Verkenners willen doorbraak forceren in Rotterdam

Coalitievorming

Er is na drie weken praten nog geen coalitie in beeld in Rotterdam. De verkenners staan, zeggen ze, voor een „hele complexe opdracht”.

Burgemeester Ahmed Aboutaleb bij de bekendmaking van de definitieve uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen en het referendum over de de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten van Rotterdam. Foto Bas Czerwinski/ANP

Binnen een week móet er een doorbraak komen tussen de politieke partijen in Rotterdam. Verkenners Jos van der Vegt en Derk Loorbach nemen een paar dagen extra om te kijken óf er toch een coalitie mogelijk lijkt – en zo ja welke, zeiden ze donderdag in het stadhuis.

„Er is een ontelbare hoeveelheid mathematische mogelijkheden, maar nog geen enkele praktische, haalbare coalitie”, zei Loorbach wat ironisch. „We gaan een spannende fase in.”

De verlenging is niet hun eigen initiatief, maar een verzoek van alle fractievoorzitters (het presidium van de raad), benadrukte Van der Vegt. „Dat geeft aan dat wij er vertrouwen in hebben dat er iets gaat gebeuren.”

Na drie weken praten lijkt er nog weinig beweging te zijn. Aan de ene kant staan D66, PvdA en GroenLinks (ieder vijf zetels) die een coalitie met Leefbaar Rotterdam uitsluiten of weinig kans geven. Aan de andere kant staan Leefbaar (11 zetels) en de VVD (5 zetels) die met elkaar en andere partijen de stad willen besturen.

Thierry Baudet

Er is veel wat de kampen verdeelt: de alliantie van Leefbaar en Forum voor Democratie van Thierry Baudet, ideologische verschillen, oud (campagne)zeer en strategische vooruitzichten. De linkse partijen hebben bezwaar tegen een coalitie die gedomineerd wordt door twee rechtse partijen. Voor alleen de VVD of alleen Leefbaar is een coalitie over links moeilijk uit te leggen aan de achterban. Maar beide kampen hebben elkaar nodig voor een meerderheidscoalitie met minimaal 23 van de 45 raadszetels.

De grootste ‘beweging’ tot nu toe, is dat partijen überhaupt met elkaar wíllen praten, gaven de verkenners toe. „Dat is deels forcering, deels het bewustzijn bij alle partijen dat er iets moet worden gedaan om de stad bestuurbaar te houden”, zei Loorbach.

Versnipperd

Uit de versnipperde raad met dertien fracties moeten de verkenners binnen een week een representatieve en stabiele coalitie destilleren die recht doet aan de verkiezingsuitslag. Loorbach: „Een hele complexe opdracht, omdat individuele partijen die heel anders zullen interpreteren.”

Voor Leefbaar is een coalitie zonder Leefbaar ondenkbaar en zelfs ondemocratisch. De partij van Pim Fortuyn (1948-2002) is met afstand de grootste partij gebleven en ziet zichzelf als de winnaar van de verkiezingen. Leefbaar heeft twee keer zoveel zetels als VVD, D66, GroenLinks en PvdA en was in 38 van de 68 buurten in Rotterdam de grootste partij.

Lees ook: Formatieproces Rotterdam in impasse: ‘Leefbaar wordt buitengesloten’

Toch heeft Leefbaar wel 3 zetels verloren. In 2002 haalde Leefbaar nog 35 procent van de stemmen, nu 21 procent. Met de lage opkomst heeft 1 op de 10 Rotterdamse kiesgerechtigden op Leefbaar gestemd – en 9 op de 10 niet. De partij won alleen in Rozenburg stemmen ten opzichte van 2014 en heeft in 66 wijken stemmen verloren. In veel buurten op Zuid waar Leefbaar de grootste was, was de opkomst laag.

Feitelijk is de links-rechtsverdeling in de raad in balans, alleen is links veel meer versnipperd dan rechts.

De grootste winnaar van de verkiezingen was Denk, dat vanuit het niets 4 zetels won. Partijleider Stephan van Baarle wil graag verantwoordelijkheid dragen, zegt hij. Maar links noch rechts staat open voor een coalitie met de grootste winnaar.

    • Eppo König