Rapporteur Europees Parlement beveelt strafprocedure tegen Hongarije aan

In Hongarije wordt de onafhankelijke rechtspraak aangetast, de vrijheid van meningsuiting ingeperkt en worden de grondrechten van vluchtelingen geschonden. Een nieuw rapport van Judith Sargentini (GroenLinks) stelt voor dat het Europees Parlement oproept tot een zogenoemde ‘artikel-7-procedure’ tegen het land.

De Hongaarse premier Viktor Orbán Foto Bernadett Szabo

In Hongarije, waar premier Viktor Orbán afgelopen zondag een derde ambtstermijn won, bestaat een „systematische dreiging voor de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten”. Dat is de conclusie van rapporteur Judith Sargentini (GroenLinks), die van het Europees Parlement de opdracht kreeg de Hongaarse rechtsstaat door te lichten.

Het rapport dat Sargentini donderdagochtend presenteert in Brussel, eindigt met de aanbeveling aan het parlement om een zogenoemde artikel 7-procedure in te leiden wegens „helder risico op inbreuk door Hongarije van de waarden waarop de Unie gevestigd is”. Die maatregel werd tot nu toe alleen gebruikt door de Europese Commissie tegen de Poolse regering, die haar rechtspraak vertimmerde. De procedure kan leiden tot het intrekken van het Hongaarse stemrecht in de Europese Raad van regeringsleiders, door diezelfde Raad.

Rapport zet EVP voor het blok

De conclusies van het 26 pagina’s tellende rapport zetten de Europese Volkspartij (EVP), waar zowel Fidesz van Orbán als het CDA toe behoren, voor het blok. Sargentini documenteert een waslijst aan problemen sinds de nationaal-populist Orbán in 2010 aan de macht kwam: van het aantasten van de onafhankelijke rechtspraak en de strijd tegen corruptie tot het inperken van de vrijheid van meningsuiting, academische vrijheden en de grondrechten van vluchtelingen. Daar zullen de christen-democraten nu open over moeten debatteren. Als grootste fractie in het parlement zijn zij nodig om een tweederde meerderheid te krijgen voor de oproep tot een artikel 7-procedure. Maar de EVP is verdeeld: sommige leden zijn uitgesproken kritisch tegenover Orbán. Veel anderen, inclusief de Duitse fractieleider Manfred Weber, blijven hem steunen.

„Het is absoluut een vraag of we de stemmen weten te krijgen”, zegt Sargentini. „Maar ik hoop dat collega’s van de EVP door mijn rapport zullen omschakelen van neutraal naar vóór”. Het Europese Parlement keurde in 2013 al een erg kritisch rapport over de Hongaarse rechtsstaat goed, maar dat bleef zonder gevolgen.

Zondag won Orbán voor de derde opeenvolgende keer de verkiezingen, met 49 procent van de stemmen. Verkiezingswaarnemers van de intergouvernementele Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) stelden dat de verkiezingscampagne werd gekenmerkt door „een grondige overlap tussen de middelen van de staat en de regeringspartij” en „intimiderende en xenofobe retoriek, vooringenomenheid van de media en troebele campagne-financiering.”

‘Stop-Soros-wet’

De premier stelde dat zijn heldere overwinning hem het mandaat gaf om voortgang te maken met zijn ‘Stop Soros’-wetsvoorstel. George Soros is een Amerikaans-Hongaarse miljardair die liberale ngo’s financiert. Volgens regeringspartij Fidesz is hij de spil in een internationaal netwerk dat Hongarije wil overspoelen met migranten. De ‘Stop Soros’-wet zou leiden tot 25 procent belasting op buitenlandse donaties en een verplichte veiligheidsscreening voor ngo’s die migratie ondersteunen. Sancties in geval van een negatieve screening zijn boetes of zelfs een werkverbod.

Sargentini: „Hongarije had al wetgeving die de werking van ngo’s raakt, dit gaat weer een stap verder. Het wordt steeds moeilijker voor ngo’s om zich te laten financieren uit het buitenland en vrij hun werk te doen.”

De Hongaarse regering zei in januari al te weten dat de conclusies van Sargentini’s rapport negatief zouden zijn. „De realiteit interesseert de leden van de commissie [de parlementaire commissie voor Burgerlijke Vrijheden, die Sargentini belastte met het onderzoek, red.] hoegenaamd niet”, stelde minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó in een televisie-interview. Een Fidesz-woordvoerder verklaarde dat Sargentini pro-migratie is en onderdeel uitmaakt van het „Soros-netwerk”.