opinie

Stop met discriminatie van fruit op uiterlijke kenmerken

De natuur maakt geen eenheidsworst, maar dat is wel wat supermarkten verlangen van groente- en fruittelers, schrijft

Een mooie tweebeenpeen? Die komt het schap van de supermarkt niet in. Een stoere tweelingkiwi? Die mag in Nederland niet eens verkocht worden. Discriminatie op uiterlijke kenmerken is bij mensen ongepast. Bij groenten en fruit is het echter dagelijks aan de orde.

Zo’n tien procent van alle groente en fruit wordt verspild omdat het niet ‘mooi’ genoeg is. In de groenten- en fruitproductie ligt sterk de nadruk op efficiëntie en uniformiteit. Omdat er regelmatig overschotten zijn, kan ook geselecteerd worden op secundaire criteria als uiterlijke kenmerken.

Peer zonder peervorm haalt supermarkt niet

Binnen Europa zijn handelsnormen geformuleerd. Die geven houvast om bij handel binnen de EU met elkaar kwaliteit te definiëren.

Er zijn twee soorten Europese handelsnormen. De algemene handelsnormen, die van belang zijn om een vers, veilig en lekker product te garanderen.
 En specifieke handelsnormen, die voornamelijk zijn gericht op uiterlijke kenmerken. Deze normen gelden voor elf soorten groenten en fruit. Gezamenlijk goed voor vijfenzeventig procent van de geldwaarde van de groenten- en fruithandel.

Naast deze algemene- en specifieke handelsnormen, stellen supermarkten aanvullende eisen die voornamelijk gericht zijn op uiterlijke kenmerken. Deze kwaliteitseisen zijn niet wettelijk en komen bovenop de wettelijke handelsnormen.

Door in het winkelschap te streven naar een uniform beeld, wordt verspilling in de hand gewerkt. De natuur maakt nu eenmaal geen eenheidsworst. Peren zonder peervorm, appels met stoere krassen en eigenwijze paprika’s worden op basis van de verschillende schoonheidsregels door de teler al uitgesorteerd. Een deel van deze producten krijgt als bestemming industrie, belandt op de marktkraam of als ‘buitenbeetje’ in een enkel schap. Maar een groot deel belandt in de biovergister of het veevoer, wordt ondergeploegd op het land of wordt simpelweg weggegooid. Terwijl deze producten vers, veilig en lekker zijn en voedselverspilling een serieus, wereldwijd probleem is. Dit vraagt om een aanpassing van de definitie van kwaliteit.

In deze tijd moeten we duurzaam met grondstoffen omgaan

Ik ben één van de oprichters van Kromkommer, een organisatie die zich inzet tegen verspilling van groente en fruit. Wij roepen de EU op het voortouw te nemen in het veranderen van de definitie van kwaliteit en daarmee verspilling tegen te gaan door de specifieke handelsnormen af te schaffen. Dit vormt een duidelijk kader als het gaat om de omgang met ons voedsel: vers, veilig en lekker eten mag niet verspild worden enkel om het uiterlijk. Het in stand houden van de specifieke handelsnormen gericht op uiterlijk is onethisch en niet houdbaar. Het past ook niet in een tijd waarin we duurzaam met grondstoffen om moeten gaan.

Kromkommer wil dat supermarkten de aanvullende kwaliteitseisen versoepelen. Zij moeten kwaliteit gaan definiëren als vers, veilig en lekker en via die weg verspilling tegengaan. Nederland, als groenten- en fruitland bij uitstek, kan in deze transitie een leidende rol spelen. Daarom pleit Kromkommer ervoor dat de Tweede Kamer op 19 april tijdens het debat over voedsel hierover stelling neemt. Het is tijd voor een nieuwe definitie van kwaliteit van groenten en fruit: vers, veilig en vooral heel lekker!