Confrontatie Syrië

Rusland roept VN-Veiligheidsraad vrijdag bijeen

Samenvatting stand van zaken

We gaan dit blog afsluiten. Mochten de nieuwsontwikkelingen vrijdag of aankomend weekend aanleiding geven voor nieuwe updates, dan openen we weer een nieuw blog. De spanningen tussen de VS en Rusland liepen woensdag op naar aanleiding van de vermeende gifgasaanval in Douma vorig weekend, waarbij tientallen doden vielen. Het Westen vermoedt dat het Assad-regime erachter zit. Hieronder in het kort de belangrijkste ontwikkelingen van donderdag 12 april:

  • Op initiatief van Rusland komt vrijdag de VN-Veiligheidsraad bij elkaar om te praten over de situatie in Syrië.
  • De Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) gaat zaterdag de vermeende gifgasaanval in Douma onderzoeken.
  • Duitsland sluit deelname aan militaire interventie uit. Daarentegen kreeg de Britse premier May juist steun van haar kabinet om samen met de VS en Frankrijk de aanval te pareren.
  • Trump dreigde woensdag nog met een raketaanval op Syrië. Donderdag nam hij op Twitter gas terug en zei dat hij nooit gezegd had "wanneer een aanval zou plaatsvinden".
  • Niettemin hebben Russische marineschepen uit voorzorg de marinebasis in het Syrische Tartus verlaten.
  • De Franse president Macron zei dat hij bewijs heeft dat Assad chemische wapens heeft gebruikt in Oost-Ghouta.
  • Douma zou volledig in handen zijn van het Syrische regime.

Kabinet May akkoord om op te treden tegen Assad

De ministersploeg van de Britse premier May steunt de samenwerking met Frankrijk en de VS om het vermoedelijke gebruik van chemische wapens door het Assad-regime af te straffen. May riep donderdagmiddag haar 'oorlogskabinet' bij elkaar om te overleggen over een reactie op de vermeende aanval met gifgas in het Syrische Douma afgelopen weekend.

"De ministerraad is het eens over de noodzaak om actie te ondernemen om de humanitaire nood te verlichten en in internationaal verband te reageren op het gebruik van chemische wapens door het Assad-regime", zo luidde de verklaring die na afloop van het beraad werd gegeven.

Rusland roept Veiligheidsraad vrijdag bijeen

Rusland heeft de VN-Veiligheidsraad opgeroepen vrijdag bij elkaar te komen om de situatie in Syrië te bespreken, meldt Reuters. Het land wil dat secretaris-generaal Antonio Guterres de Veiligheidsraad brieft. De Russische ambassadeur bij de VN zei eerder donderdagavond dat de VS en andere bondgenoten zich moeten onthouden van militaire acties tegen Syrië. Vasili Nebenzja zei dat hij een oorlog tussen Moskou en Washington "helaas niet kan uitsluiten".

"Het voorkomen van een oorlog is prioriteit nummer één. We willen niet het punt bereiken dat het te laat is. We zagen de berichten uit Washington, die waren nogal krijgszuchtig."

Zweden stelde in een poging tot de-escalatie donderdag nog een resolutie voor om een VN-ontwapeningsteam te sturen naar Syrië, maar daar was in de Veiligheidsraad weinig interesse voor.

Rutte zou Amerikaanse aanval op Syrië begrijpen

Premier Mark Rutte zou er begrip voor hebben als de Verenigde Staten Syrië aanvallen als vergelding voor de vermeende gifgasaanval van afgelopen weekend. Dat zei hij donderdag tegen de NOS. Het kabinet "acht het heel waarschijnlijk" dat de aanval het werk is van het Syrische regime, aldus Rutte.

Rutte schaart zich met zijn uitspraak achter minister Ank Bijleveld van Defensie. Die zei woensdag tegen Nieuwsuur dat Nederland begrip heeft voor een "proportionele militaire actie", als er geen andere opties meer op tafel liggen. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) vertelde eveneens op woensdag aan de Tweede Kamer dat de Amerikanen Nederland niet om hulp zullen verzoeken bij een eventuele aanval.

OPCW begint zaterdag met onderzoek in Syrië

Een team van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) gaat zaterdag aan de slag in Syrië, om daar de vermeende gifgasaanval in de stad Douma te onderzoeken. De leden van de zogeheten Fact Finding Mission (FFM) zijn nu onderweg naar Syrië, twittert de OPCW donderdagavond.

Twitter avatar OPCW OPCW 🔴 In response to media queries, the Spokesperson for the Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW) confirms that the OPCW Fact-Finding Mission (FFM) team is on its way to Syria and will start its work as of Saturday 14 April 2018. https://t.co/JNP2cG27Cr

Dinsdag kondigde de in Den Haag gevestigde OPCW al een onderzoek aan naar de gebeurtenissen in Douma afgelopen zaterdag. Tientallen burgers kwamen daar om het leven. Het Westen vermoedt dat de inzet van giftig chloorgas door het regime van president Assad daarvan de oorzaak was. Assads grootste bondgenoot Rusland heeft juist gezegd dat de aanval in scène is gezet.

Lees ook: Inzet chemische wapens Syrië is ook een militaire strategie

De onderzoekers van de FFM gaan hoe dan ook geen uitspraken doen over wie verantwoordelijk is voor de tientallen burgerdoden. Hun taak is puur om vast te stellen of er chemische wapens zijn gebruikt, en zo ja welke.

'Russische schepen verlaten marinebasis in Syrië'

Russische marineschepen hebben de marinebasis in het Syrische Tartus verlaten. Dat zegt het Russische parlementslid Vladimir Sjamanov donderdag, meldt persbureau Interfax. Sjamanov is de voorzitter van de defensiecommissie in het Russische parlement.

Volgens Sjamanov zijn de schepen uitgevaren voor hun eigen veiligheid. Het gaat om negen schepen en twee onderzeeërs. Het parlementslid zegt dat dit "normale praktijk" is wanneer er een aanval dreigt. Hiermee lijkt Sjamanov te doelen op Trumps dreigementen om een raketaanval uit te voeren op Syrië.

Archieffoto van Russisch marineschip in Tartus. Foto SANA / EPA

Een woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse zaken beschuldigde de Verenigde Staten en Frankrijk er donderdagmiddag van het Handvest van de Verenigde Naties te schenden door hun dreigingen met een militaire aanval. Volgens de zegsvrouw hebben Russische troepen in Douma geen bewijzen gevonden voor de "mythische" chemische aanval waarover het Westen spreekt. De woordvoerder zei dat de wereld serieus moet nadenken over de gevolgen van dreigementen als die van Trump.

Merkel sluit militair ingrijpen tegen Syrische overheid uit

Duitsland zal niet meedoen aan een mogelijk militair ingrijpen tegen de Syrische overheid. Dat heeft bondskanselier Angela Merkel donderdag gezegd, meldt Reuters. Wel steunt ze inspanningen om te voorkomen dat chemische wapens verder nog worden gebruikt:

"Duitsland zal niet meedoen aan mogelijke militaire actie - en ik wil benadrukken dat hiertoe nog niet besloten is [door de VS en Frankrijk, red.]. Maar we steunen alles wat gedaan wordt om te laten zien dat het gebruik van chemische wapens onacceptabel is."

Macron: Bewijs van gebruik chemische wapens door regime Assad

Frankrijk heeft bewijs dat het regime van Assad vorige week chemische wapens heeft gebruikt in Oost-Ghouta. Dat zei president Macron in een interview met de zender TF1 donderdag. Hij heeft nog geen beslissing genomen of Frankrijk militair wil optreden tegen het Syrische regime, dat doet hij pas als alle nodige informatie binnen is. Macron:

"We hebben bewijs dat vorige week chemische wapens, in elk geval chloor, zijn gebruikt door het regime van Assad."

Macron sprak eerder deze week al met president Trump over de vermeende chemische aanval in Douma afgelopen weekend. Mogelijk wil hij samen met de VS militair optreden tegen Assad. Premier May bespreekt vandaag met haar 'oorlogskabinet' ook of de Britten aan een dergelijke vergeldingsactie mee zullen doen.

Luister terug wat Macron te zeggen heeft over Syrië [in het Frans]:

Nous avons la preuve que des armes chimiques ont été utilisées par le régime de Bachar el-Assad. #EMacronTF1 pic.twitter.com/CaJJ19wdOp

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) April 12, 2018

De Syrische rebellen die eerder in Oost-Ghouta zaten, zeggen dat de vermeende chemische aanval de reden was voor hun vertrek. Rebellenbeweging Jaish al-Islam was wel al langer in overleg om de enclave in de buurt van Damascus te verlaten. "Natuurlijk was het de chemische aanval die ons hiertoe gedwongen heeft", zegt een vertegenwoordiger van de islamistische groep volgens AFP.

Trump: Nooit gezegd wanneer een aanval zou plaatsvinden

President Trump heeft donderdag op Twitter meer onduidelijkheid gezaaid over zijn plannen met Syrië: "Nooit gezegd wanneer een aanval plaats zou vinden. Zou snel kunnen zijn of helemaal niet zo snel." Ook benadrukte de president dat de VS ervoor hebben gezorgd dat terreurgroep Islamitische Staat verslagen is.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Never said when an attack on Syria would take place. Could be very soon or not so soon at all! In any event, the United States, under my Administration, has done a great job of ridding the region of ISIS. Where is our “Thank you America?”

Woensdag liepen de gemoederen tussen de VS en Rusland hoog op. Trump schreef dat "mooie, nieuwe en 'intelligente'" raketten richting Syrië zouden komen. Eerder zei Rusland alle raketten op Syrië uit de lucht te zullen schieten.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Russia vows to shoot down any and all missiles fired at Syria. Get ready Russia, because they will be coming, nice and new and “smart!” You shouldn’t be partners with a Gas Killing Animal who kills his people and enjoys it!

Het is de tweede keer in korte tijd dat het niet duidelijk is wat de VS met Syrië van plan zijn. Vorige week zei Trump dat hij Amerikaanse troepen uit de regio wil halen, het Pentagon ging tegen dat voorstel in.

Kremlin: communicatielijn met VS nog open

Rusland en de Verenigde Staten blijven via een speciale communicatielijn met elkaar in contact over de situatie in Syrië om te voorkomen dat beide landen elkaar militair treffen. Dat heeft een Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov donderdag bekendgemaakt, meldt persbureau Interfax.

Volgens Peskov gebruiken "beide kanten" momenteel de communicatielijn, wat de twee landen precies bespreken wilde hij niet zeggen. Rusland zou "alle mogelijke maatregelen" nemen om te voorkomen dat de spanningen in Syrië verder oplopen. Er is nog geen telefoongesprek gepland tussen de Russische president Poetin en de Amerikaanse president Trump.

De Syrische president Assad heeft donderdag ook gereageerd op de huidige situatie. Op staatstelevisie zei hij volgens Reuters dat ingrijpen door het Westen de regio alleen maar verder zou destabiliseren.

De huidige situatie in Syrië. Kaart: NRC

May roept Brits 'oorlogskabinet' bijeen

May heeft donderdag een deel van haar ministersploeg bijeengeroepen om te overleggen over militair ingrijpen in Syrië. Mogelijk gaat ze toestemming vragen om samen met Frankrijk en de VS op te treden tegen het Syrische regime van president Assad naar aanleiding van de vermoedelijke chemische aanval afgelopen weekend.

Brexitminister David Davis zei donderdagochtend volgens Reuters dat het volledige kabinet om 16.30 uur bijeen komt. Volgens May wijst alles erop dat het Syrische regime hiervoor verantwoordelijk is. De Britse premier zei woensdag dat het gebruik van chemische wapens door het regime “niet onbeantwoord kan blijven”.

Theresa May eerder deze week in Downing Street. Foto Niklas Halle'n/AFP

Volgens de BBC is May bereid om militair in te grijpen zonder toestemming van het Britse parlement. Dat is controversieel: de oppositie, onder wie Labour-leider Jeremy Corbyn, eisen inspraak bij een dergelijke beslissing.

Lees meer over de Russische luchtverdediging in Syrië: Ook Russen halen kruisraketten niet zomaar neer

Woordvoerder van het Witte Huis Sarah Huckabee Sanders zei woensdagavond dat voor de VS "alle opties op tafel liggen" als reactie op de vermeende chemische aanval. Het is niet duidelijk wanneer president Trump hierover een beslissing maakt. Het Witte Huis schrijft in een verklaring volgens Reuters donderdag dat Trump ook contact heeft gezocht met de Turkse president Erdogan over de kwestie

Rusland: Douma volledig in handen van Syrische leger

De Syrische plaats Douma is volledig in handen van het Syrische leger van president Bashar al-Assad. Dat meldt een Russische legerfunctionaris volgens persbureau Interfax. Daarmee zou heel Oost-Ghouta nu in handen zijn van Assad.

In Douma, het laatste rebellenbolwerk in de buurt van de Syrische hoofdstad Damascus, vielen afgelopen weekend tientallen doden bij een chemische aanval. Kort daarna stemden de rebellen in om de laatste militairen uit het gebied te halen. Moskou heeft militaire politie gestuurd om de orde te bewaken in de regio.

Volgens het Russische leger hebben de afgelopen dag meer dan 1.500 militanten van rebellenbeweging Jaish al-Islam (Leger van de Islam) het gebied verlaten. In totaal zouden sinds 1 april 13.500 strijders uit Douma met bussen zijn overgeplaatst naar gebied in handen van de rebellen in Noord-Syrië.

Syriërs stappen uit een bus met strijders van Jaish al-Islam die Douma hebben verlaten. Foto Nazeer al-Khatib/AFP

Het in het Verenigd Koninkrijk gevestigde Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten heeft ook bevestigd gekregen vanuit Douma dat Russische politie nu in de stad zit. De rebellen zouden hun zware wapens hebben ingeleverd en hun bevelhebber, Issam Bouwaydani, zou het gebied inmiddels ook hebben verlaten.

Welkom in dit blog over Syrië

Hier kunt u het laatst nieuws volgen over de geopolitieke spanningen omtrent Syrië. De gemoederen tussen Rusland en de Verenigde Staten zijn deze week hoog opgelopen na een vermoedelijke gifgasaanval in Douma met tientallen doden.

De Amerikaanse president Trump beloofde "mooi, nieuw en 'intelligente'" raketten af te vuren op Syrië als vergelding. Daarvoor houdt hij de Syrische president Assad, Ruslands bondgenoot, verantwoordelijk. Volgens Moskou is de aanval in scène gezet.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres heeft leden van de Veiligheidsraad opgeroepen om de situatie in Syrië niet uit de hand te laten lopen. In een verklaring zegt hij "diep bezorgd" te zijn over de "risico's van de huidige impasse".

Lees meer over de geopolitieke spanningen: Adembenemende confrontatie Rusland en VS – wie durft wat?

"Laten we niet vergeten dat uiteindelijk onze inspanningen erop gericht moeten zijn om een einde te maken aan het verschrikkelijke lijden van het Syrische volk", reageert Guterres. De VN-chef heeft de ambassadeurs van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad, waaronder de VS en Rusland, gebeld om zijn zorgen te uiten. Ook zegt hij "geschokt" te zijn over het vermoedelijk gebruik van chemische wapens in Syrië, en is hij teleurgesteld dat de Veiligheidsraad niet tot een akkoord is gekomen.

Rusland blokkeerde dinsdag een Amerikaanse resolutie om een onderzoek in te stellen naar de aanval. Meerdere leden van de Veiligheidsraad blokkeerden ook twee Russische resoluties.