Juryleden van Nobelprijs voor Literatuur weg na #MeToo-affaire

#MeToo Drie leden van de jury die de Nobelprijs voor Literatuur toekent zijn opgestapt in verband met een #MeToo-affaire. Leden van de Zweedse Academie worden in principe voor het leven benoemd.

Eén van de opgestapte juryleden is Peter Englund, hier bij de bekendmaking van de Nobelprijs voor Literatuur 2012. Foto Fredrik Sandberg/EPA

Drie leden van de Zweedse Academie die de Nobelprijs voor Literatuur toekent, zijn vrijdag opgestapt in verband met een #MeToo-affaire die een halfjaar geleden aan het licht kwam. De echtgenoot van jurylid Katarina Frostenson, een man die zelf ook nauwe banden heeft met de Academie, werd toen door meerdere vrouwen beschuldigd van aanranding en verkrachting.

Het besluit van het drietal volgde op een interne stemming over uitsluiting van Frostenson uit de Academie, zo melden Zweedse media. Die werd in Frostensons voordeel beslecht, waarna de maat vol was voor de drie. „Wanneer leidende stemmen in de Academie vriendschap en andere irrelevante overwegingen stellen vóór integriteit, kan ik niet langer deelnemen aan het werk”, schreef opstappend jurylid Kjell Espmark in de krant Dagens Nyheter. Zijn medestander Klas Östergren zei in Svenska Dagbladet dat de Academie kampt met „serieuze problemen”, die opgelost worden „op een manier die obscure overwegingen laat prevaleren boven de eigen statuten”.

Reputatieschade

In Zweden wordt nu gevreesd voor de reputatie van de Academie, en voor zijn rol bij de toekenning van de Nobelprijs voor Literatuur. De Zweedse minister van Cultuur noemde de onrust dinsdag „duidelijk verontrustend” en zegt te verwachten „dat academieleden hun verantwoordelijkheid nemen”. Ook klinkt onder schrijvers nu de roep om het vertrek van Sara Danius, permanent secretaris van de Academie, die door een van de Academieleden de „slechtste secretaris sinds 1786” is genoemd. Danius zou de crisis hebben laten ontstaan.

De beschuldigde man wordt niet vervolgd voor de aantijgingen, zo maakte de Zweedse openbaar aanklager afgelopen maand bekend, wegens gebrek aan bewijs of omdat de feiten verjaard zijn. In november werd de man ook beschuldigd van het lekken van namen van Nobelprijswinnaars naar kennissen. Dat is in zeven gevallen bevestigd door onderzoek in opdracht van de Academie, ingezien door Dagens Nyheter.

Lees ook het nieuwsbericht uit december 2017: ‘Echtgenoot jurylid lekte namen winnaars Nobelprijs Literatuur’

De achttien leden van de Zweedse Academie, achttien in totaal, worden voor het leven benoemd, waardoor opstappen een ongehoorde en vooralsnog onmogelijke stap is. De Academie overweegt nu aanpassing van de regels om de drie vertrekkende juryleden bij leven te kunnen vervangen.

Salman Rushdie

In 1989 wilden al enkele leden opstappen, toen de Academie zich weigerde uit te spreken tegen de fatwa tegen Salman Rushdie. Hun ontslag werd niet aanvaard, waarna hun zetels in de Academie lange tijd onbezet bleven.

De Zweedse Academie bepaalt alleen de winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur; in de overige categorieën worden de laureaten benoemd door Noorse commissies.

    • Thomas de Veen