In beeld

Veldslag in de modder bij Nantes

Het geplande vliegveld op landbouwland in Notre-Dame-des-Landes, bij het Franse Nantes, gaat niet door. Maar de linkse grondbezetters willen de alternatieve samenleving die ze daar sinds 2009 bouwden niet loslaten. Sinds maandagnacht probeert de gendarmerie de nederzettingen te ontruimen. Dat gaat er hard aan toe.
Onverwacht was het niet, maar vroeg wel. Om 3 uur ’s nachts arriveerde maandag de Franse gendarmerie om de bezetters van 1.650 hectare landbouwland in Notre-Dames-des-Landes, bij Nantes, van hun bed te lichten. Foto Loic Venance/AFP
De aangekondigde begonnen ontruiming van de ‘ZAD’, de ‘Zone-à-Défendre’, zal nog dagen of misschien zelfs weken duren. Foto Loic Venance/AFP
De ontruiming heeft sinds dinsdag de sfeer van een guerrillastrijd in de modder. De gendarmerie gebruikt (veel) traangas en de krakers beantwoorden dat vanachter hun barricades met het gooien van flessen en stenen. Ze hebben een immense katapult in gebruik om de ordetroepen te bekogelen. Met een tennisracket slaagt deze activist erin om traangasgranaten terug te slaan. Foto Thibault Vandermersch/EPA
Nog maar zo’n 300 activisten – of ‘zadistes’, zoals ze zich noemen – bivakkeerden de afgelopen maanden op het terrein. De gendarmerie heeft liefst 2.500 man ingezet om niet, zoals eerder gebeurde in 2012, zich onverrichterzake te moeten terugtrekken. Foto Loic Venance/AFP
Toegangswegen worden gecontroleerd om te zien of de krakers geen versterking van buiten krijgen – zoals in 2012 het geval was. Volgens de prefect van het departement Loire-Atlantique, Nicole Klein, zijn opnieuw “veel mensen die er niet woonden als versterking gekomen”. Foto Loic Venance/AFP
Maar de situatie is totaal anders dan in 2012. In januari heeft de Franse premier Édouard Philippe bekendgemaakt dat het al sinds eind jaren zestig geplande nieuwe vliegveld voor Nantes zou worden afgeblazen. Foto Loic Venance/AFP
Het bestaande vliegveld gaat worden aangepast om de grote geluidsoverlast die mensen nu in het centrum van de stad hebben te beperken. Eerder onteigende boeren kunnen hun landbouwgrond terugkrijgen, als ze willen. Foto Loic Venance/AFP
Dagenlang werd na dat besluit gefeest. De boeren en de hardcore linkse activisten die al jaren in de modder woonden vierden eendrachtig dat ze hun doel bereikt hadden: het vliegveld ging niet door. Foto Loic Venance/AFP
Maar terwijl een deel van de activisten na dat besluit vertrokken is – onder andere naar andere groengebieden in Europa die volgens hen bescherming verdienen – is een harde kern achtergebleven. Foto Loic Venance/AFP
Zij willen hun alternatieve, antikapitalistische samenleving behouden en hoopten hier met de regering over te kunnen onderhandelen. Foto Guillaume Souvant/ AFP
Hun voorbeeld was de alternatieve agrarische samenleving die ontstond na jarenlang protest tegen een Defensiebasis in het zuidelijke Larzac. Toen begin jaren tachtig toenmalig president François Mitterrand dat plan afblies, kon een deel van de bezetters blijven. Foto Loic Venance/AFP
Als gebaar van goede wil, beloofden ze direct na het besluit de al jaren gebarricadeerde D281, bijgenaamd ‘route des chicanes’, weer vrij te geven. Dat is gebeurd. Foto Guillaume Souvant/ AFP
Maar hoewel de regering-Philippe in januari zei open te staan voor suggesties, lijkt nu toch besloten voor een bredere ontruiming om de “wetten van de republiek te herstellen”, zoals de prefect zei. Foto Loic Venance/AFP
Volgens de autoriteiten had tot 31 maart ook geen enkele bewoner een voorstel voor een serieus landbouwproject ingediend. Foto Loic Venance/AFP
Zij vrezen vooral de gewelddadige harde kern van ultralinkse activisten die al menigmaal ook in de binnenstad van Nantes voor problemen heeft gezorgd. Bij een steundemonstratie in die stad kwam het maandagavond tot opstootjes. Dit zijn resten van de gebruikte traangasgranaten. Foto Stephane Mahe/Reuters
Op het terrein zelf waren woensdagmiddag al 28 gendarmes gewond geraakt. De krakers zeggen dinsdag “een twintigtal” gewonden te hebben behandeld. Een van hen moest naar het ziekenhuis. Foto Loic Venance/AFP
Prefect Nicole Klein zegt dat het doel is om “dertig tot veertig” nederzettingen te slopen. De ontruiming kon ingezet worden na de zogenoemde ‘trêve hivernale’: een winterstop waarin mensen, ook krakers, niet uit hun woning gezet mogen worden. Foto Stephane Mahe/Reuters
In de ‘ZAD’ verrezen de laatste jaren tientallen kleine nederzettingen van creatief getimmerde hutten, verbouwde boerenstallen of gewoon caravans en tenten. Enkele krakers waren gaan boeren, met koeien en schapen, er werd onder andere dagelijks brood gebakken en kaas gemaakt. Foto Loic Venance/AFP
Enkele boeren uit de omgeving helpen de krakers met hun tractoren om barricades op te werpen. Zij zijn de activisten zeer erkentelijk voor hun hulp bij het tegenhouden van het vliegveld. Foto Guillaume Souvant/ AFP
Volgens de prefect is er nog steeds “een dialoog” met de krakers mogelijk over de toekomstige bestemming van de grond. Maar voorlopig gaan de ontruimingen door. Foto Guillaume Souvant/ AFP