Recensie

Gatti magistraal in verpletterende Honegger

Met een wereldpremière en drie compositie van rond WOII stond het Concertgebouworkest stil bij het thema Oorlog en Vrede. Honeggers Derde symfonie, bevlogen geleid door chef Gatti, maakte diepe indruk.

Daniele Gatti, chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest. Foto REMKO DE WAAL/ ANP

De Horizon-serie van het Concertgebouworkest stond deze maand in het teken van Oorlog en Vrede. Een griezelig actueel thema, dat een fraaie historische invulling kreeg: een wereldpremière omlijst door drie composities van rond de Tweede Wereldoorlog.

Bevlogen apologeet

Sterviolist Leonidas Kavakos soleerde gloedvol in het Concerto funebre van K.A. Hartmann, gecomponeerd na het uitbreken van de oorlog. Indrukwekkender nog klonk Honeggers woedende Derde symfonie (1945), die in chef-dirigent Gatti een bevlogen apologeet bleek te hebben.

Magistraal was de manier waarop Gatti in het centrale Adagio de middenstemmen uitlichtte, om de zaak vervolgens gecontroleerd te laten ontsporen in een verpletterende climax – alsof de muziek de greep op haar eigen emoties kwijtraakte.

Lichtvoetig

Connesson (1970) schreef voor de gelegenheid een nieuw werk, Eiréné, dat twee keer werd uitgevoerd, voor én na de pauze. Uniek is die formule niet, maar het pleit voor Gatti en orkest dat ze nieuwe muziek zo onder de aandacht brengen.

Eiréné (‘vrede’) is een lichtvoetig, beschaafd werk. Connessons glanzende orkestklank, met Debussy-achtige houtsoli, ademde als een kalme zee, wars van spektakel maar daarom niet minder spannend. Knorrende trompetten luidden een crescendo in, maar zelfs op het hoogtepunt daarvan voerden transparantie en elegante gestes de boventoon.

Niettemin bleef het ook na twee keer luisteren de vraag wat deze droom van classicistische schoonheid wil vertellen, en of Connessons frêle visioen meer kan zijn dan een vlucht of, erger, valse hoop.

Hongerwinter

Kort maar bijzonder was de dreigende Doodenmarsch van Henriëtte Bosmans, geschreven in de hongerwinter. De virtuoze orkestbegeleiding riep een complete wereld op, terwijl de tekst van Clara Eggink stemmig gedeclameerd werd door actrice Carly Wijs. Bij de herhaling van het concert op vrijdag (zondag uitgezonden op Radio 4) wordt uitgerekend dit werk van Bosmans vervangen. Jammer.

    • Joep Stapel