Recensie

‘De eurocommissaris’ is te veel een cynische karikatuur

Theater Joan Nederlof speelt een VVD’er die het tot eurocommissaris heeft geschopt. Ze voert ook zichzelf ten tonele, maar kijkt niet kritisch genoeg naar eigen basisaannames.

Foto Sanne Peper

Het is een moeilijke opgave om meeslepend theater te maken over een onderwerp dat zo ingewikkeld is als het democratische tekort van de Europese Unie. Het gerenommeerde Amsterdamse theatergezelschap Mugmetdegoudentand blijkt in De eurocommissaris niet tegen die uitdaging opgewassen.

Joan Nederlof, die ook de tekst schreef, speelt Charlotte Hajenius, een VVD’er die het tot rechterhand van Jean-Claude Juncker heeft geschopt. De actrice voert ook zichzelf ten tonele, en zo ontstaat een dialoog tussen de linkse theatermaker en de rechtse politicus. Of nou ja, dialoog. Eerder ontstaat van meet af aan een onoverbrugbare kloof tussen de socialistische Nederlof en haar conservatief-liberale alter ego, die alle vragen afwimpelt en haar antwoorden steevast tot holle oneliners ombuigt.

Lees ook dit interview met Joan Nederlof: ‘Mijn idealisme laat ook dingen versloffen’

En daarin steekt de zwakte van de voorstelling. Nederlof reduceert het titelpersonage, en bij uitbreiding alle Europese politici, te veel tot een cynische karikatuur; een plucheplakker die er alleen maar op uit is om haar eigen positie te beschermen en willens en wetens de ogen sluit voor maatschappelijk onrecht. De voorstelling lijkt Nederlof alleen maar op te voeren om haar belachelijk te maken, wat saai en voorspelbaar theater oplevert dat de kijker nergens uitdaagt om zich in de politicus te verplaatsen.

Sowieso kijkt Nederlof niet kritisch genoeg naar haar eigen basisaannames. Ze legt nergens uit waar haar heilige geloof in een overkoepelende Europese democratie vandaan komt, en lijkt uit het oog te verliezen dat zo’n instituut net zo goed als natiestaten aan rechts populisme of kapitalistische belangen ten prooi kan vallen.

Door de nadruk op typematig spel en een te sterke vereenvoudiging van de complexe materie weet De eurocommissaris noch op inhoudelijk, noch op artistiek niveau te overtuigen. De voorstelling ontpopt zich tot een pleidooi voor politieke verbeeldingskracht maar stelt daar te weinig theatrale verbeeldingskracht tegenover.

    • Marijn Lems