‘Waterpijp minder schadelijk met ‘smaakstenen’ ipv tabak’

Dat staat op de site van de ‘Shisha Experts’, die tabak en kooltjes voor waterpijpen verkopen.

Een shishalounge in Jeruzalem. Foto Joel Carillet

De aanleiding

Op de site van Shisha Experts, de naam van een bedrijfje dat tabak en kooltjes voor waterpijpen verkoopt, staat de waarschuwing: „Het roken van Shisha is schadelijk voor de gezondheid.” Ter onderbouwing verwijst de site naar een rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De Experts stellen: „Het gezondere roken van Shisha begint bij ons!” En hoe denken ze dat te bereiken? Doordat zij geen „shishatabak” verkopen maar „smaakstenen”, die worden verhit door „natuurkooltjes”. „Die combinatie zorgt ervoor dat de rook die vrijkomt van minimale impact is op de gezondheid”, stellen ze.

Waar is het op gebaseerd?

De gebruikte smaakstenen (kristalletjes) komen in plaats van tabak, dat volgens de Shisha Experts „de grootste boosdoener” is, want daar zitten ingrediënten in „die overeenkomen met die van een sigaret”, zoals nicotine, teer en koolmonoxide. De natuurkooltjes missen aansteekchemicaliën en zouden daarom beter zijn dan easy light-kooltjes.

En, klopt het?

De waterpijp stamt uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten. In de kop zit vaak tabak. Om die te verhitten worden bovenin de kop gloeiende kooltjes op zilverpapier met gaatjes gelegd. Door te zuigen aan een slang worden de hete kooldampen door de tabak of andere vulling en een glas met koelwater getrokken en geïnhaleerd.

Een uurtje waterpijp roken staat volgens de WHO gelijk aan 100 tot 200 sigaretten. De tabak in de waterpijp valt onder de Tabakswet. Dat betekent dat de tabak in shishalounges uitsluitend in afgesloten rookruimtes mag worden gebruikt. Voor smaaksteentjes gelden die regels niet. Een aantal shishalounges vult de waterpijpkop dus niet met tabak maar met smaaksteentjes die bij verhitting damp afgeven, net als de shishapen. Ze bevatten meestal geen nicotine. Het effect op de gezondheid is niet onderzocht, aldus het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Maar anders dan bij de shishapen vindt de verhitting meestal niet elektrisch plaats, maar door middel van kooltjes. En in die kooltjes zit het gevaar. Er komen veel verbrandingsstoffen bij vrij. De gevaarlijkste is koolmonoxide die ontstaat door onvolledige verbranding, volgens het RIVM soms dertig keer meer dan bij sigaretten. In sommige shishalounges werd soms zeventien maal de toegestane hoeveelheid koolmonoxide gemeten.

De roker inhaleert ook schadelijke koolwaterstoffen en zware metalen. Het gebruik van natuurkooltjes kan volgens het RIVM effect hebben op de hoeveelheid koolmonoxide maar het neemt het probleem niet weg. Volgens het RIVM produceren alle gloeiende kooltjes gevaarlijke stoffen. De rook van de kooltjes van waterpijpen verspreidt zich in de directe omgeving. Bij elektrische verhitting van de steentjes krijgt de gebruiker geen rook binnen.

Dus ook zonder aansteekstoffen zijn natuurkooltjes ongezond. Judah Ootjers van Shisha Experts erkent dat er „vuiligheid” in kooltjes zit maar vindt elektrische verhitting „een nieuwe technologie” die hij nog wil afwachten.

Conclusie

De Shisha Experts erkennen dat de waterpijp ongezond is met verwijzing naar gezaghebbende bronnen. Zij streven daarom „minimale” gezondheidsschade na – in de betekenis van ‘zo min mogelijk’ – door geen tabak maar dampsteentjes op „natuurkooltjes” te gebruiken.

Het effect van verhitte dampsteentjes is niet onderzocht maar de schade van gloeiende natuurkooltjes wel. Voor „minimale” gezondheidsschade zou de roker de waterpijp elektrisch moeten verhitten. Elektrische kooltjes zijn te koop. Dan komt er geen gevaarlijke koolmonoxide vrij.

Dat een waterpijp met dampstenen en natuurkooltjes ‘zo min mogelijk gezondheidsschade’ aanricht, wordt daarom beoordeeld als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Maarten Huygen