Museum Het Valkhof heeft geld nodig, politiek moet besluiten over toekomst

Achterstallig onderhoud

Museum Het Valkhof heeft dringend geld nodig. Er zijn vier scenario’s: van sluiten tot een forse verbouwing.

Volgens de directie van Museum Het Valkhof is minimaal 2,7 miljoen euro nodig om het museum te behouden. Foto George Mollering

Toen directeur Hedwig Saam kort voor haar aantreden Museum Het Valkhof in Nijmegen binnenliep, schrok ze. Ze zag een gebouw in verval: een lege vitrine, een slordig opgeschroefd bord waarop tentoonstellingen worden aangekondigd. „Je denkt: hier moet ik dus niet zijn, dit museum is failliet.”

Failliet is het museum met een rijke collectie aan Romeinse archeologische voorwerpen niet, maar het gaat allesbehalve goed. Er komen al jaren steeds minder bezoekers. En er is snel geld nodig omdat anders het museum dreigt te verdwijnen, zo liet de directie deze week weten in een oproep aan de provincie en de formerende politieke partijen in Nijmegen. Minimaal moet er een bedrag komen van 2,7 miljoen euro. Voor een zonnige toekomst nog veel meer.

Lees ook: Ondergang dreigt voor Museum Het Valkhof in Nijmegen

Hedwig Saam is sinds 1 maart de vierde directeur van Het Valkhof in vier jaar. Vorig jaar vertrok Arend-Jan Weijsters na een conflict met de Raad van Toezicht. Volgens verschillende rapporten deden hij en zijn voorgangers onverantwoorde uitgaven met het oog op verbouwing en modernisering. In het museum is sinds oprichting in 1998 nauwelijks groot onderhoud gepleegd. Klimaatinstallatie en beveiliging zijn gedateerd. Ook aan de vaste opstelling moet dringend iets gebeuren. De museumstatus door Museumregister Nederland zou zelfs in gevaar kunnen komen.

De nieuwe directeur Hedwig Saam van Museum Het Valkhof. Foto Museum Het Valkhof

Onduidelijk profiel

Het ontbreekt het museum ook aan een duidelijk profiel: wat kan een bezoeker bij het Valkhof verwachten? Saam: „Nu kijk je het ene moment naar de Romeinen en het andere moment naar een knipselwerkje uit de achttiende eeuw, zonder dat de samenhang duidelijk wordt.”

Interim-directeur Jan van Laarhoven stelde vorig jaar een toekomstplan op. Het Valkhof is daarin een stadsmuseum met een landelijke allure. Drie zaken staan centraal: de rijke archeologische collectie, met name uit de Romeinse tijd. Daarnaast de Nijmeegse stadsgeschiedenis en de historische locatie van het museum. Saam: „Ik wil met een semi-vaste opstelling graag een coherent verhaal vertellen over Nijmegen als oudste én als Romeinse stad. Veel elementen daaruit hebben een relatie met de Middeleeuwen, maar ook lijnen naar nu. Daarmee heb je goud in handen om tijdvakken met elkaar te verbinden.”

Daarvoor is echter geld nodig, dus het eerste wat Saam deed nadat ze op 1 maart in dienst trad, was toekomstscenario’s op een rijtje zetten. Met dat overzicht, inclusief de kosten, stapte ze naar de Nijmeegse politiek.

Er zijn vier opties, variërend van sluiting tot een complete herinrichting van museum en horeca. Als het Valkhof blijft bestaan is in ieder geval 2,7 miljoen euro nodig. Eén miljoen is al toegezegd door de Bankgiroloterij. Om het Valkhof echt toekomstbestendig te maken, moet daar eenmalig nog vier miljoen euro bij en de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage moet omhoog van 2 naar 2,8 miljoen euro.

Schilderij uit de collectie van Museum Het Valkhof: Carel Willink, Gezicht op een stad, 1944.

Collectie Museum Het Valkhof

Politiek

De Nijmeegse politieke partijen reageren tot nu toe terughoudend op het verzoek van Het Valkhof. „Fijn dat er nu een financiële vertaling ligt”, stelt Cilia Daemen namens de grootste partij GroenLinks. „We zien een toekomst voor het museum maar hoeveel subsidie daarvoor gereserveerd moet worden, bespreken we nog.” Ook potentieel coalitiepartner D66 is die mening toegedaan.

Saam wil verder dat het museum meer ondernemerschap gaat tonen. Ze noemt een van haar oud-werkgevers als voorbeeld: het Nationaal Militair Museum. „Als museum heb je een unieke locatie die je kunt verhuren voor borrels en feesten. Soesterberg haalde daarmee afgelopen januari alleen al drie ton op. Dat soort bedragen zijn voor Het Valkhof niet van toepassing, maar je kunt je inkomsten fors vergroten door meer economisch te denken.”

Het vernieuwde museum hoopt in 2020 115.000 bezoekers te trekken, en 120.000 in 2024. Ter vergelijking: in 2015 – het meest recente jaar waarover cijfers bekend zijn – kwamen ruim 79.000 mensen naar Het Valkhof. Saam: „Ik denk dat het kan, mits je voldoende middelen hebt om grote tentoonstellingen te maken. En dat hangt vooral af van welk scenario de politiek kiest, want die is nu aan zet.”

    • Jorg Leijten