Turkije moet in de top-10 van ’s werelds grootste economieën

Stimuleringsmaatregelen In aanloop naar de verkiezingen van 2019 verkiest Erdogan economische groei boven alles. Hij maakte daarom maandag een stimuleringspakket bekend van 27,5 miljard euro.

Vanuit het oude centrum van Istanbul zijn de wolkenkrabbers van het financiële district te zien. De Turkse economie is vorig jaar met 7,4 procent flink gegroeid. Foto Murad Sezer / Reuters

Terwijl de Turkse economie ernstige tekenen van oververhitting begint te vertonen, geeft de regering nog meer gas. President Erdogan maakte maandag een stimuleringspakket bekend van 27,5 miljard euro. „Degenen die waarschuwen dat de groei buitensporig is, zijn gewoon jaloers”, zei Erdogan. Hij wil dat Turkije tot de tien grootste economieën van de wereld gaat behoren.

Statistiekbureau Türkstat maakte onlangs de cijfers van vorig jaar bekend. Daaruit bleek dat de Turkse economie met maar liefst 7,4 procent is gegroeid en dat er 1,2 miljoen banen zijn gecreëerd. Daarmee is Turkije een van ’s werelds snelst groeiende economieën. Dat is grotendeels te danken aan omvangrijke stimuleringsmaatregelen van de regering, zoals garanties aan banken om het verstrekken van leningen te stimuleren.

Daar zit wel een keerzijde aan: het tekort op de lopende rekening is vorig jaar met 42 procent toegenomen tot 38,1 miljard euro. Daarbij was de inflatie vorig jaar 11,9 procent, ruim het dubbele dan de Turkse centrale bank ten doel heeft gesteld. En dat terwijl Turkse bedrijven een buitenlandse schuldenlast hebben opgebouwd ter waarde van ongeveer 40 procent van de economische productie.

Het lijkt erop dat Erdogan, in aanloop naar de parlements- en presidentsverkiezingen van 2019, economische groei verkiest boven alles. De verkiezingen moeten de invoering van zijn presidentiële systeem bekrachtigen. Door het hele land hangen al campagneposters van Erdogan in heroïsche poses. Economische turbulentie kan echter roet in het eten gooien. Er zijn al hardnekkige geruchten over vervroegde verkiezingen.

Dat de Turkse economie van een bijna-recessie ging naar snelle groei, riep vragen op. Lees ook: Supergroei Turkse economie stuit op wantrouwen.

Oververhitting

Het Internationaal Monetair Fonds waarschuwde in februari dat de Turkse economie „tekenen van oververhitting” vertoont. Maar Erdogan is niet bereid maatregelen te nemen om de door consumptie geleide groei te temperen. Het stimuleringspakket dat hij maandag aankondigde moet banen creëren en het tekort op de lopende rekening verminderen. Negentien bedrijven krijgen een aangepast belastingtarief en steun om de verzekering van werknemers te betalen.

Het gaat om 23 projecten in de gezondheidszorg, de elektronicasector, de auto- en defensie-industrie en de landbouw, die in totaal 135.000 banen moeten opleveren. Deze projecten moeten ruim 5 miljard euro bijdragen aan de Turkse export, waardoor het tekort op de lopende rekening wordt teruggebracht.

Van alle G20-landen heeft Turkije een van de grootste tekorten op de lopende rekening. Dat maakt het land sterk afhankelijk van buitenlandse investeringen. Maar die namen vorig jaar met 6,5 miljard euro af. Daardoor wordt ruim 80 procent van het tekort nu gefinancierd door kortetermijninvesteringen, wat Turkije kwetsbaar maakt voor schommelingen op de wereldmarkt. In een poging om buitenlands geld aan te trekken heeft de centrale bank de rente met ruim 400 basispunten verlaagd. Dit biedt investeerders een van de hoogste rendementen in de opkomende markten.

Intussen is de inflatie tot recordhoogte gestegen. Alleen al in maart verloor de lira 5 procent van zijn waarde. Maandag tikte de Turkse munt ruim 4 dollar en 5 euro aan, beide een record. Om de inflatie te temmen neemt de druk op de regering toe om de rente te verlagen. Maar daar wil Erdogan niets van weten. Hij voert een persoonlijke strijd tegen hoge rente, die hij de „bron van alle kwaad in een economie” noemt.

Frictie in het kabinet

Erdogans onorthodoxe economische theorie leidt tot frictie binnen zijn kabinet. Die kwam vorige week plotseling aan de oppervlakte. Turkse media meldden dat Mehmet Simsek, de vicepremier die verantwoordelijk is voor de economie, was opgestapt na kritiek van Erdogan. Het leidde tot ongerustheid op de financiële markten, waar Simsek wordt gezien als een van de laatste verstandige stemmen in het kabinet. Het nieuws werd later op de dag ontkend door Erdogans woordvoerder.

Een bron rond de premier bevestigde tegen de website Al-Monitor dat Simsek zijn ontslag had aangeboden. Maar hij zou zijn overgehaald om aan te blijven „ten goede van het land en de zaak”. De zaak verwijst naar de beweging van de politieke islam in Turkije. Volgens de bron „zijn er veel mensen die, net als Simsek, vinden dat de situatie uit de hand is gelopen, maar die aanblijven uit een combinatie van loyaliteit en angst.”

Nu Simsek uit de gratie is gevallen, lijkt de weg vrij voor een verlaging van de rente. Daar pleit Erdogan al langer voor, maar de baas van de centrale bank ligt dwars. Erdogan beschuldigde hem zelfs van verraad. Tijdens een vergadering met het AKP-partijbestuur klaagde Erdogan dat de centrale bank de rente „achter mijn rug om” verhoogde, toen hij op reis was in het buitenland. „Hoe kon dit gebeuren? En dan beschuldigen ze mij van alleenheerschappij. Wat voor alleenheerschappij is dit als we besluiten nemen en ze niet uitvoeren.”

Turkije leek begin 2017 nog af te stevenen op een economische crisis. Halverwege het jaar leek het tij gekeerd. Lees ook: Turkse recessie lijkt afgewend.