Iedereen kijkt naar China op ‘Davos van Azië’

Conferentie Premier Rutte is een van de weinige Europese leiders die het Forum voor Azië in China bezoekt. Hij hield er dinsdag tijdens de officiële opening een pleidooi voor vrije en eerlijke handel.

Premier Rutte arriveert op het Bo'ao Forum voor Azië. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Ze glimlacht. Voor haar buik houdt ze een bordje waarop in het Chinees en in het Engels het woord ‘gids’ staat. Ze wil graag wijzen waar alles is, maar ze kent zelf ook nog nauwelijks de weg in het enorme conferentieoord met zijn spiegelende, witstenen vloeren. Het is de plaats waar het Bo’ao Forum voor Azië wordt gehouden.

Dinsdagochtend spraken zowel de Chinese president Xi Jinping als premier Mark Rutte er, en vooral de verwachtingen over de speech van Xi waren hooggespannen. Maar wat Xi zei, viel tegen. Hij beloofde lagere tarieven op de import van buitenlandse auto’s. Daarmee lijkt het op het eerste gezicht dat hij de Amerikaanse president Trump tegemoet komt. Die noemde onlangs specifiek de Chinese importtarieven op auto’s als punt van Amerikaanse irritatie. Maar China deed die belofte al eerder, en daarmee was het oud nieuws.

Xi noemde Trump overigens nergens bij naam, hij noemde ook de Verenigde Staten niet expliciet. Hij sprak alleen de hoop uit dat „ontwikkelde landen” op zouden houden met het opwerpen van onredelijke restricties op internationale handel.

Van tevoren had vooral de Chinese pers laten doorschemeren dat de speech van Xi historisch zou zijn, maar dat viel dus mee. Xi heeft zich wel opnieuw geprofileerd als dé internationale voorvechter van vrijhandel en globalisering, net als in Davos in 2017.

Lees verder over het dreigende handelsconflict tussen China en de VS: Trump wil nog 100 miljard aan heffingen tegen China

Rutte, die met drie ministers, een staatssecretaris en een handelsdelegatie van zo’n 165 bedrijven China bezoekt, legde in zijn korte toespraak vooral de nadruk op vrije en eerlijke handel en op de promotie van Nederland als handels- en transportland.

Weinig concreets

Met de nadruk op vrijhandel leek Rutte aan te sluiten bij Xi’s boodschap van globalisering en anti-protectionisme. Over de Nieuwe Zijderoute, Xi’s voornaamste politieke en economische project dat erop gericht is Azië, Europa en delen van Afrika sterker met elkaar te verbinden, zei hij weinig concreets. Hij zei zich te willen inzetten om binnen de EU te bespreken hoe het beste om te gaan met de Chinese plannen. Concreter dan dat werd het niet.

De conferentie vindt plaats in een stadje van niets op zo’n anderhalf uur rijden van het dichtstbijzijnde vliegveld. Ze zijn er zeer gewend aan Chinese bejaarde toeristen die hier als in een soort Benidorm komen overwinteren, maar ze zijn iets minder vertrouwd met buitenlandse journalisten. In een van de hotels zijn ze dan ook een beetje bang voor de pers die er komt logeren. „Die spreken toch allemaal wel Chinees?”, vraagt het meisje aan de balie bezorgd. Bo’ao heeft wel één groot voordeel: het conferentieoord waar het Forum wordt gehouden is aan alle kanten door water omringd, en dat maakt het goed te beveiligen.

Foto AFP

Dat is ook wel nodig, want Bo’ao is de Chinese variant op de jaarlijkse conferentie in het Zwitserse Davos waar wereldleiders, de top van het internationale zakenleven en vertegenwoordigers van internationale organisaties elkaar in alle beslotenheid ontmoeten om over vooral de economische toestand in de wereld te praten.

Dat Rutte in Bo’ao aanwezig is, is best bijzonder. Alleen Oostenrijk stuurde zijn president, verder komen er geen Europese leiders. Rutte heeft ook een bilaterale ontmoeting met Xi.

Terugkaatsen is de strategie

Aan het begin van het Forum was er alvast een persconferentie waarop vooral Chinese journalisten waren afgekomen. Die filmden uitgebreid de buitenlanders in de zaal, om te laten zien hoeveel belang ook het buitenland hecht aan wat er in Bo’ao wordt gezegd. Vrijwel alle vragen na afloop gaan over de handelsoorlog, ook al werd die tijdens de presentaties op het podium slechts zijdelings genoemd.

Opvallend is dat de argumenten van Trump tegen China vrijwel niet ter tafel komen. En dat is handig, want dan hoef je die argumenten ook niet te ontkrachten. Hét grote probleem ligt volgens een van de sprekers dan ook helemaal niet in China. Het ligt ook niet in de Amerikaans-Chinese relatie, het ligt gewoon in de VS zelf. Er is daar namelijk al jaren sprake van overconsumptie en van een gebrek aan spaarzin. Dáár zouden de VS nu eens iets aan moeten doen. Dat zou de Amerikaanse economie veel meer goed doen dan nu in een protectionistische reflex te schieten.

In de marge van de persconferentie zegt Liu Xiangdong, een van de sprekers op de conferentie, niet te geloven dat China zich op oneerlijke wijze Amerikaanse technologie heeft toegeëigend. „Amerika bewaakt zijn eigen technologie bijzonder goed. Als ze zeggen dat die toch wordt gestolen, dan zou dat betekenen dat ze hun beschermende werk niet goed doen”, zegt Liu, die verbonden is aan CCIEEE, een denktank met nauwe banden met de overheid. En zo wordt ook deze bal netjes teruggekaatst.

Lees ook over hoe Nederlandse bedrijven in China bijdragen aan watermanagement: In Wuhan kan Rutte zien hoe je van een stad een spons maakt

Update: dit bericht is dindag 10 april bijgewerkt met informatie over de toespraken van Xi en Rutte.