De Lidl is open in het net gerestaureerde Slaakhuys

Rijksmonument

In de voormalige thuishaven van Het Vrije Volk aan de Slaak in Kralingen komt ook een hotel.

Het hotel in het Slaakhuys opent later dit jaar.

De spiksplinternieuwe Lidl die woensdag opende in het voormalige Vrije Volk-gebouw, is gevestigd in de ruimte waar vroeger de drukkerij en zetterij van de krant zaten. In de rest van het gebouw wordt gewerkt aan een hotel met 74 kamers. De oplevering daarvan is naar verwachting dit najaar. Architect Jeroen Hoorn maakte het ontwerp van het gebouw. Het Slaakhuys, zoals het in de volksmond wordt genoemd, werd in 1952 ontworpen door Jo Vegter, in opdracht van de uitgever van Het Vrije Volk. Hoorn: „Het is een duidelijk voorbeeld van ‘shake-hands-architectuur’ waarin nieuwe, functionele technieken zoals strak latjesbeton gecompenseerd werd met een ‘zachtere’ buitenkant van baksteen en decoratieve ornamenten.” De toevoeging van het pand aan de lijst Rijksmonumenten in 2010 past binnen de herwaardering voor het werk van de latere rijksbouwmeester Vegter.

Een prijsvechtende supermarkt waar ooit de grootste krant van Nederland zat, dat levert discussie op: ‘Past niet, hoort niet’

Na het vertrek van de krant in de jaren zeventig werd het gebouw gebruikt als deelgemeentekantoor en was er jarenlang een snookercentrum gevestigd. Vanaf 2003 trokken krakers en tijdelijke huurders in het pand, totdat investeerder Frame het in 2014 kocht van woningbouwcorporatie Havensteder. Hoorn kwam er datzelfde jaar via Frame terecht vanuit zijn gebruik om monumentale panden anti-kraak te beheren.

Terwijl Hoorn samen met vrouw en zwager het pand als kantoor- en expositieruimte gebruikten maakte hij een ontwerp voor de ontwikkelaar. „In eerste instantie was het de bedoeling dat het appartementen zouden worden, maar gaandeweg ontstond het idee voor een hotel. Door volume toe te voegen in de vorm van een penthouse en een nieuwbouwtorentje achterop de drukkerij, hoefden we de monumentale structuur niet onder druk te zetten.”

In die bestaande structuren is volgens hem nog steeds het hele productieproces van de krant terug te lezen. „Bijzonder is dat deze nog intact zijn. De redactie zetelde in de flat langs het Slaak, terwijl de drukkerij/zetterij een sheddak heeft.” Deze gekartelde dakvorm met ramen is kenmerkend voor fabriekshallen om de gehele ruimte gelijkmatig te verlichten. „Een gewilde plek voor een supermarkt, maar de combinatie met een rijksmonument lag niet meteen voor de hand.”

Toch bereikte de ontwikkelaar een overeenkomst met Lidl. „We hebben de supermarkt aan de hand genomen om te kijken hoe we de ruimte het beste konden inrichten. Uiteindelijk zijn we tot een oplossing gekomen waarin de drukkerij en zetterij opener en monumentaler zijn dan ooit.” De verlaagde plafonds zijn verdwenen en al het glas is terug op zijn oorspronkelijke plek en onderdelen zoals opslag zijn weggehouden uit het gevelbeeld.”

Niet alles is hetzelfde gebleven, zo werd een zelfdragende vloer op de bestaande ondergrond gestort, om de steunbalken in de kelder overbodig te maken en meer vrije hoogte te creëren. „Dat is wel een discussie geweest, maar het is nodig om af en toe concessies te doen zodat je wisselgeld hebt om belangrijkere elementen te kunnen behouden.”

Dat op de plek waar ooit de grootste krant van Nederland zat nu een prijsvechtende supermarkt opent zorgde ook voor enige discussie. Zo reageerde een collega-ontwikkelaar op LinkedIn met ‘Past niet, hoort niet’, om daarna te stellen dat bijvoorbeeld een architectuurcentrum beter zou passen.

Erfgoedspecialist Teun van den Ende is enthousiast dat met de komst van de Lidl het gebouw een buurtfunctie krijgt. „Als het op de Coolsingel had gestaan was het een ander verhaal geweest maar dit is in een woonwijk. Daarnaast is het mooi dat veel verschillende mensen nu in contact komen met het gebouw. Zolang ze maar geen raamstickers op de gevel plakken en stellingkasten voor de ramen zetten.”

Daar is voorlopig geen sprake van, zo was bij de drukke opening te aanschouwen. Mevrouw Harcksen (73) is blij met het resultaat. „Het is prachtig geworden. Ik ben verbaasd over hoe groot het is, ik wist niet wat ik zag toen ik binnenkwam.” Ze woont al acht jaar tegenover het pand en is blij dat het nu eindelijk in gebruik genomen is. „Het was zo ongezellig en donker, nu geeft het een beetje licht in de straat.”

    • Tara Lewis