‘Uiterst pijnlijk’, maar Harry Mulisch mocht liggen in dit graf

Begraafplaats

Harry Mulisch is begraven op de plek van een geruimd familiegraf. Die familie wist niet van de ruiming en stapte naar de rechter.

„Doodgaan is niets voor mij”, zei Harry Mulisch. Toch bleek de schrijver sterfelijk, en werd hij in 2010 begraven op de Amsterdamse begraafplaats Zorgvlied. Dat gebeurde op de plek waar eerder een familiegraf was van de familie De Lange. Het was in 2006 geruimd, zonder dat de familie daarvan op de hoogte was gebracht. Na een lang dispuut met de begraafplaats dat resulteerde in een rechtszaak deed de rechter vorige week uitspraak. Het graf waar Mulisch nu ligt mocht geruimd worden, maar voor een tweede familiegraf, eveneens geruimd, krijgt de familie schadevergoeding.

Alle botten zijn verdwenen en in een verzamelgraf begraven, samen met andere botten. Een stuk familie is weg

In 2014 overleed Loekie de Lange. Broer Allert wilde haar bijzetten in een van de twee familiegraven op Zorgvlied en ontdekte dat die graven verdwenen waren. Beenderen, grafstenen – alles was weg. Op beide plekken lagen andere overledenen.

De Lange en zijn zus waren in 2006 nog samen op de begraafplaats geweest. Toen bezochten ze ook de administratie, om te controleren of alles met de graven nog in orde was. Dit bleek niet het geval, daarom dienden Allert en Loekie de Lange een aanvraag in om het erfrecht over te nemen.

Deze aanvraag viel buiten de wettelijke termijn van drie jaar, reageert Juke Warmerdam, communicatieadviseur van de gemeente Amstelveen, eigenaar van Zorgvlied. „Grafrecht kan worden overgenomen door nabestaanden binnen drie jaar na het overlijden van de rechthebbende, zo is in 1991 in de wet vastgesteld”, licht Warmerdam toe. „Van het ene graf, waar nu Mulisch ligt, verviel het grafrecht in 1971, van het andere in 2002.” Toch wilde de begraafplaats de aanvraag uit 2006 in behandeling nemen, maar door een administratieve fout is dit nooit gebeurd. In 2010 wilde de gemeente de graven heruitgeven. Omdat er geen reactie kwam op mededelingen, zowel bij het graf als op het mededelingenbord, zijn allebei de graven geruimd en verkocht aan anderen.

De familie De Lange kwam hier pas achter na het overlijden van Loekie de Lange in 2014. Op dat moment vroegen zij alles terug naar de oude situatie te brengen. Toen bleek dat er al anderen op die plekken begraven waren, zag de familie daarvan af – de familie Mulisch en de nabestaanden van de anderen die begraven liggen waar het familiegraf van De Lange was hoeven zich dus geen zorgen te maken. „We gaan hun niet hetzelfde aandoen als ons is aangedaan”, zegt Allert de Lange. Zorgvlied bood een andere plek op de begraafplaats aan, maar dat wilde de familie niet. „De graven die wij hadden waren heel uniek en lagen op een unieke plek. Alle botten zijn verdwenen en in een verzamelgraf begraven, samen met andere botten. Een stuk familie is weg. Wat moeten wij dan met een nieuw graf?”

Omdat er geen reactie kwam op mededelingen, zowel bij het graf als op het mededelingenbord, zijn allebei de graven geruimd en verkocht aan anderen

Allert de Lange vroeg Zorgvlied om een compensatie van 10.000 euro. Volgens hem geldt de Wet uit 1991 niet voor deze familiegraven, omdat de familie in het bezit is van een historische akte waarin expliciet vermeld staat dat de familie eeuwigdurend grafrecht heeft, dat door geen enkele wet overschreven kan worden.

Uiteindelijk spande De Lange een rechtszaak aan. De eis: 90.000 euro, waarvan 10.000 euro als schadevergoeding, en de rest voor de bekostiging van het nieuwe graf, en de kosten voor de advocaat.

Volgens de gemeente Amstelveen was het ruimen gerechtvaardigd omdat de familie niet heeft gereageerd op alle mededelingen dat de graven geruimd zouden worden. „Ze hebben wel een aanvraag gedaan voor het verlengen van het grafrecht, maar hebben nooit de loges daarvan betaald”, zegt voorlichter Warmerdam. „Maar het blijft een uiterst pijnlijke zaak.”

Op 28 maart deed de rechter uitspraak. Zorgvlied krijgt deels gelijk: het ruimen van het graf waar nu Mulisch ligt was rechtmatig. Voor het andere graf moet de begraafplaats de familie de Lange 9.200 euro vergoeden, plus 1.750 euro proceskosten.

„Volgens mij waren beide graven onlosmakelijk met elkaar verbonden”, reageert Allert de Lange op de uitspraak. „Maar het is al uitzonderlijk dat de rechter smartengeld toewijst. Laat ik duidelijk zijn: er zijn geen winnaars in dezen.” De Lange overlegt nog met zijn advocaat over een eventueel beroep.