Deutsche Bank moet op zoek naar zijn jagersmentaliteit

Wisseling van de wacht De 47-jarige Christian Sewing moet bij de Deutsche Bank orde op zaken gaan stellen. Maar of er een concrete strategiewijziging komt, is nog maar de vraag.

Het hoofdkantoor van Deutsche Bank in Frankfurt. De bijna 150 jaar oude bank liep zware klappen op in de financiële crisis van 2008. Ook daarna verliep het herstel moeizaam. Foto Ralph Orlowski/Reuters

Met een wisseling aan de top doet Deutsche Bank een nieuwe poging uit de crisis te komen waarin de grootste bank van Duitsland al jaren verkeert. De Britse bestuursvoorzitter John Cryan (57) is zondagavond na nog geen drie jaar alweer aan de kant gezet. Met onmiddellijke ingang heeft hij plaats gemaakt voor de Duitser Christian Sewing (47).

Het is binnen zes jaar de derde keer dat Deutsche zijn heil zoekt in een nieuwe topman. Of nu ook de strategie van bank opnieuw ter discussie komt, is niet duidelijk. Maar na drie verliesgevende jaren op rij was het gedaan met het geduld van de grote beleggers en de raad van commissarissen met Cryan – wiens contract eigenlijk nog liep tot 2020. De beurskoers is onder zijn korte bewind gehalveerd.

De uit nood geboren strategie van de afgelopen jaren was in de eerste plaats gericht op overleven. De bijna 150 jaar oude bank liep niet alleen zware klappen op in de financiële crisis van 2008, er kwam ook een reeks schandalen aan het licht die leidden tot slepende rechtszaken en miljardenboetes. Voeg daarbij de verouderde computersystemen, een kostbaar kantorennet en een zeer gebrekkig kostenbewustzijn, en de omvang van de problemen wordt duidelijk.

Na de reeks boetes en problemen werd eind 2016 al gespeculeerd over een nieuwe strategie voor de bank

Eens de trots

Onbeantwoord bleef de vraag welke rol de bank nog voor zichzelf ziet in de wereld van de grote zakenbanken, die onder meer fusies en overnames begeleiden. Die van Deutsche Bank waren jarenlang goed voor grote winsten. Ze waren de trots van de onderneming – maar zorgden ook voor overmoed, kostbare schandalen en daarmee voor dalende beurskoersen en nationaal en internationaal reputatieverlies.

Hoewel de zakenbank de laatste jaren nauwelijks nog bijdraagt aan het resultaat, werken er wereldwijd nog altijd zo’n 17.000 mensen (op een totaal personeelsbestand van zo’n 100.000). Over 2017 kregen de zakenbankiers bij elkaar 1,4 miljard euro aan bonussen uitbetaald – terwijl de raad van bestuur van bonussen afzag, vanwege het opnieuw ontbreken van winst.

De ex-Goldman-Sachs-bankier die een jaar geleden in de raad van bestuur met de zakenbank van Deutsche werd belast, Markus Schenck, kreeg de opdracht de afdeling weer tot bloei te brengen. Maar die ambitie bleek moeilijk te verenigen met de nieuwe strenge regulering van de sector en de noodzakelijke kostenbesparingsoperaties in eigen huis. Schenck was een van de twee plaatsvervangend bestuursvoorzitters, maar zal de bank nu net als Cryan verlaten.

Moeilijke beslissingen nemen

De andere plaatsvervangend bestuursvoorzitter heeft de leiding van Deutsche Bank gekregen. Christian Sewing, die al bijna dertig jaar bij de bank werkt, heeft geen enkele ervaring met zakenbankieren – de tak waar Cryan en ook diens voorgangers in de afgelopen zestien jaar wél allemaal uit afkomstig waren. Sewing was in de raad van bestuur verantwoordelijk voor de afdeling consumenten en bedrijven.

Of zijn promotie betekent dat Deutsche Bank een nu duidelijke strategische keuze maakt voor een terugkeer naar het klassieke bankierswerk valt nog niet te zeggen. In een brief aan het personeel schreef Sewing maandagochtend dat de bank bij het streven naar winst zijn ‘jagersmentaliteit’ moet terugkrijgen. Hij kondigde aan dat hij moeilijke beslissingen zal moeten nemen en dat Deutsche Bank zich uit bepaalde sectoren zal terugtrekken, maar concreter werd hij niet.

Cryan was in 2015 binnengehaald om puin te ruimen en te hervormen. Daarmee is hij weliswaar voortvarend begonnen, maar het duurde te lang voor de resultaten zichtbaar werden.

Het aanvankelijke plan om consumentenbank Postbank te verkopen of naar de beurs te brengen, liep nergens op uit en werd verlaten om Postbank alsnog in Deutsche te integreren. Voorzichtige gesprekken over een fusie met Commerzbank leidden evenmin tot resultaat. Eerst moest Deutsche in eigen huis orde op zaken stellen.

Hoe moeilijk dat was bleek onder meer toen de directeur IT onlangs haar frustratie over de wildgroei van computersystemen bij de bank de vrije loop liet. Op een managers-conferentie zei Kim Hammonds dat Deutsche Bank „de meest disfunctionele organisatie” was waar ze ooit gewerkt had. Eerder werkte ze onder meer bij Boeing, Dell en Ford.

De president-commissaris van Deutsche Bank, de Oostenrijker Paul Achleitner, ligt ondertussen ook onder vuur. Niet alleen liet hij zijn topman Cryan wekenlang bungelen, toen er geruchten circuleerden over dienst aanstaande ontslag. Ook draagt hij als toezichthouder verantwoordelijkheid voor de onduidelijke koers, zeggen critici.

Lees verder: Zonder vertrouwen wordt het lastig voor Deutsche Bank
    • Juurd Eijsvoogel