Column

De ‘domme eikels’ die een monster baarden

In de VS is een beweging ontstaan die ze hipster antitrust noemen: de opvatting dat de marktmacht van big tech – Google, Facebook, Apple, etc. – rigoureus beëindigd moet worden. Opbreken en opnieuw beginnen, de bedrijven zouden onze democratie bedreigen. Helemáál onzin lijkt me dit niet, dus ik vraag me soms af: waar blijven onze politici en academici?

Het eigen vermogen van Apple is nu zo groot dat Nederland er zijn jaaruitgaven voor zorg, uitkeringen, onderwijs én defensie mee zou kunnen betalen. Google en Facebook kregen met gratis diensten de persoonsdata van het rijkste deel van de wereldbevolking in handen, en kennen nu ook onze gevoelens en angsten: gegevens, zo is gebleken, waarmee je verkiezingen wint.

Wie hierover verrast is, heeft slecht opgelet. Al in 2010 publiceerde The New Yorker instant messages van de jonge Mark Zuckerberg (‘Zuck’) met een vriend over de deelnemers aan zijn eerste Facebook-experiment, op Harvard.

Zuck: „Ik heb meer dan 4.000 e-mails, foto’s, adressen…’’

Vriend: „Wat?! Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?”

Zuck: „Mensen sturen het gewoon op.”

Zuck: „Weet niet waarom.”

Zuck: „Ze ‘vertrouwen me’.”

Zuck: „Domme eikels.”

Hier zat alles al in. Het zijige ‘verbinden’. De gedachteloosheid waarmee netwerkende mensen hun informatie weggeven. Het cynisme.

En we hebben het nog jaren laten begaan. Pas door recente onthullingen over Facebook-data in handen van campagnebedrijf Cambridge Analytica (Brexit, Trump) zit Zuckerberg in het defensief. (Ook dat verhaal was al lang bekend, maar enfin.) Zuckerberg wordt dinsdag en woensdag gehoord door het Congres. Arjen Lubach begon een actie om Facebook te verwijderen, die internationale aandacht kreeg.

Nu lijkt het me niet aantrekkelijk als Facebook bezwijkt. Het ergste dat met onze persoonsgegevens kan gebeuren is een gedwongen verkoop: dan weet je zeker dat ze in verkeerde handen terechtkomen.

Ook daarom is de vraag of de Europese c.q. Nederlandse wetgever hier niet in actie moet komen. Google (inzake zoekopdrachten) en Facebook (sociale media) domineren hun markten, ook in Nederland, en zoals de hipster antitrust-beweging in de VS, kun je hier de vraag stellen: is het niet beter - voor de economie, de veiligheid, de concurrentie, de consumenten, de politiek – als we hun marktaandeel wettelijk limiteren? Dat geeft concurrenten nieuwe kansen en voorkomt dat big tech ook hier uitgroeit tot ontembaar monster.

Vreemd dat nog geen Haagse politicus hiermee gekomen is.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.