Hoe slecht is alcohol nu echt?

Alcoholonderzoek Uit het samenvoegen van tientallen onderzoeken blijkt: de levensverwachting daalt sterk bij meer dan tien glazen per week.

Foto Dean Hindmarch

Hoe ongezond is alcohol? „Eén glas wijn boven de aangeraden limiet bekort je leven met een half uur” schreef The Guardian vrijdag. Het artikel berichtte over een nieuwe wetenschappelijke meta-analyse naar de effecten van alcohol op gezondheid en levensduur, woensdag gepubliceerd in medisch tijdschrift The Lancet. De onderzoekers voegden de resultaten van 83 eerder uitgevoerde studies samen, met in totaal 599.912 deelnemers uit 19 westerse landen. Ze concluderen dat een veertigjarige die niet meer dan 100 gram alcohol per week drinkt (tien standaardglazen) gemiddeld 1 tot 2 jaar langer leeft dan iemand die dubbel zo veel drinkt. Bij die limiet van 100 gram alcohol per week is volgens de onderzoekers het risico op voortijdig overlijden het laagst. Ze merken daarbij op dat de gezondheidsadviezen voor alcohol in veel landen nog veel ruimer zijn. Zo stelt de richtlijn in de VS een plafond van 196 gram per week voor mannen en 98 gram voor vrouwen.

1 Maar de Nederlandse norm is toch al veel strenger?

Ja, dat klopt. De Gezondheidsraad bracht eind 2015 een nieuwe versie van de Richtlijn Gezonde Voeding uit, met daarin ook een aangescherpt advies over alcoholgebruik. Daarin staat letterlijk: „Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.” Dat komt dus overeen met maximaal 70 gram per week.

De reden voor dat – internationaal gezien – strenge advies is dat met name de risico’s op kanker en beroerte toenemen bij hogere consumptie. „Meer drinken dan een glas per dag leidt niet tot meer gezondheidswinst en is ongunstig”, aldus de Gezondheidsraad. De studie in The Lancet kijkt vooral naar het effect van de mate van alcoholgebruik op de levensverwachting en het risico op hart- en vaatziekten. De relatie met kanker van het spijsverteringsstelsel wordt wel genoemd, maar niet gekwantificeerd.

2 Hoe weeg ik het risico van drank op mijn gezondheid?

Uit de meta-analyse blijkt dat mannen van 40 jaar in de groep die minder dan 100 gram alcohol per week drinkt, gemiddeld anderhalf jaar langer leven dan leeftijdgenoten die wekelijks tussen 200 en 350 gram alcohol drinken. De levensverwachting van zware drinkers (meer dan 350 gram alcohol per week) is bijna 4,5 jaar korter dan die van matige drinkers. Dat is een serieus verschil. Ter vergelijking: de levensverwachting van rokers is tot tien jaar lager ten opzichte van niet-rokers.

3 Hoe betrouwbaar zijn deze onderzoekresultaten?

Epidemiologische studies zoeken naar verbanden die statistisch goed zijn onderbouwd. Een directe oorzaak-gevolg-relatie vind je daarbij niet. Hoeveel alcohol de deelnemers gemiddeld per week consumeerden is ingeschat op basis van vragenlijsten. Er zijn veel andere variabelen die naast alcohol invloed hebben op het sterfterisico en hartziekten – die moeten er in rekenmodelen uitgefilterd worden. Denk daarbij aan roken, diabetes en welvaartsniveau.

Er bestaat bijvoorbeeld een samenhang tussen zwaar drinken en roken en eveneens een verband tussen zwaar drinken en overgewicht. Dankzij de grote aantallen in deze studie kan daarvoor worden gecorrigeerd.

4 Is er een verschil tussen elke dag één biertje en op één dag zeven biertjes?

Het helpt niet om na een werkweek op een droogje het ervan te nemen in het weekend. Binge drinking is extra slecht voor de gezondheid. Bij een gelijke weekconsumptie blijken de mensen die hun drankjes over de week spreiden beter af dan degenen die op dat ene feestje meteen veel drinken.

5 Hoe zit het met geheelonthouders?

Bij mensen die helemaal geen alcohol drinken is het risico op hart- en vaatziekten iets hoger, bleek ook weer in deze studie. Zo staat het ook in het advies van de Gezondheidsraad. Maar daar staat tegenover dat zelfs bij matig alcoholgebruik de kans op bijvoorbeeld kanker en diabetes groter wordt.

    • Sander Voormolen