Hoe kun je hier werken als je laptop leeggetrokken wordt?

Wat je in China schrijft of doet, blijft nooit echt geheim.

Het internationale vliegveld van Shanghai, hier komen veel toeristen China binnen.

Als ik Google wil opstarten via mijn beveiligde verbinding krijg ik de waarschuwing: „Je verbinding is niet privé, cybercriminelen proberen je gegevens van www.google.nl te stelen (bijvoorbeeld wachtwoorden, berichten of creditcardgegevens).” Dat is merkwaardig, omdat ik ben ingelogd via een VPN. Daarmee wordt automatisch een beveiligde verbinding aangelegd, een soort afgeschermde tunnel, tussen mijn computer en de sites die ik bezoek. Hij anonimiseert ook mijn IP-adres.

Ik heb twee computers, opname-apparatuur en microfoons bij me, en ik was nog even bang dat ze moeilijk zouden doen op het vliegveld toen ik een week geleden met al die spullen China binnenkwam. Daar was geen sprake van: je moet al je bagage wel scannen, maar het lijkt helemaal niet of er ook echt iemand op let wat er in al die bagage zit. Dat soort security is vaak opvallend willekeurig.

Ik zit in een hotel op het Zuid-Chinese eiland Hainan. Het is speciaal gereserveerd voor de pers die het Bo’ao Forum voor Azië komt verslaan. Premier Rutte spreekt hier deze dinsdag tijdens de opening. Hij is in China op bezoek met drie ministers, een staatssecretaris en zo’n 165 bedrijven en instellingen. De Volkskrant berichtte maandag dat het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken het advies kreeg vrijwel lege en schone laptops mee te nemen die goed beveiligd zijn. China zou die laptops namelijk makkelijk leegtrekken, zelfs al zijn ze voorzien van goede wachtwoorden en encryptiesoftware en zelfs al bewaar je ze in de kluis van je hotel.

Wekelijks een nieuwe laptop kopen is onmogelijk, een mobieltje is een permanent aanwezige mini-controleur in je broekzak.

Het idee dat laptops ‘leeggetrokken’ kunnen worden en verbindingen die niet privé zijn, roepen de vraag op hoe je hier als correspondent kan werken. Als alle gevoelige informatie over China van buitenlandse bronnen ontoegankelijk wordt, wordt dat wel erg lastig. Je kunt hier wel een Chinese zoekmachine gebruiken, maar Google doet het niet. En Chinese zoekmachines blokkeren gevoelige informatie. Daarom heb ik net als elke buitenlander een paar VPN’s op mijn computer en mobieltje staan: via zo’n VPN kan je in principe veilig en anoniem naar ‘verboden’ informatie zoeken.

Ondertussen komen bij de berichten die ik schrijf steeds weer pop-ups in beeld waarachter een deel van mijn tekst verdwijnt. Virusscanner Bullguard meldt dan dat er een nieuwe aanslag op mijn computer is afgeslagen, een melding die ik in Nederland misschien eens in de drie maanden kreeg. Ook valt de VPN steeds heel even uit. De narigheid begon al in Nederland. Om me te registreren voor het Bo’ao Forum moest ik allerlei gevoelige informatie aanleveren via een officiële site van de Chinese overheid. Ik moest bijvoorbeeld een scan van mijn paspoort uploaden. Maar juist van die site gaf mijn virusscanner aan dat hij zo lek was als een mandje.

Het is iets waar ik als correspondent mee zal moeten leren leven. Wat je schrijft of doet, blijft nooit echt geheim: wekelijks een nieuwe laptop kopen is onmogelijk, een mobieltje is een permanent aanwezige mini-controleur in je broekzak. Zo sta je uiteindelijk vrijwel naakt voor de Chinese overheid, zonder dat je daar eigenlijk iets tegen kan doen.

Dit is de eerste bijdrage van onze nieuwe correspondent in China, Garrie van Pinxteren.