De nieuwe Volkswagenbaas krijgt het druk

Autoconcern Zijn naam zong al rond, maar vrijdag werd Herbert Diess pas echt benoemd tot nieuwe topman van Volkswagen. Hij heeft een lange lijst problemen die hij moet oplossen.

In een Californische woestijn staan duizenden Volkswagens die het concern heeft teruggekocht na het dieselschandaal. Foto Lucy Nicholson / Reuters

Vervelen zal Herbert Diess (59) zich niet. De nieuwe baas van het Volkswagenconcern moet twaalf merken reorganiseren, een bus- en truckbedrijf voorbereiden op een beursgang, delen van de boedel afstoten, de overgang naar elektrisch en autonoom rijden bewerkstelligen, een miljardenschandaal afhandelen, voor een integere bedrijfscultuur zorgen en tegelijkertijd één van de grootste autobedrijven ter wereld leiden, met 640.000 werknemers en een jaaromzet van 230 miljard euro.

Diess zit nog niet eens zo lang bij Volkswagen. Twee maanden voor het dieselschandaal half 2015 uitbrak, stapte hij over van BMW naar het merk Volkswagen, waar hij de leiding kreeg en verregaande bezuinigingen doorvoerde. Nu volgt Diess topman Matthias Müller op als concernchef. Müller zat er pas twee jaar, maar zou niet snel genoeg zijn geweest in het omvormen van het bedrijf.

Eerder deze week zong Diess’ naam al rond, vrijdag maakte de raad van commissarissen zijn benoeming en zijn nieuwe takenpakket bekend. Dit is wat Diess te doen staat.

1 Structuur aanbrengen in de Volkswagengroep

De Volkswagengroep is een grote familie met een paar gekke neefjes. Het bedrijf maakt twaalf merken, inclusief motoren, trucks en grote industriële apparaten. Aan Diess de taak om al die losse clubs beter en efficiënter te laten samenwerken. De productiviteit bij Volkswagen is namelijk niet optimaal. Het bedrijf maakt per werknemer een stuk minder auto’s dan bijvoorbeeld rivaal Toyota.

Diess heeft bij het merk Volkswagen aangetoond dat hij snel en drastisch kan reorganiseren, en dat mag hij nu bij de hele groep doen. Het plan is dat alle merken in vier groepen worden ingedeeld. De groep Volume gaat personenauto’s voor de gewone man maken: Volkswagen, Skoda, Seat. In de groep Premium zit alleen Audi. In de groep Super Premium komen de luxemerken Lamborghini, Porsche, Bentley en Bugatti. Daarnaast komt er nog een truck- en busgroep, die mogelijk naar de beurs gaat. Diess gaat zelf leiding geven aan de Volume-groep, al krijgt hij daar van president-commissaris Hans Dieter Pötsch wel een hulpje voor, zodat hij niet te veel wordt afgeleid.

2 Het dieselschandaal afhandelen

Al is het ruim 2,5 jaar geleden dat de fraude met uitlaatgassen aan het licht kwam, Volkswagen zit nog middenin het schandaal. In de VS schikte het bedrijf voor 15 miljard euro en later nog eens voor 4 miljard om vervolging af te kopen. Maar nog steeds lopen in meerdere landen strafrechtelijke onderzoeken tegen het bedrijf en tegen managers en zijn er honderdduizenden autobezitters, dealers en beleggers in binnen- en buitenland die geld willen zien.

Dat stopt voorlopig nog niet. Deze week nog stelde de Europese Commissie een nieuwe wet voor die het voor consumenten uit alle lidstaten mogelijk moet maken om collectief een schadevergoeding te eisen. Dat kan nu niet in veel Europese landen. Alleen non-profitorganisaties mogen zo’n claim indienen, advocatenkantoren niet. In Nederland bereidt Stichting Volkswagen Car Claim namens – naar eigen zeggen – zo’n 170.000 autobezitters een schadeclaim voor. Eind 2017 stuurde de stichting de dagvaarding uit.

Los van de dieselproblemen zit Volkswagen nog met wat andere pijnlijke dossiers, zoals de beschuldiging van het maken van kartelafspraken en het laten inademen van schadelijke uitlaatgassen door apen.

Na uitgelekte documenten, kreeg het 2,5 jaar oude dieselschandaal onlangs een gezicht: dat van een angstig, mishandeld aapje. Lees ook: Dieselschandaal heeft opeens een huiveringwekkend gezicht

3 Overstappen op zuinige auto’s

Misschien wel de grootste uitdaging voor Herbert Diess, is hoe hij de vloot van Volkswagen op tijd schoon en zuinig genoeg krijgt. Diess heeft ambities genoeg, Volkswagen moet „de belangrijkste leverancier van duurzame mobiliteit” worden.

Eén ding gaat alvast vanzelf. Dankzij het Volkswagenschandaal daalt het aandeel verkochte dieselauto’s – een belangrijk segment voor Volkswagen – snel. Volgens autofabrikantenclub ACEA lag het percentage nieuw verkochte dieselauto’s in 2014 nog op 53 procent, in 2017 was het nog maar 44 procent van de in totaal 10,7 miljoen auto’s die het concern wereldwijd verkoopt, en het zakt nog verder.

Dat is goed nieuws voor het milieu, want veel dieselauto’s stoten in de praktijk vele malen de maximaal toegestane norm aan schadelijke stikstofoxiden uit. De updates waarmee Volkswagen sjoemeldiesels op dit moment uitrust, dragen weinig bij aan de vermindering van uitstoot.

Wat niet vanzelf gaat, is het zuiniger maken van de vloot. Vanaf 2021 mogen de auto’s in de vloot van een fabrikant samen gemiddeld niet meer dan 95 gram CO2 per gereden kilometer uitstoten. Fabrikanten klagen over dit doel, en over het nog strengere doel van 2025. Ze zeggen dat ze dit niet zonder zuinige dieselauto’s kunnen halen. Bovendien verkopen ze steeds meer lucratieve, maar benzineslurpende SUV’s die het gemiddelde omhoog trekken. Halen ze de norm niet, dan volgen torenhoge boetes van de Europese Commissie.

Recent onderzoek van groene lobbygroep Transport & Environment naar nieuwe modellen laat zien dat de klacht van fabrikanten ongegrond is. Vrijwel alle autofabrikanten kunnen het CO2-doel voor 2021 halen. Er staan genoeg zuinige modellen, nieuwe plugin-hybrides en elektrische auto’s op de planning, al moeten die natuurlijk nog wel verkocht worden.

Maar wat de milieugroep ook vaststelt is dat fabrikanten, inclusief Volkswagen, de introductie van die modellen zo lang mogelijk uitstellen om de winst op oude modellen te maximaliseren. Ook lobby’t de auto-industrie, wederom inclusief Volkswagen , vurig in Brussel voor ruimere CO2-doelen. De vraag is of Diess de komende jaren het beleid van Volkswagen in lijn gaat brengen met zijn woorden over duurzaamheid.