Kunst van een gevangene

Mijn favoriet gaat op zoek naar culturele aankopen. Deze week: een beeldje.

,,Een sterk staaltje bajeskunst” van een anonieme kunstenaar (J.B.V.). Gekocht voor 10 euro in een kringloopwinkel in Haarlem. Beeldje van een anonieme kunstenaar (J.B.V.)

‘Bijna vijftien jaar geleden maakte ik als freelance-journalist een reportage over bajeskunst, in de penitentiaire inrichting van Vught. De fotograaf en ik mochten praten met een stuk of twaalf gedetineerden, die in de crea aan het tekenen, kleien of zelfs figuurzagen waren. Het was een onvergetelijke bijeenkomst.

„Dat begon al met het binnenkomen zelf, het is een gigantische gevangenis, de stalen deuren zijn enorm. En dan al die bewaking. Toen kwamen we in de crea en daar zaten ze: allemaal zware jongens van de verslavingsbegeleiding-afdeling, veroordeeld voor inbraak met geweld of voor een ramkraak, die heel geconcentreerd mooie dingen aan het maken waren. Niet iedereen natuurlijk, het was een verplichte tijdsbesteding. Maar de meesten namen het wel degelijk serieus.

„De tijd gaat sneller als je bezig bent”, zeiden ze. Of: „Dit wordt een werkstuk voor mijn moeder.” Iemand zei: „Ik heb Picasso zwaar onderschat” – dat is nog de kop van het artikel geworden. Er was ook iemand die een tekening maakte met op de linkerhelft prikkeldraad en een politiewagen en rechts huisje, boompje, beestje: die kant wilde hij op.

„Na anderhalf uur moesten we weer naar buiten. Daar bedacht ik: ik had wat van ze moeten kopen. Maar het was te laat. En daar heb ik jarenlang spijt van gehad, ik had graag een aandenken gehad aan die indrukwekkende middag.

„En wat gebeurt er een paar weken geleden: ik loop een kringloopwinkel binnen en zie dit beeldje van een lezende gevangene, P.I.Vught staat aan de ene kant, J.B.V. aan de andere. Ik vermoed dat de maker vrij is gekomen, het mee heeft gekregen en niet aan zijn verleden herinnerd wilde worden. Het staat nu bij mij in de boekenkast, als een dierbare herinnering.”

Ook een favoriet kunstwerk? Mail naar mijnfavoriet@nrc.nl