Kozakken-jongen die oligarch werd

Oleg Deripaska Aluminiumbaron Van de Russische oligarchen is Oleg Deripaska het meest in verband gebracht met beïnvloeding van de Amerikaanse verkiezingen.

De Russische oligarch Oleg Deripaska verloor vrijdag bijna 1 miljard euro Foto Reuters

Aluminiumbaron Oleg Deripaska is niet de enige oligarch die afgelopen vrijdag door het Amerikaanse ministerie van Financiën op de sanctielijst werd gezet, en hij is zeker niet de rijkste. Tijdens de kredietcrisis van 2008 verspeelde hij het grootste deel van zijn vermogen. Dat werd tot vrijdag geschat op ‘slechts’ 5,2 miljard dollar. Door de Amerikaanse actie daalde op de Londense beurs de koers van zijn holding met 22 procent en verloor hij nog eens 957 miljoen dollar.

Toch is Oleg Vladimirovitsj Deripaska (50) de bekendste zakenman tegen wie de VS nu maatregelen nemen. Dat komt door de jarenlange relatie die hij onderhield met Paul Manafort, de lobbyist die korte tijd leiding gaf aan Trumps verkiezingscampagne. Manafort is het middelpunt geworden van het onderzoek van speciale aanklager Robert Mueller naar Russische pogingen om de uitslag van de presidentsverkiezingen te beïnvloeden.

Manafort en Deripaska kennen elkaar al jaren. Volgens persbureau AP betaalde Deripaska Manafort vanaf 2005 10 miljoen dollar per jaar om het beeld van Rusland in de VS en Europa te beïnvloeden. Ook zou Manafort briefings hebben willen verzorgen voor Deripaska over de voortgang van de presidentsverkiezingen in 2016. Manafort besprak die plannen met zijn Oekraïens-Russiche zakenpartner Konstantin Kilimnik, die door Mueller wordt omschreven als iemand „die mogelijk banden heeft met de Russische inlichtingendiensten”.

Deripaska die zich laat bijpraten over de Amerikaanse verkiezingen – dat lijkt nou niet direct kernactiviteit van een ondernemer die aan het hoofd staat van een conglomeraat dat zich uitstrekt van aluminium tot de auto-industrie en van verzekeringen tot landbouw. Maar Deripaska heeft altijd dicht op de macht gezeten. Eind jaren negentig werd hij gerekend tot de ‘familie’, de kring van vertrouwelingen rond president Boris Jeltsin. Deripaska’s relaties met de huidige president Poetin zijn ook uitstekend.

Dat is niet mis voor een eenvoudige kozakken-jongen die opgroeide in de Koeban, in het zuiden van Rusland. Net als andere oligarchen was de jonge Deripaska een intellectuele hoogvlieger met een talent voor zaken, die zijn slag sloeg in Ruslands wilde jaren negentig. Maar anders dan zijn gecultiveerde zakenvrienden bleef Deripaska lange tijd een man met een eenvoudige smaak. Oligarch Boris Berezovski gebood hem eindelijk eens een normaal pak aan te schaffen.

Misschien dat Deripaska zich daarom aangetrokken voelde tot Anastasia Vasjoekevitsj, een jong escort-meisje uit de Wit-Russische provincie. Vasjoekevitsj, artiestennaam Nastja Rybka (‘visje’), filmde de zakenman op zijn jacht voor de kust van Noorwegen in 2016. Deripaska werd vergezeld door vice-premier Sergej Prichodko. Op het fragment praten de twee mannen over politiek: over de voormalige Amerikaanse onderminister Victoria Nuland.

Het filmpje stond maandenlang onopgemerkt op de Instagrampagina van Nastja Rybka. Toen werd het gevonden door onderzoekers uit het team van Aleksej Navalny. Volgens de oppositieleider toont de ontmoeting op het jacht aan dat Deripaska betrokken is bij buitenlandse politiek. Vrijwel meteen nadat Navalny zijn vondst bekendmaakte, werd het filmpje door de Russische autoriteiten bestempeld als ‘extremistisch materiaal’, waardoor het publiceren ervan strafbaar is.

Nastja Rybka zegt dat ze in totaal 16 uur aan geluidsopnamen heeft van Deripaska. Maar dat zegt ze misschien om uit de gevangenis in Thailand te raken, waar ze enkele weken geleden plotseling werd aangehouden.