Op zoek naar een antwoord op chemische wapens in Syrië

Gifgascontroverse Syrië

Rusland verwerpt Amerikaanse resolutie in Veiligheidsraad. Onzekerheid over volgende stap van Trump en bondgenoten.

Strijders van Jaish al-Islam (Leger van de Islam) en hun familie worden per bus weggevoerd uit Douma, de laatste belangrijke plaats bij Damascus die nog in handen was van de rebellen, naar Noord-Syrië. Foto’s AFP, Reuters

De Franse president Emmanuel Macron hoopt de komende dagen, in overleg met de VS en het Verenigd Koninkrijk, een besluit te nemen over militaire actie in Syrië, als vergelding voor de vermeende aanval met chemische wapens op een rebellenbastion in Douma, waarbij tientallen mensen om het leven zouden zijn gekomen. Een militaire interventie zal gericht zijn tegen voorraden chemische wapens van Syrië en in geen geval de bondgenoten van de Syrische leider Assad, Iran en Rusland, als doelwit hebben.

De drie westerse landen beraadslagen al sinds zondag over een mogelijk antwoord op de aanval met chemische wapens, waarvan Rusland beweert dat er geen bewijzen voor zijn. Volgens Rusland hebben rebellen de aanval in scène gezet. Het Westen trekt de berichten over de aanval van afgelopen zaterdag niet in twijfel.

President Donald Trump zei eerder vóór woensdagavond een besluit te zullen nemen. Trump heeft dinsdag een reis naar Lima, gepland voor komend weekeinde, met het oog op ontwikkelingen in Syrië, geannuleerd. Zijn minister van Defensie, James Mattis, heeft binnenlandse reizen op zaterdag en zondag afgezegd.

Het Syrische regime was vorig jaar niet onder de indruk van de raketaanval

De Russische ambassadeur bij de VN heeft het Westen gewaarschuwd voor militair ingrijpen in Syrië. Hij gispte het Westen voor agressief gedrag jegens Rusland, dat van een brutaliteit getuigde die het Westen zich zelfs tijdens de Koude Oorlog niet permitteerde. Michail Gorbatsjov, voormalig president van de Sovjet-Unie, zei dat Rusland en de VS een confrontatie dicht zijn genaderd.

In de Veiligheidsraad stemde Rusland dinsdagavond tegen een Amerikaanse ontwerpresolutie die onderzoek naar het gebruik van chemische wapens gelastte. De Amerikaanse resolutie was onverteerbaar voor Moskou omdat daarin ook het Syrische regime wordt veroordeeld. Een Russisch veto maakt het voor de VS en Frankrijk, aldus analisten, eenvoudiger een militaire ingreep te verdedigen.

Welke opties voor ingrijpen heeft het Westen?

De ‘zachtste’ aanpak is de diplomatieke weg. Te denken valt aan sancties voor Assads bondgenoten Iran en Rusland of een internationaal onderzoek naar de vermeende gifgasaanval. In de VN-Veiligheidsraad wordt over die laatste optie gesproken.

Het Westen kan ook besluiten tot een beperkte militaire aanval. Een jaar geleden lieten de VS na een Syrische gifgasaanval 59 Tomahawk kruisraketten afvuren vanaf schepen in de Middellandse Zee op een Syrische luchtmachtbasis. Het was een forse, maar éénmalige waarschuwing. Het Syrische regime was er ogenschijnlijk niet van onder de indruk. Vraag is dus of het wel nuttig is om die aanpak te herhalen.

Lees ook: Gaat het Westen op de valreep alsnog ingrijpen in Syrië?

Zo bezien zou een omvangrijkere militaire ingreep meer voor de hand liggen. Te denken valt dan aan een aanval op meerdere Syrische doelen. Maar dat is minder eenvoudig dan het klinkt. Syrische troepen werken zij aan zij met Russen en Iraniërs. Wil het Westen het risico lopen Russische militairen te raken? Mochten soldaten van de Russische Federatie geraakt worden, dan zal dat onherroepelijk leiden tot een Russisch weerwoord, aldus een Russische woordvoerder.

En nóg grotere actie, een militaire campagne bijvoorbeeld om Assad alsnog omver te werpen, achten analisten op dit moment niet waarschijnlijk. De risico’s die daar aan verbonden zijn, zijn immens. Bovendien stond Trump vorige week nog op het punt zijn troepen terug te trekken.

Lees ook het commentaar: Verontwaardiging over gifgasaanval Syrië moet vervolg krijgen
    • Michel Kerres