Dubbel geïmpregneerd muskietennet beschermt beter

Malaria

Malaria bij Afrikaanse kinderen voorkom je het best met een dubbel geïmpregneerde klamboe.

Moeder installeert muskietennet voor haar kind in Ivoorkust. Foto EPA/LEGNAN KOULA

Een klamboe die behalve met het insecticide pyrethroïden ook met piperonylbutoxide is geïmpregneerd, beschermt kinderen in Afrika veel beter tegen malaria dan een klamboe met alleen pyrethroïden. Dat blijkt uit een omvangrijke vergelijkende studie onder meer dan 15.000 kinderen die deze week verscheen in het medisch-wetenschappelijke blad The Lancet.

De netten werden twee jaar lang getest. In het eerste jaar verminderde het dubbel geïmpregneerde muskietennet het risico op malaria bij kinderen in de leeftijd van een half tot 14 jaar met 44 procent, het jaar erop met 33 procent.

Omdat deze klamboes zoveel beter werken dan de gangbare, heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vorig jaar vooruitlopend op de wetenschappelijke publicatie al een aanbeveling gedaan voortaan bij voorkeur de dubbel geïmpregneerde netten te gebruiken in malariagebieden.

In dezelfde studie werd ook gekeken naar het nut van binnenshuis spuiten met het langwerkende insecticide pirimifos-methyl. Door één keer te sprayen daalde het risico op malaria in een jaar met 48 procent. De combinatie van dubbel geïmpregneerde klamboes en sprayen in huis gaf geen extra voordeel meer op het voorkomen van malaria. In de praktijk blijkt het gebruik van een spray echter een duurdere oplossing dan de klamboes. Dat maakt het minder geschikt voor de overwegend arme bevolking in tropisch Afrika, waar malaria de meeste slachtoffers maakt.

Het artikel gaat vergezeld van een zeer kritisch commentaar, niet zozeer op de studie, maar op het beleid van de WHO. Waarom zo lang gewacht met het op grote schaal invoeren van de verbeterde muskietennetten? Ja, het bewijs voor de werkzaamheid is nu volgens de regels der kunst geleverd in een grote gerandomiseerde studie, schrijven Gerry Killeen en Hilary Ranson, maar daarvoor was allang duidelijk dat insectengaas met piperonylbutoxide iets kon doen aan de toegenomen resistentie van malariamuggen tegen pyrethroïden. De stof remt namelijk het enzym waarmee de muggen pyrethroïden kunnen afbreken, en garandeert dus dat de insecticiden langer werkzaam blijven.

Dankzij het uitdelen van muskietennetten en insecticidesprays daalde het jaarlijks aantal doden door malaria tussen 2000 en 2015 met bijna de helft naar 438.000. Maar dat aantal had nog zoveel lager kunnen zijn met een daadkrachtiger WHO-beleid, schrijven Killeen en Ranson.

    • Sander Voormolen