‘Ik had dood moeten zijn’, zegt Karam

Gaza

Er komt vrijdag weer een betoging in Gaza na de 16 doden door Israëlisch vuur. Karam al-Attar ontliep de dood, maar gaat weer.

Palestijnse demonstranten in Gaza bij de grens met Israël aan de vooravond van de betoging vrijdag, waarbij banden in brand zullen worden gestoken. Foto Ibraheem Abu Mustafa/Reuters

Karam al-Attar kan er nog steeds niet over uit: hij had dood moeten zijn. Op een video die na de demonstraties in Gaza van afgelopen vrijdag viraal ging, is te zien hoe Al-Attar struikelt wanneer hij probeert een autoband te halen bij de grens met Israël. Een andere jongen neemt de band over en wordt in zijn achterhoofd geschoten. „Hij heeft mijn plaats ingenomen”, zegt Al-Attar.

De video leidde tot veel opschudding omdat de doodgeschoten jongen met de autoband juist wegliep van de Israëlische grens. Volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheid vielen er zeker zestien doden en raakten meer dan duizend mensen gewond door kogels en traangas van Israëlische troepen. Deze vrijdag zijn er nieuwe grote betogingen te verwachten aan de grens tussen Gaza en Israël, dat de kuststrook al elf jaar aan een blokkade van mensen en goederen onderwerpt. Het Israëlische leger verwacht vijftigduizend demonstranten. De Palestijnen spreken al van jumu’a al-kaouchouk, ofwel de ‘vrijdag van de autobanden’.

Een betoger filmde vrijdag in Gaza hoe een jongen die met een autoband in de hand wegliep van de Israëlische troepen, in het achterhoofd werd geschoten en stierf. De video leidde tot veel opschudding.

Dertig keer beschoten

Al-Attar zit in zijn ouderlijk huis op een kussen voor zich uit te staren, spelend met een gebedsketting in de kleuren van de Palestijnse vlag. Dertig keer werd hij naar eigen zeggen beschoten toen hij met de autoband wegrende. Hij kan zijn ogen niet afhouden van de video waarin te zien is hoe de achttienjarige Abdelfattah Abdelnabi omkwam nadat hij de band van hem had overgenomen. „Er is geen seconde dat ik er niet aan denk”, zegt Al-Attar.

De voorbereidingen voor de nieuwe demonstratie zijn in volle gang. Bij een garage in Gaza-Stad stapelen drie jongens autobanden in de laadbak van een brommertje. Ze willen de banden verbranden om het zicht van Israëlische scherpschutters te belemmeren. De banden krijgen ze gratis van garages. „We halen twee, drie ladingen per dag op”, zegt bestuurder Mohammed.

Op vijf punten aan de grens met Israël zijn tentenkampen gebouwd, compleet met wc’s en watertanks. Behalve karren met autobanden rijden er vrachtwagens met zand om heuveltjes te vormen waarachter mensen kunnen schuilen. Aan de andere kant van de grens brengen Israëlische bulldozers versterkingen aan.

Toen Al-Attar vorige week vrijdag vertrok, had hij het idee dat hij wellicht niet terug zou komen. „Er zou toch niemand verdrietig om mij zijn.” Na zeven jaar huwelijk heeft hij nog geen kinderen gekregen, en zijn werk in de landbouw levert behalve gezondheidsproblemen weinig op.

Hij laat zijn appartement zien, twee verdiepingen boven dat van zijn ouders. Een koelkast en wasmachine ontbreken, in de raamkozijnen zitten stukken zeil in plaats van glas. „’s Winters komt alle regen de kamer in.” Zijn bescheiden inkomen stak hij in vruchtbaarheidsbehandelingen, de schulden stapelden zich op. Acht maanden geleden belandde hij in de gevangenis omdat hij een schuld van 18.000 shekel (4.200 euro) niet kon betalen. Hij was net met verlof.

Lees ook over de Gazastrook: ‘Oorlog is een snelle dood. Maar hier sterven we nu langzaam’

Mars van de Terugkeer

Voor veel mensen in het kamp aan de grens is de Mars van de Terugkeer anders dan alle andere demonstraties. Er is volgens hen meer eenheid, meer hoop. Hoewel Hamas de Gazastrook overheerst, zitten er mensen van allerlei groeperingen in het organiserende comité. „Als iedereen werk had, zouden we hier niet zijn”, zegt Noufous Youssef Assa, die met haar zoontjes tussen de tenten door wandelt. De Mars moet duren tot 15 mei, de dag waarop de Palestijnen herdenken dat ze in 1948 uit het huidige Israël werden verdreven.

Israël betwist dat de demonstranten vreedzaam zijn, zoals organisatoren, getuigen en mensenrechtenorganisaties claimen, en heeft aangekondigd om deze vrijdag net zo hard te zullen optreden als de vorige.

Al-Attar zegt dat hij weer naar de grens gaat. „Ik wil een foto van Abdelfattah aan het hek hangen.” Zijn vrouw Taghreed: „Als hij het weer probeert, sluit ik hem op.”

Lees ook de column van Carolien Roelants: Alle slachtoffers Palestijnen en alle munitie Israëlisch
    • Jannie Schipper