Tweehonderd keer dezelfde boodschap

VS Een Amerikaanse mediagigant liet zijn bijna tweehonderd lokale televisie- zenders kritiek op de journalistiek verkondigen. Waarom?

Presentatoren van 193 lokale zenders in de VS lazen hetzelfde script voor. Beeld YouTube

Machtiger dan Fox News wordt het mediabedrijf genoemd, invloedrijker dan Breitbart, een onmisbare steunpilaar voor president Donald Trump. En toch kende vrijwel geen Amerikaan tot voor kort Sinclair Broadcast Group. Dit veranderde het afgelopen weekend, toen journalist Timothy Burke een montage maakte van een script dat anchors van 193 lokale tv-zenders de afgelopen dagen moesten voorlezen.

De tekst is op het eerste gezicht een aanklacht tegen nepnieuws. De presentatoren zeggen dat ze trots zijn op hun werk, het ‘dienen’ van hun lokale ‘gemeenschap’. Dan zegt het script: „Maar we maken ons zorgen over de zorgwekkende trend van onverantwoordelijke, eenzijdige nieuwsverhalen die ons land teisteren. Het delen van bevooroordeeld en vals nieuws is gebruikelijk geworden op sociale media. Erger nog, sommige media publiceren dezelfde nepverhalen. Verhalen die gewoon niet waar zijn, zonder de feiten te controleren.” En: „Dit is extreem gevaarlijk voor onze democratie.” Komiek John Oliver zei hierover: „Niets maakt zo duidelijk dat we voor onafhankelijke media zijn als tientallen journalisten die dezelfde boodschap keer op keer moeten herhalen, als leden van een gehersenspoelde sekte.”

Het is op zich al opvallend dat tientallen presentatoren in een voorgeschreven tekst ageren tegen nepnieuws. Maar interessant is ook dat de tekst de klacht herhaalt die president Trump vrijwel dagelijks uit over de journalistiek, met name gevestigde media als The New York Times, The Washington Post en NBC.

Sinclair Broadcast Group is vrijwel onbekend in Amerika, maar heeft in korte tijd voor een televisierevolutie gezorgd. Dat gebeurde onder de radar: het mediabedrijf kocht in 1971 een eerste tv-zender: WBFF in Baltimore. De afgelopen jaren werd het imperium uitgebreid naar 193 lokale tv-zenders, met name in het midden en westen van het land. Amerikanen vertrouwen in grote mate op lokaal nieuws, en de anchors van die zenders gelden nog als autoriteiten. Ze zijn traditioneel gespecialiseerd in lokale onderwerpen: files, criminaliteit, het weer.

Het bedrijf (omzet: 2,7 miljard dollar in 2016) is in handen van de broers-Smith, van wie David Smith het bekendste gezicht is. De familie wist de afgelopen jaren de zenders drastisch te veranderen, zonder dat het meteen opviel. Berichtgeving werd minder lokaal, en meer landelijk. De boodschap werd conservatief. Tijdens het presidentschap van George W. Bush legde de top van het bedrijf de zenders op dat ze positief over de president, en de oorlog in Irak, zouden berichten. Redacties moesten dagelijks aandacht besteden aan terrorisme. Topman Mark Hyman kreeg een rubriek waarin hij conservatief commentaar levert.

Tijdens de presidentsverkiezingen van 2016 omarmde Sinclair de kandidatuur van Donald Trump. Schoonzoon Jared Kushner sprak met Sinclair af dat de berichtgeving over Trump ‘eerlijker’ zou worden, berichtte nieuwssite Politico. Alle zenders zouden interviews met Trump zonder bijgevoegd commentaar uitzenden. In ruil voor positief nieuws over Trump zouden de zenders van Sinclair meer toegang tot hem krijgen. Niet alleen bereiken de Sinclair-zenders miljoenen tv-kijkers, ze zijn ook nog eens groot in zogeheten swing states.

Er zit een ideologische én een economische kant aan de strategie van Sinclair. David Smith is een overtuigd conservatief, die neerkijkt op ‘mainstream’ journalistiek. Hij laat zich nauwelijks interviewen, en mailde na een interviewverzoek door New York Magazine terug: „De geschreven pers is zo links (…) dat de industrie zal verdwijnen. Geen geloofwaardigheid.”

Een positieve tweet van Trump

Ook speelt mee dat David Smith op zoek is naar uitbreiding. Hij wil voor bijna vier miljard dollar Tribune Media kopen, dat 42 lokale tv-zenders bezit. Daarvoor heeft hij alleen toestemming van de federale overheid nodig. En de connecties die het bedrijf op heeft gebouwd met Trumps entourage komen van pas. Sinclair werd na de ophef over de montage getrakteerd op een tweet van Trump: „Sinclair is met afstand superieur aan CNN en nog meer aan Nep NBC, een totale farce.”

De invloed van Sinclair op de Amerikaanse samenleving is immens, concludeerden politicologen van Emory University vorige maand. Op het eerste gezicht is de verschuiving naar landelijk rechts nieuws contra-intuïtief, schreven ze onlangs in een onderzoek: kijkers haken in grote mate af. Maar Sinclair beïnvloedt er het politieke debat mee, en, indirect, de uitkomst van verkiezingen, schrijven ze.

Een paar tv-zenders die aan Sinclair verbonden zijn, hebben bezwaar tegen het script dat ze moeten uitzenden. Eén zender, Fox 47 uit Wisconsin, weigerde zelfs. „We blijven liever trouw aan onze opdracht om onze kijkers in Madison interessant lokaal nieuws, weer en sport te bieden.”

    • Guus Valk