‘Brexit brengt spanning in Noord-Ierland’

Simon Coveney Vicepremier Ierland

De Ierse vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken Simon Coveney is bezorgd, omdat de verdeeldheid in Noord-Ierland altijd is gebleven en door de Brexit is gegroeid.

Protest tegen de Brexit voor het Noord-Ierse parlement in Belfast, eind vorige maand. Foto Paul Faith/AFP

Vrede. Vertrouwen. Hoop. De principes van het Goede Vrijdagakkoord, deze week twintig jaar geleden gesloten, zijn aangetast door de Brexit, zegt de Ierse vicepremier, en minister van Buitenlandse Zaken en Handel, Simon Coveney. „Het akkoord bracht een einde aan dertig jaar terreur”, zegt hij bij een bezoek aan Den Haag. „Het was een tragische periode waar niemand naar terug wil.” Coveney heeft het over de Troubles, waarbij als gevolg van geweld tussen de unionisten, die wilden dat Noord-Ierland bij het Verenigd Koninkrijk bleef horen, en de nationalisten, die een verenigd Ierland nastreefden, meer dan 3.600 doden vielen. „Nog steeds zijn er mensen die voor een familielid zorgen die ledematen mist.”

Hoe heeft de Brexit dat verstoord?

„Het akkoord zorgde voor samenwerking tussen Noord en Zuid, oftewel Noord-Ierland en Ierland, en tussen Oost en West, Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Met succes. Maar de verdeeldheid van toen is nooit helemaal verdwenen, er is nog steeds frictie tussen de groepen. Je ziet het aan het feit dat er al vijftien maanden geen regering is in Noord-Ierland. Brexit heeft negatieve spanning toegevoegd aan deze gepolariseerde situatie. Nationalisten zien de Brexit als dreiging, wat als Noord-Ierland zich verder afscheidt van Ierland? Maar de grens tussen Noord-Ierland en Ierland gaat ook over emotie. Mensen denken aan de bewapende soldaten en het prikkeldraad en de controleposten aan de grens. Wat Brexit ook heeft verstoord is de goede economische samenwerking tussen Ierland en het VK.”

Hoe realistisch is het dat de grens niet terugkeert door de Brexit?

„Heel realistisch. Twee regeringen en de EU-taskforce hebben beloofd dat die grens er niet komt”

Wil Ierland een zachte Brexit?

„Wij willen liever geen Brexit.”

Brexit schept toch mogelijkheden? Ierland is belangrijker geworden.

„Brexit is een lose, lose, lose. De EU is zwakker zonder het VK – andersom ook. Ierland is hier ook een verliezer. We hadden altijd fantastische handelsrelaties met de Britten. Het is mijn taak om voor een uitkomst te onderhandelen die het minst schadelijk is en soms inderdaad ook mogelijkheden biedt. Er zullen bedrijven zijn die Ierland nu als het enige Engelstalige land zien in de Europese Unie met een open, geglobaliseerde economie. Er zijn al een paar bedrijven, banken, vanuit Londen naar Dublin verhuisd. Maar dat komt niet in de buurt van de nadelen.”

Er zijn mensen die denken dat de Brexit alsnog kan worden gestopt.

„Dat is onwaarschijnlijk. Het is niet consistent met de Britse mindset, zij gaan de Brexit uitvoeren. Helaas. Want ik denk dat als er nu nog een referendum zou komen, dat democratischer zou zijn omdat er nu meer begrip is van wat Brexit betekent.”

Hoe heeft u EU-landen overtuigd om u te steunen in de grenskwestie?

„Veel EU-landen weten dat ons vredesproces een succesverhaal is en consistent is met de waarden van de EU, het voorkomen van conflict en polarisatie. Daarna komt handel.”

Waarom benadrukt u steeds dat handel op nummer twee staat?

„Sommigen zeggen, er zijn op veel plekken grenzen en we kunnen handel nog grenzelozer maken. Handel is belangrijk, maar het gaat over mensen die op ons eiland wonen, die de grens als barrière zien. Met twee verschillende rechtssystemen die de relatie tussen Noord en Zuid terugbrengt naar hoe het vroeger was.”

Lees ook de reportage van correspondent Melle Garschagen: Brexit kan de vrede in Noord-Ierland doen wankelen

Correctie (13 april 2018): In de intro van een eerdere versie van dit stuk werd de achternaam van Simon Coveney foutief geschreven als Coveny.