Winnaar World Press Photo: ‘Ik heb de man op de foto nooit ontmoet’

World Press Photo

De Venezolaanse fotograaf Ronaldo Schemidt won donderdagavond de World Press Photo met zijn foto van een brandende demonstrant in Venezuela. Ook twee Nederlandse fotografen werden bekroond.

José Víctor Salazar Balza (28) demonstreerde op 3 mei 2017 met duizenden anderen in de Venezolaanse hoofdstad Caracas tegen het regime van president Maduro. Foto Ronaldo Schemidt

Honderden woedende betogers omringen je. Ze gooien met stenen en rookbommen. De politie vecht terug met traangas. Dan ontploft een motorfiets op slechts enkele meters van je vandaan. Een man met gasmasker vliegt in brand en rent rakelings langs je heen.

Het zijn deze omstandigheden waarin de Venezolaanse fotograaf Ronaldo Schemidt (1971) de beste nieuwsfoto van het jaar maakte. Donderdagavond tijdens de prijsuitreiking in Amsterdam werd zijn werk bekroond als de World Press Photo van het Jaar, de belangrijkste journalistieke fotoprijs ter wereld. Zijn foto van de brandende demonstrant werd een van de meest beeldbepalende foto’s van de Venezolaanse crisis. Schemidt wint 10.000 euro.

Actiefoto

„Voor zo’n actiefoto is het kader en het detail, zoals het pistool op de muur, heel goed”, zei juryvoorzitter Magdalena Herrera eerder tegen NRC. „Het beeld vat het geweld, de energie en de woede.” Jurylid Whitney C. Johnson noemt de foto symbolisch: „De man heeft een masker op. Daardoor representeert hij niet alleen zichzelf die in brand staat, maar ook het idee van een brandend Venezuela.”

De man op de foto is de toen 28-jarige José Víctor Salazar Balza. Samen met duizenden anderen komt hij op 3 mei 2017 in aanvaring met de oproerpolitie in de hoofdstad Caracas, de geboortestad van Schemidt. President Maduro probeert op dat moment meer macht naar zich toe te trekken met het instellen van een grondwetcommissie. Salazar overleeft het incident, maar loopt wel eerste- en tweedegraads brandwonden op.

‘Ik heb hem nooit ontmoet’

Schemidt heeft Salazar nog nooit ontmoet, vertelt hij donderdagavond na de prijsuitreiking: „Kort nadat ik de foto had gemaakt, moest ik het land verlaten. Via sociale media wist ik dat hij herstelde van zijn verwondingen.”

Schemidt studeerde antropologie in Venezuela en fotografie in Mexico. Sinds 2004 werkt hij voor het Franse persbureau AFP in Mexico. Hij versloeg sport, sociale conflicten, natuurrampen en drugshandel. Maar het verslaan van een crisis in zijn vaderland raakt hem meer dan in andere landen, vertelt hij donderdag. Zijn betrokkenheid blijft weliswaar onveranderd, zegt hij, „maar dat vrienden en familie er wonen maakt het persoonlijk.”

Opmerkelijk is dat dezelfde brandende demonstrant het onderwerp is van een fotoserie van de Venezolaanse fotograaf Juan Barreto, ook werkzaam voor het AFP. Barreto won met die serie de derde prijs in de subcompetitie Spot/Stories. Voor de hoofdprijs koos de jury uiteindelijk voor Schemidt, onder meer vanwege het heldere kader van één enkele foto. Schemidt won er ook de categorie Spot/Singles mee.

Bekijk ook onze In Beeld-serie: Deze Nederlandse fotoseries wonnen bij de World Press Photo

Subcompetities

In de subcompetities vielen ook twee Nederlandse fotografen in de prijzen. Kadir van Lohuizen (54) won in de categorie Milieu met zijn serie ‘Wasteland’, waarin hij afvalstromen in zes wereldsteden vastlegde. Carla Kogelman (56) werd eerste in de categorie Lange-termijnprojecten met ‘Ich bin waldviertel’. Natuurfotograaf Jasper Doest werd dit jaar tweede in de categorie Natuur met zijn serie ‘Sacred no more’, over apen die kunstjes moeten doen in Japan.

Voor haar winnende fotoserie volgde Kogelman in de zomerdagen van 2012 tot en met 2017 het opgroeien van twee zusjes en twee broertjes in de Oostenrijkse regio Waldviertel. Maar ze is nog niet klaar, vertelt ze donderdagavond. „Er is geen einde. Ik blijf net zolang ze me toelaten.” Vorige week was ze nog bij de familie om een trouwerij te fotograferen. Ook komt er een boek van de serie, zegt ze.

Kogelman droeg haar prijs op aan „alle kinderen van de wereld”. Waarom? „De jeugd heeft de toekomst. Als zij een goede basis, opvoeding, krijgen, dan profiteert de hele wereld ervan.” Met foto’s uit dezelfde serie won Kogelman in 2014 al eens de World Press Photo, toen in de categorie portretten.

Oscar-achtig tv-evenement

Dit jaar werkte de organisatie van de World Press Photo voor het eerst met nominaties, die in februari bekend werden gemaakt. Daarmee hoopt de stichting uit Amsterdam meer aandacht te genereren voor meer foto’s over een langere periode. Uiteindelijk wil World Press Photo van de prijsuitreiking een Oscar-achtig tv-evenement maken.

Lees meer over de nieuwe opzet: World Press Photo voortaan met ‘moment van spanning’

Als de gelikte en vlotte awardshow van donderdagavond een poging was om zich als tv-waardig te bewijzen, dan was die geslaagd. Er werd soepel geschakeld tussen de uitreiking, livebeelden van een zich langzaam onthullende expositie en vooraf opgenomen videobeelden van winnaars die verrast worden. Tijdens de twee uur durende show, gepresenteerd door Dionne Stax, mocht een hele trits BN’ers de prijzen uitreiken, onder wie oud-voetballler Ruud Gullit, actrice Thekla Reuten en Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib. Prins Constantijn, nu tien jaar beschermheer van World Press Photo, nam de hoofdprijs voor zijn rekening.

In totaal zonden ruim 4.500 fotografen uit 125 landen meer dan 73.000 beelden in, minder dan voorgaande jaren. De winnende foto’s zijn dit jaar te zien in een tentoonstelling die langs honderd steden in 45 landen reist. De opening is zaterdag in de Nieuwe Kerk in Amsterdam.

Andere deelnemers aan de World Press Photo-uitreiking:

    • Menno Sedee