaanval op Syrië niet veroordelen

De VN-Veiligheidsraad heeft zojuist de Russische resolutie verworpen waarin wordt opgeroepen om aanvallen afgelopen nacht van het Westerse bondgenootschap te veroordelen. De Russen wilden een signaal afgeven tegen "de agressie van het Westen", maar vonden onvoldoende medestanders. Slechts drie landen stemden voor: Rusland, China en Bolivia. Acht waren er tegen en vier landen onthielden zich van stemming. Voor het aannemen van een resolutie zijn negen stemmen nodig en mag er geen veto zijn van Rusland, China, de VS, het VK of Frankrijk.

Twitter avatar MichelKerres Michel Kerres Russische ontwerpresolutie waarin de aanval op Syrie wordt veroordeeld haalde het in VN-Veiligheidsraad, geheel conform verwachting, niet. 3 voor, 8 tegen, 4 onthoudingen #syriaattack

Russische ambassadeur haalt na zijn 'verlies' nog even uit: waarom heeft coalitie niet gewacht op uitkomst van onderzoek? Het is een treurige dag voor vrede, voor de wereld, voor het VN-Handvest. #Syriaattack

— Michel Kerres (@MichelKerres) April 14, 2018

Nederland: kijken naar acties buiten de Veiligheidsraad

Ook de Nederlandse ambassadeur bij de VN, Lise-Grégoire - Van Haaren, heeft gesproken. Ze noemt de actie van de drie landen (VK, Frankrijk, VS) begrijpelijk en stelt dat als Rusland resoluties in de Veiligheidsraad blijft tegenwerken, er gedacht moet worden aan acties buiten de Veiligheidsraad om.

NL-ambassadeur Lise-Grégoire-van Haaren in V-Raad: actie van VK,VS en Frankrijk was begrijpelijk, NL blijft werken aan methode om Syrië ter verantwoording te roepen, als V-Raad geblokkeerd wordt door Rusland, dan moet oplossing misschien buiten V-Raad gezocht worden. @LiseGvH

— Michel Kerres (@MichelKerres) April 14, 2018

Beelden verwoest onderzoekscentrum

De eerste beelden van het verwoeste onderzoekscentrum in Barzeh, nabij Damascus:

Stoltenberg: steun van alle NAVO-leden voor luchtaanval in Syrië

Secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg stelt ondertussen dat de aanval in Syrië is uitgevoerd "met de steun van alle NAVO-bondgenoten". Dat lijkt een wat zwaardere woordkeus dan die premier Mark Rutte eerder op de dag koos toen hij zei begrip te hebben voor de actie van de VS met het VK en Frankrijk.

Volgens Stoltenberg was er geen ander alternatief voor het gebruik van geweld. Niets doen zou hebben geleid tot escalatie en mogelijke herhaling van het "barbaarse" gebruik van chemische wapens. "Een krachtige reactie was noodzakelijk."

Live-stream van VN-vergadering

We hadden het als service natuurlijk meteen moeten doen, maar hierbij nog even de link naar de stream van de VN-vergadering, zodat eenieder zelf mee kan kijken:

U.N. Security Council meets after Syria strikes. Watch with @ReutersTV: https://t.co/mMZefp3qwD https://t.co/9G7HF8lxQb

— Reuters Top News (@Reuters) April 14, 2018

Britten: aanval legitiem om een groter aantal slachtoffers te voorkomen

De Britse VN-ambassadeur gaat in op de vraag waarom men toch heeft ingegrepen, ondanks afwezigheid van een VN-mandaat. "De inzet van geweld kan niet illegaal zijn als daarmee de dood van onschuldige burgers wordt voorkomen." De middelen zijn nodig omdat het bewandelen van de diplomatieke wegen onvoldoende heeft opgeleverd, aldus de Brit.

Een tik op de vingers van de Russen vanwege het ontbreken van een VN-mandaat zal het VK niet accepteren, zo laat de ambassadeur weten.

Twitter avatar MichelKerres Michel Kerres VN-ambassadeur VK: juridische basis voor ingreep is humanitaire ingreep om extreem lijden te verhelpen met proportionele maatregelen in situatie waarin diplomatie is uitgeput
Twitter avatar MichelKerres Michel Kerres VN-ambassadeur VK: Ik accepteer geen lesjes internationaal recht van Rusland! #syriaattack

Amerikaanse VN-ambassadeur: Trump zal opnieuw ingrijpen als Syrië nogmaals gifgas inzet

Nu is het woord aan de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Nikki Haley. Ze stelt dat het bondgenootschap de acties in Syrië zorgvuldig heeft gepland om het aantal burgerslachtoffers "zo minimaal mogelijk" te houden. Haley vindt het antwoord op de chemische aanval in Douma "gerechtvaardigd gelegitimeerd en proportioneel".

Amb. Haley: "I spoke to the president this morning and he said, 'If the Syrian regime uses this poisonous gas again, the United States is locked and loaded.'" pic.twitter.com/jPf6l9pObY

— NBC News (@NBCNews) 14 april 2018

De strategie van de VS ten aanzien van Syrië is niet veranderd door de aanval, aldus de Amerikaanse ambassadeur. Ze sluit nieuwe acties niet uit "De VS staan op scherp voor als Syrië dit gifgas opnieuw inzet."

Twitter avatar MichelKerres Michel Kerres Nikki Haley, VN-ambassadeur VS: aanval bedoeld om toekomstig gebruik van gifgas te voorkomen, het was geen strafexpeditie #syriaattack

Rusland: minachting voor het internationale recht

De Russische ambassadeur herhaalt bij de VN nog maar eens wat het land eerder vandaag al heeft gezegd. De VS, Frankrijk en VK hebben een "flagrante minachting" getoond voor het internationale recht. De acties gaan in tegen het handvest van de VN waarin staat dat voor militair ingrijpen een mandaat van de Verenigde Naties nodig is.

Twitter avatar MichelKerres Michel Kerres Ambassadeur Rusland bij VN: aanval was illegaal, doorkruist vredesproces, is neo-koloniaal en is tegen het Handvest van de VN

Secretaris-Generaal VN: rust bewaren

Secretaris-Generaal van de VN Antonio Guterres heeft alle landen opgeroepen de rust te bewaren ten aanzien van de situatie in Syrië. Hij deed dat aan het begin van de spoedzitting van de Veiligheidsraad, die door Rusland bijeen is geroepen.

De reden voor de aanvallen is het gebruik van chemische wapens in Douma, afgelopen weekend. Die gebeurtenis schreeuwt om een onderzoek door de VN. Experts staan dan ook klaar het getroffen gebied te bezoeken. Momenteel voert de onafhankelijke OPCW ook al een dergelijk onderzoek uit.

Twitter avatar MichelKerres Michel Kerres SG-Guterres roept alle betrokkenen in V-raad op om terughoudendheid in acht te nemen, escalatie te voorkomen en het lijden van de Syrische bevolking niet nog erger te maken #syriaattack

De JASSM-ER is het nieuwe wapen van de Amerikanen

De Amerikanen vielen verschillende doelen in Syrië aan afgelopen nacht. Daarbij werden onder meer Tomahawk-raketten ingezet, net zoals vorig jaar bij de aanval op Syrië gebeurde. "Het feit dat niet gewacht werd op het vliegdekschip USS Harry Truman en zijn eskader, dat nu op de Atlantische Oceaan op weg is naar de Middellandse Zee, onderstreept nog eens dat zaterdag opnieuw gekozen werd voor een veilige en beperkte aanval met standoff-wapens op grote afstand", schrijft NRC-medewerker Casper van der Veen zaterdag.

Bij de aanval werd ook een nieuw stealth-kruisvluchtwapen ingezet: de JASSM-ER.

"Het is de eerste keer dat de JASSM in een oorlogssituatie wordt ingezet. Dit is mogelijk de ‘intelligente’ raket waaraan president Trump refereerde in zijn dreigende tweet aan de Russen."

Lees hier het gehele artikel over het soort ingezette wapens: Gebruikte Tomahawks zijn het geschiktste wapen voor een precisieaanval

Lavrov: Westerse acties zijn onacceptabel

Terwijl de vergadering van de VN-Veiligheidsraad op het punt van beginnen staat, heeft de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov alvast gesproken. Hij noemt de aanval van de VS en zijn bondgenoten "onacceptabel". De Rus zal in de vergadering "aan de Westerse partners vragen hoe zij hun "wetteloze en onacceptabele acties denken uit te kunnen leggen".

Extra vergadering VN-Veiligheidsraad over Syrië kan elk moment beginnen. Britten hebben aanval legaal genoemd, Rusland wil om veroordeling vragen. Daar gaat de bel. #syriaattack

— Michel Kerres (@MichelKerres) April 14, 2018

Rusland in Veiligheidsraad: agressie van VS in resolutie veroordelen

De VN-Veiligheidsraad komt - op verzoek van Rusland - om 17.00 uur (Nederlandse tijd) bijeen om te praten over de gebeurtenissen van afgelopen nacht in Syrië. Rusland heeft inmiddels al duidelijk gemaakt dat het in een resolutie gaat vragen dat de leden "de agressie veroordelen, door de VS en zijn bondgenoten en gericht tegen Syrië".

De acties zijn volgens Rusland een schending van het VN-handvest. Daarin staat onder meer dat voor het afgeven van een militair signaal een VN-mandaat nodig is. Dat was er niet voor de luchtaanval van de VS, Frankrijk en het VK.

Pentagon: belangrijke slag toegebracht aan Syrisch wapenprogramma

Of en hoeveel slachtoffers er zijn gevallen afgelopen nacht is nog onduidelijk, maar volgens het Pentagon waren er "enkele experts op het gebied van chemische wapens aanwezig op een van gebombardeerde plekken". Over mogelijke burgerslachtoffers zeggen de Amerikanen geen cijfers te hebben.

De Syrische strijdkrachten hebben "een belangrijk deel van hun materieel verloren", materiaal dat is "verbonden aan de productie van chemische wapens". Het Pentagon stelt er zeker van te zijn dat met de aanvallen Assads mogelijkheden om chemische wapens te produceren "behoorlijk zijn ingeperkt". "De vooruitgang in het programma waarin chemische wapens worden ontwikkeld, is hierdoor jaren teruggezet".

Een reactie van Syrische strijdkrachten - al dan niet met de steun van Rusland - is volgens de Amerikanen vooralsnog uitgebleven. "We zoeken dan ook niet het conflict op in Syrië", aldus het Pentagon. Of dat waar is, valt maar te betwijfelen. NRC-correspondent Guus Valk schreef eerder dat Trump zijn handen met de aanval "in een geopolitiek wespennest stak".

Beelden verwoestingen

De omvang van de aangerichte schade bij de luchtaanvallen afgelopen nacht in Syrië wordt meer steeds duidelijk. Satellietbeelden tonen onder meer de verwoesting van een onderzoekscentrum in Barzah, nabij Damascus. Dit centrum werd in de jaren '70 met de hulp van Frankrijk opgezet:

Satellite imagery from @planetlabs 3m resolution satellites show multiple buildings destroyed at Barzah scientific research centre, consistent with photographs of the area. Left, April 13th. Right, April 14th. https://t.co/QlMO9OGqhz pic.twitter.com/mk1VtJmkZe

— Eliot Higgins (@EliotHiggins) April 14, 2018

'Luchtaanvallen vernederend, maar waarschijnlijk niet meer dan dat'

De luchtaanvallen van vannacht zijn vernederend voor president Assad, maar zullen waarschijnlijk weinig gevolgen voor hem hebben. Dat concludeert onze Midden-Oostenredacteur Floris van Straaten in een analyse.

"Al is de aanval van zaterdagmorgen de grootste van het Westen op doelen in Syrië sinds het begin van de oorlog in 2011, voor het verloop van de oorlog zal die aanval van zaterdagmorgen naar verwachting geen verschil maken."

De rebellen hoopten eerder dat inmenging van de VS, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk nieuwe kansen zou bieden tegen Assad. Het lijkt te blijven bij een vergeldingsactie voor de chemische aanval op Douma een week geleden, die verder waarschijnlijk geen gevolgen heeft voor de opmars van het Syrische regime.

Lees de analyse van NRC-redacteur Floris van Straaten: Bommen op Syrië zullen opmars van Assads leger niet stuiten

Trump: perfect uitgevoerde aanval

De Amerikaanse president Trump heeft op Twitter zaterdag gereageerd op de luchtaanvallen. Volgens de president is de aanval perfect uitgevoerd. "Mission Accomplished!", concludeert Trump.

A perfectly executed strike last night. Thank you to France and the United Kingdom for their wisdom and the power of their fine Military. Could not have had a better result. Mission Accomplished!

— Donald J. Trump (@realDonaldTrump) April 14, 2018

In een vervolgtweet spreekt Trump zich verder lovend uit over het Amerikaanse leger:

So proud of our great Military which will soon be, after the spending of billions of fully approved dollars, the finest that our Country has ever had. There won’t be anything, or anyone, even close!

— Donald J. Trump (@realDonaldTrump) April 14, 2018

VN-Veiligheidsraad komt vanmiddag bijeen

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt zaterdagmiddag om 17.00 uur (Nederlandse tijd) bijeen om te vergaderen over de luchtaanvallen van de VS, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk op Syrië. Rusland had hier eerder een verzoek voor ingediend.

Volgens de Russische president Poetin hebben de acties een verwoestend effect op internationale betrekkingen en grote humanitaire gevolgen in Syrië. Eerder waarschuwde de Russische ambassadeur in de VS, Anatoli Antonov, dat de luchtaanvallen “niet zonder gevolgen kunnen blijven.”

De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov sloeg later op de dag een minder harde toon aan. Volgens persbureau RIA zegt hij dat Moskou blijft onderhandelen met Washington over de situatie in Syrië.

Onderzoek OPCW naar aanval gaat door

Het onderzoek van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) naar de vermoedelijk chemische aanval een week geleden in Douma, gaat ondanks de luchtaanvallen op Syrië door. Volgens de organisatie is duidelijk afgestemd met de Verenigde Naties hoe de veiligheid van het onderzoeksteam gewaarborgd kan worden.

De missie van de OPCW in Syrië werd in 2014 opgezet. Het onderzoekorgaan kijkt alleen óf chemische wapens zoals chloorgas zijn gebruikt, en laat zich verder niet uit over wie verantwoordelijk is. Zolang het onderzoek loopt doet de organisatie geen uitspraken.

🔴BREAKING: #OPCW continues to deploy Fact-Finding Mission (FFM) to Syria. Learn more: https://t.co/1GzTGFh6zt pic.twitter.com/Lu5IHbkUEo

— OPCW (@OPCW) April 14, 2018

Correctie (14 april 2018): in een eerdere versie van deze update stond dat de OPCW in 2014 werd opgericht. Dit klopt niet. De missie van de OPCW in Syrië werd in 2014 opgezet.

Assad belt met Iraanse president Rouhani

Bashar al-Assad heeft zaterdag gebeld met zijn Iraanse ambtsgenoot Hassan Rouhani. "Deze agressie versterkt alleen de overtuiging van Syrië om terrorisme in alle hoeken van de regio te bestrijden", concludeert de Syrische president in een verklaring.

Ook ontkent Assad enige verantwoordelijkheid voor de vermoedelijk chemische aanval, waarbij een week geleden tientallen burgerdoden zouden zijn gevallen, en spreekt hij van "verzinsels van de rebellen". Ook zou het Westen met de acties het onderzoek van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) hebben gestoord.

Later op zaterdag zal de OPCW kijken of een chemische aanval daadwerkelijk heeft plaatsgevonden in Douma. De organisatie spreekt zich verder niet uit over een eventuele dader.

Wat volgens Moskou is gebeurd vannacht

Het Russische ministerie van Defensie heeft zaterdagmorgen een briefing gegeven over de aanval op Syrië. Volgens Moskou hebben Amerikaanse F-15’s en F-16’s en Britse Tornado’s deelgenomen aan de aanval. Verder hebben twee Amerikaanse marineschepen in de Rode Zee raketten afgevuurd. Amerikaanse B1-B bommenwerpers zouden hun doelen benaderd hebben vanaf At-Tanf, een Amerikaanse basis in Syrisch grondgebied, tegen de grens met Irak.

Volgens het ministerie zijn in totaal 103 kruisraketten afgevuurd, waaronder Tomahawks, maar was de totale omvang van de aanval groter. B1-B bommenwerpers wierpen GBU-38 geleide bommen af. Amerikaanse F15’s en F-16’s lanceerden air to ground-raketten af. Britse tornado’s vuurden acht kruisraketten af van het type ‘Storm Shadow’.

Volgens het ministerie hebben de luchtafweersystemen op de Russische basis Hmeymim en Tartus de raketten die zijn afgevuurd door de VS en Groot-Brittannië opgemerkt en gevolgd. Franse toestellen zijn niet gezien.

Beelden van de aanvallen vannacht boven de Syrische hoofdstad Damascus. Foto Hassan Ammar/AP

De Russische luchtafweer heeft echter niet gevuurd. Volgens Moskou heeft Syrische luchtafweergeschut de aanval "succesvol afgeslagen". 71 kruisraketten zouden zijn neergehaald. Het Russische ministerie van Defensie heeft nog geen meldingen van slachtoffers onder Syrische militairen en de burgerbevolking.

Speciale NAVO-vergadering bijeengeroepen

De NAVO houdt later op zaterdag een speciale bijeenkomst naar aanleiding van de raketaanvallen op Syrië. De VS, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zullen toelichten wat ze precies hebben gedaan. De 29 ambassadeurs van de NAVO-lidstaten komen naar verwachting rond 15.00 uur samen.

Hoewel de NAVO niet direct betrokken was bij de actie, steunt het trans-Atlantische bondgenootschap de luchtaanvallen wel. Secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg stelt dat deze "het vermogen van het regime om chemische wapens in te zetten zullen beperken".

Merkel en Juncker spreken ook steun uit voor luchtaanvallen

De Duitse bondskanselier Merkel noemt de vergeldingsactie "noodzakelijk en gepast" als reactie op de vermoedelijke chemische aanval. De VS, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk hebben volgens haar "verantwoordelijkheid genomen als permanente leden van de VN-Veiligheidsraad".

De luchtaanvallen zouden nodig zijn om te voorkomen dat het Syrische regime in de toekomst nog een keer chemische wapens gebruikt. Eerder deze week zei Merkel dat Duitsland niet mee zou doen aan een militair optreden tegen het Syrische regime.

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, heeft ook zijn steun uitgesproken voor de acties onder leiding van de VS vannacht. "Het is niet voor het eerst dat het Syrische regime aanvallen heeft uitgevoerd op burgers, maar het moet de laatste keer zijn." Ook stelt hij dat de internationale gemeenschap de plicht heeft om "diegenen die verantwoordelijk zijn voor chemische aanvallen te identificeren en verantwoordelijk te houden."

The use of chemical weapons is unacceptable in any circumstances and must be condemned in the strongest terms. The international community has the responsibility to identify and hold accountable those responsible of any attack with chemical weapons. #Syria pic.twitter.com/beF6IEirEP

— Jean-Claude Juncker (@JunckerEU) April 14, 2018

Wat we weten over de luchtaanvallen

Nog niet alles is duidelijk over de aanval vannacht, maar we hebben de laatste informatie op een rijtje gezet:

Verenigde Staten

De VS vielen vannacht waarschijnlijk aan met Tomahawk-kruisraketten, die in april vorig jaar ook werden ingezet als vergelding voor een chemische aanval. Destijds werden 59 Tomahawks afgevuurd. Vannacht zouden raketten van hetzelfde model vanaf drie Amerikaanse torpedobootjagers, de USS Porter, de USS Cook en de USS Higgins, zijn afgeschoten. Ook zou Washington strategische bommenwerpers van de Amerikaanse luchtmacht, de Rockwell B-1B Lancer, hebben ingezet.

Twitter avatar petervermaas Peter Vermaas Die Rafales waren volgens minister Defensie trouwens vannacht uit Frankrijk vertrokken. Ook raketten vanaf Frans marineschip in Middell. Zee.

Frankrijk

Frankrijk zou twaalf zogenaamde ‘SCALP-EG’-raketten, Storm Shadows, hebben gebruikt die vanaf Rafale-gevechtsvliegtuigen zouden zijn afgeschoten. Deze waren vannacht uit Frankrijk vertrokken, aldus de minister van Defensie. Ook zouden raketten zijn afgevuurd van een Frans marineschip in de Middellandse Zee. Volgens het ministerie zijn de Franse raketten niet uit de lucht gehaald door Syrië.

Bekijk hier beelden van de aanval van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken:

Tir d’un missile de croisière naval depuis une de nos frégates multimissions cette nuit en Méditerranée. Objectif : un site de production d’armes chimiques du régime syrien. pic.twitter.com/A4hO0EtkvQ

— Florence Parly (@florence_parly) April 14, 2018

Verenigd Koninkrijk

De Britse premier May sprak zaterdagochtend ook van langeafstandsraketten van het model Storm Shadow, afgevuurd door Tornado-gevechtsvliegtuigen gestationeerd in Cyprus. Doelwit van de vliegtuigen was een militaire faciliteit nabij de Syrische stad Homs. Daar zou het Syrische regime onder meer het zenuwgas sarin produceren. Ook een wapenopslagplaats nabij Homs werd geraakt. De doelwitten werden mede op basis Israëlische vergaarde informatie geselecteerd.

Syrië

Syrië zou raketten van Russische makelarij hebben ingezet om de westerse raketten uit de lucht te halen, aldus AP. Het zou gaan om een ‘substantieel deel’ van de kruisraketten. Het is onduidelijk of Rusland van tevoren op de hoogte is gesteld. De VS zeggen van niet maar de Russen beweren dat dit wel gebeurd is. De Russen zouden geen luchtafweersystemen hebben gebruikt. In reactie op de luchtaanval zei de Russische kolonel-generaal Sergej Roedskoj wel dat Moskou Assad mogelijk nu verder wil bewapenen met S-300 raketsystemen; lanceersystemen voor luchtdoelraketten.

(M.m.v. Casper van der Veen)

Voor wie net wakker wordt: een overzicht van de raketaanvallen vannacht

Wereldleiders reageren op de vergeldingsacties tegen het regime van Assad in Syrië vannacht. Wat is er zover bekend vannacht gebeurd? Voor wie net wakker wordt: lees het stuk van NRC-redacteur Michel Kerres. Daarin schrijft hij:

"Voor zover bekend heeft de alliantie dus gekozen voor een bescheiden aanval, bedoeld om voorraden en productiefaciliteiten van chemische wapens te vernietigen. Het was een precisie-operatie, zei de Britse premier Theresa May, die niet tot doel had het Syrische regime omver te werpen."

May: aanvallen zijn gerechtvaardigd en legaal

De Britse premier May noemt de aanvallen van vannacht “gerechtvaardigd en legaal”. Dat zei ze tijdens een persconferentie zaterdag. May verwacht dat het “een duidelijk signaal” tegen "het barbaarse gebruik van chemische wapens in Syrië" zal zijn.

May stelt dat er vatenbommen zijn gebruikt met chloorgas bij de chemische aanval afgelopen weekend. Ook zouden er aanwijzingen zijn dat het Syrische regime nog altijd grote hoeveelheden aan chemische wapens heeft opgeslagen, en deze ook nog steeds produceert.

Rusland roept een spoedvergadering VN-Veiligheidsraad bijeen

De Russische president Poetin zegt dat Rusland een spoedvergadering bijeen zal roepen van de VN-Veiligheidsraad naar aanleiding van de luchtaanvallen vannacht. "De huidige escalatie van de situatie rond Syrië heeft een verwoestende impact op het gehele systeem van internationale betrekkingen", reageert hij in een verklaring van het Kremlin volgens Interfax.

Ook stelt hij dat "de geschiedenis alles op zijn plaats zal zetten". Daarbij noemt hij eerdere westerse interventies in voormalig Joegoslavië, Irak en Libië, waar "Washington verantwoordelijkheid droeg voor moordpartijen".

Volgens het Russische leger heeft Syrisch luchtafweergeschut van Russische makelij 71 van in totaal 103 kruisraketten uit de lucht gehaald. Het Syrische leger zou hiervoor onder meer Boek-raketten hebben gebruikt.

Ayatollah Ali Khamenei: aanval op Syrië is misdaad

De grootayatollah van Iran Ali Khamenei noemt de vergeldingsactie van de VS een "misdaad". Dat zei hij zaterdag volgens Reuters tijdens een toespraak op Iraanse televisie. Iran is een belangrijke bondgenoot van de Syrische president Assad.

"De VS en hun bondgenoten zullen niets bereiken met misdaden in Syrië. Een aanval op Syrië is een misdaad. De Amerikaanse president, de Britse premier en de president van Frankrijk zijn criminelen."

Iran’s Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei says an attack on Syria by the United States, France and Britain was a crime and would not achieve any gains – Reuters via Iranian TV pic.twitter.com/hToF4Jxfpu

— TRT World Now (@TRTWorldNow) April 14, 2018

EU-president Tusk: Syrische tragedie moet stoppen

EU-president Donald Tusk concludeert dat de raketaanvallen een duidelijk signaal hebben gegeven dat "het Syrische regime samen met Rusland en Iran niet door kan gaan met deze menselijke tragedie, in ieder geval niet zonder gevolgen". Ook zegt hij dat de Europese Unie de acties steunt.

Twitter avatar eucopresident Donald Tusk Strikes by US, France and UK make it clear that Syrian regime together with Russia & Iran cannot continue this human tragedy, at least not without cost. The EU will stand with our allies on the side of justice.

Britse minister van Defensie spreekt van "significante impact"

De raketaanvallen hebben volgens de Britse minister van Defensie Williamson een "significante impact" gehad op de Syrische slagkracht. Dat zei hij zaterdagochtend in een interview met LBC radio. De Britten hebben met vier Tornado-gevechtsvliegtuigen gestationeerd in Cyprus aanvallen laten uitvoeren op de stad Homs.

Op de vraag of het Westen weer in een Koude Oorlog zit met Rusland, zei hij dat de verhoudingen een dieptepunt hebben bereikt. Hij hoopt dat Moskou zijn invloed op president Assad zal gebruiken om een einde te maken aan de Syrische burgeroorlog.

Maandag wordt het Britse parlement ingelicht over de actie.

De Britse krant Financial Times heeft in kaart gebracht wat tot nu toe bekend is over de raketaanvallen:

Here's what we know about the targets of the Syria airstrikes carried out by the US, Britain and France

Read more: https://t.co/n0SYO1zz0N pic.twitter.com/R9BFas3J0I

— Financial Times (@FinancialTimes) April 14, 2018

Beelden van president Assad zaterdagochtend

De Syrische overheid heeft zaterdagochtend beelden naar buiten gebracht van de Syrische president Assad, die met een koffer aankomt op zijn werk na de grote vergeldingsacties onder leiding van de VS vannacht.

صباح الصمود..

رئاسة الجمهورية العربية السورية pic.twitter.com/hhIZT6cOTe

— Syrian Presidency (@Presidency_Sy) April 14, 2018

Israël en Turkije vinden aanval op Syrië gepast

Israël vindt dat de VS, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk "gepast" hebben gereageerd op de laatste vermoedelijke chemische aanval. "Het afgelopen jaar maakte president Trump duidelijk dat bij het gebruik van chemische wapens een rode lijn overtreden zou worden", stelt een vertegenwoordiger van de Israëlische overheid volgens The Times of Israel. Israël is voorafgaand aan de aanval geïnformeerd.

Ook Ankara vindt de raketaanvallen een gepaste reactie. In een verklaring schrijft het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken volgens persbureau Anadolu dat "het gebruik van chemische wapens niet ongestraft mag blijven". Ook Turkije zou voorafgaand aan de aanval zijn geïnformeerd.

Iran en Hezbollah veroordelen aanval op bondgenoot Assad

Iran - een belangrijke bondgenoot Assad - veroordeelde zaterdagochtend ook de raketaanvallen op Syrië en noemt het een "duidelijke schending van internationaal recht". Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat de westerse coalitie had moeten wachten op het onderzoek van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). Die gaat dit weekend onderzoeken of daadwerkelijk een chemische aanval heeft plaatsgevonden.

De Libanese shi'itische groepering Hezbollah stelt dat "de oorlog van de VS tegen Syrië" niet zal slagen. Dat schrijft de politieke en militante beweging in een verklaring volgens Reuters. Hezbollah is een belangrijke bondgenoot van het Syrische regime, militanten van de groepering vechten momenteel aan de zijde van president Assad.

Beelden naar buiten gebracht door Hezbollah van de aanval, waarop vermoedelijk Syrische luchtafweer te zien is. Beeld AFP

Britse minister Johnson 'verwelkomt het nieuws' van aanval

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Johnson schrijft zaterdagochtend dat hij het aandeel van het Verenigd Koninkrijk in de aanval op het Syrische regime "verwelkomt". Volgens de minister is de "wereld verenigd in afkeer" over het gebruik van chemische wapens.

Welcome the news of UK military strikes against major chemical weapons facilities in Syria alongside our US and French allies. The world is united in its disgust for any use of chemical weapons, but especially against civilians

— Boris Johnson (@BorisJohnson) April 14, 2018

Moskou: luchtverdedigingssystemen van Rusland hebben geen raketten uit de lucht gehaald

Luchtverdedigingssystemen van Rusland in Syrië hebben tijdens de aanval afgelopen nacht geen raketten uit de lucht gehaald. Dat heeft het Russische ministerie van Defensie bekendgemaakt, melden de persbureaus Interfax en AFP.

In totaal zegt het ministerie dat de Verenigde Staten en hun bondgenoten meer dan honderd raketten hebben afgevuurd op "militaire en burgerdoelen". Daarvan zou "een aanzienlijk aandeel" uit de lucht zijn geschoten door luchtverdedigingssystemen van het Syrische regime. Eerder deze week zei Moskou dat Rusland het Syrische regime zou beschermen en raketten afgevuurd door de VS uit de lucht zou halen.

Ook zegt Moskou dat Russische militaire bases niet zijn geraakt bij de aanvallen. "Geen enkele raket kwam in de zone van de luchtverdedigingssystemen in Tartus en Hmeymim", doelend op de belangrijke Russische marinebasis en luchtmachtbasis in Syrië. Rusland wil dat VN-Veiligheidsraad samenkomt

Rutte: begrip voor reactie VS en andere landen

Premier Rutte laat in een reactie weten begrip te hebben voor de reactie van de VS en andere landen op de aanval in Douma die "waarschijnlijk" duidt op chemische wapens. Hij spreekt van "een grove misdaad en een ernstige schending van internationaal recht". De aanval is volgens Rutte daarom ook "in de huidige omstandigheden proportioneel en weloverwogen".

Twitter avatar MinPres Mark Rutte Het kabinet heeft begrip voor de reactie van VS en anderen vanwege aanval in Douma die waarschijnlijk duidt op gifgasaanval door Syrisch regime. Gebruik van chemische wapens is grove misdaad die internationale gemeenschap niet kan accepteren. Meer info → https://t.co/lAxGTzhbJH

Theresa May: beperkte en doelgerichte aanval

Ook de Britse premier Theresa May heeft haar bevolking toegesproken. Zij benadrukte dat niet toegestaan kan worden dat er gemorreld wordt aan de de internationale norm die het gebruik van chemische wapens verbiedt. Volgens de Britse premier “gaat dit niet om een interventie in een burgeroorlog of om verandering van het regime”. Zij stelt dat er sprake is van “een beperkte en doelgerichte aanval die de spanningen in de regio niet verder laat escaleren”.

Syrische media: drie burgers en zes soldaten gewond

Bij de aanval op militaire doelen bij de stad Homs zijn drie burgers en zes soldaten gewond geraakt, meldt het Syrische staatspersbureau SANA. Volgens het persbureau werden de raketten geraakt door de luchtafweer van Syrië en raakten ze van hun pad af.

Bij de aanval op de wijk Barzeh in het oosten van Damascus is schade toegebracht aan het wetenschappelijk onderzoekscentrum, meldt SANA. De Amerikaanse generaal Dunford heeft eerder laten weten dat dat centrum een van de doelen was van de gerichte aanvallen.

Analyse: Trump steekt zich in geopolitiek wespennest

We hebben zojuist een analyse van onze VS-correspondent Guus Valk gepubliceerd over de aanval op Syrië. Volgens hem is de aanval grootschaliger en gecompliceerder dan een jaar geleden. Hij schrijft:

"De risico’s die Trump deze keer neemt, zijn veel groter. Hij riskeert lange tijd veel dieper betrokken te raken in de Syrische burgeroorlog, een geopolitiek wespennest, terwijl hij zich er juist uit wilde terugtrekken."

Volgens Valk is Trump omgeslagen:

"Hij riskeert een veel diepere betrokkenheid in de oorlog, én een confrontatie met president Vladimir Poetin, terwijl hij juist actief de verhouding met Rusland probeert te verbeteren."

Lees hier het volledige artikel van Guus Valk over de aanvallen op Syrië.

Drie locaties beschoten met 120 raketten

Volgens het Pentagon hebben Amerikaanse oorlogsschepen en vliegtuigen drie locaties op Syrisch grondgebied beschoten met circa 120 raketten. De locaties die waren uitgezocht, twee in de buurt van Homs en een bij Damascus, zijn volgens het Amerikaanse leger actief betrokken bij de ontwikkeling van chemische en biologische wapens.

Macron: rode lijn gepasseerd

De Franse president Emmanuel Macron zei eerder vannacht in een verklaring dat het gebruik van chemische wapens niet getolereerd kan worden.

Twitter avatar EmmanuelMacron Emmanuel Macron Dozens of men, women and children were massacred using chemical weapons in Douma on Saturday, 7 April.
The red line has been crossed.
I have therefore ordered the French armed forces to intervene.
https://t.co/mezFfV1Hh9 https://t.co/7lVhMjhx9I

Via Twitter werden deze beelden verspreid van opstijgende Rafale-gevechtsvliegtuigen:

Twitter avatar Elysee Élysée Décollage, cette nuit, des forces armées françaises qui interviennent contre l’arsenal chimique clandestin du régime syrien. Déclaration du Président de la République @EmmanuelMacron : https://t.co/HNSK0FmZIO https://t.co/DEAW7R50aC

Décollage, cette nuit, des forces armées françaises qui interviennent contre l’arsenal chimique clandestin du régime syrien. Déclaration du Président de la République @EmmanuelMacron : https://t.co/HNSK0FmZIO pic.twitter.com/DEAW7R50aC

— Élysée (@Elysee) April 14, 2018

Bekijk de toespraak van Trump

De Amerikaanse president Donald Trump zei eerder vannacht in een toespraak dat hij met de aanvallen “een sterke afschrikking” wil creëren tegen de productie, verspreiding en het gebruik van chemische wapens.”

Trump leverde ook felle kritiek op Rusland en Iran. Hij zei zich af te vragen wanneer Rusland de kant van de ‘beschaafde landen’ gaat kiezen.

Bekijk hier de volledige toespraak:

Senator Democraten: aanval illegaal

De Democratische senator Tim Kaine heeft kritiek geuit op de aanval. VS-correspondent Guus Valk van NRC meldt op Twitter:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Harde woorden uit Democratische hoek. Senator Tim Kaine noemt de aanval op Syrië 'illegaal', omdat er geen toestemming aan het Congres is gevraagd. https://t.co/ZBDsTo4VnB

Trump’s decision to launch airstrikes against Syria without Congress’s approval is illegal. We need to stop giving presidents a blank check to wage war. Today it’s Syria, but what’s going to stop him from bombing Iran or North Korea next?

— Tim Kaine (@timkaine) April 14, 2018

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Amerika trekt ten oorlog, en heeft niet eens een minister van Buitenlandse Zaken. Deze tijd is zo bizar.

Syrië: schending van internationale rechten

Syrië heeft in felle bewoordingen gereageerd op de aanvallen van de VS, Frankrijk en Engeland. De Syrische autoriteiten noemen de acties volgens de staatstelevisie van het land "een drievoudige flagrante schending van de internationale rechten".

De staatsmedia meldden eerder dat de Syrische luchtverdediging 13 kruisraketten heeft weten neer te schieten iets ten zuiden van Damascus.

Een raket valt te zien boven Damascus. Foto AP

Rusland: aanval niet zonder gevolgen

De Russische ambassadeur in de VS, Anatoli Antonov, waarschuwt dat de aanvallen “niet zonder gevolgen kunnen blijven.” Hij stelt in een verklaring dat de VS niet het recht hebben andere landen de schuld te geven van de toestand in Syrië.

Twitter avatar RusEmbUSA Russia in USA 🇷🇺 Statement by the Ambassador Antonov on the strikes on #Syria:
A pre-designed scenario is being implemented. Again, we are being threatened. We warned that such actions will not be left without consequences.
All responsibility for them rests with Washington, London and Paris. https://t.co/QEmWEffUzx

De Amerikaanse president Trump beschuldigde de Russen er eerder van partner te zijn van “een met gas dodend beest dat zijn eigen volk uitmoordt en ervan geniet”.

Gerichten aanvallen op doelen in Syrië

De Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Frankrijk hebben gerichte aanvallen uitgevoerd op doelen in Syrië. De Amerikaanse president Donald Trump kondigde de gezamenlijke militaire actie aan in een toespraak op televisie. Hij zei daarin dat de aanvallen onder meer zijn gericht op faciliteiten waar chemische wapens worden bewaard en zijn bedoeld om “een sterke afschrikking te creëren tegen de productie, verspreiding en het gebruik van chemische wapens."

Generaal Dunford zei later in de nacht dat er drie doelen zijn geraakt: een wetenschappelijk onderzoekscentrum in de buurt van Damascus, een wapenopslag ten westen van de stad Homs waar onder meer het gifgas sarin zou worden bewaard en een opslag- en commandocentrum daar vlakbij.

De actie van de VS, Groot-Brittannië en Frankrijk zijn een vergelding voor de vermoedelijke gifgasaanval door het Syrische regime vorig weekend op de stad Douma waarbij tientallen doden zouden zijn gevallen.

Lees meer in ons uitgebreidere nieuwsbericht over de aanval