Opinie

    • Willem Pekelder

Goden

Een ongemakkelijke expositie in de Kunsthal: Hyperrealisme Sculptuur. Levensechte beelden die een geheel eigen bestaan leiden. Ze zijn verdiept in zichzelf en zien ons niet. Vervreemdender nog is hun volmaaktheid. Ze zijn geschapen naar ons beeld, maar beter dan wij, mooier, sterker. De bodybuilder van Amerikaan Duane Hanson is perfect, en de vrouwenfiguren van Hansons landgenoot Paul McCarthy doen je huiveren. Is dit kunst of werkelijkheid?

Zelfs in hun imperfecties zijn de beelden voortreffelijker. Dat komt doordat hun gebreken zijn stilgezet, zoals op een foto. Rimpels en pukkels worden daardoor echter dan echt. De plooien in de huid van de oude vrouw met baby, een werk van Australiër Sam Jinks, zijn authentieker dan die van ons. De kunstenaars op deze expositie (tot en met 2 juli) hebben wezens ontworpen die ver boven ons zijn verheven: een tempel van goden. Je moet er niet aan denken dat de vijf meter grote baby van Australiër Ron Mueck ooit leven krijgt ingeblazen. Hij zou ons verbrijzelen.

Overdreven? De samenstellers van de expositie wijzen erop dat schakers al niet meer kunnen winnen van zelfgeschapen algoritmes en robots binnen afzienbare tijd intelligenter zullen zijn dan wij. Ik moest denken aan Mythos, het recente boek van de Britse auteur Stephen Fry over de Griekse mythologie.

De Griekse goden waren een spiegelbeeld van de mens, goed en slecht tegelijk, en de mens zuchtte onder hun tirannie. Totdat Prometheus, die de mens had gecreëerd uit klei, vuur schonk aan de aarde, waarmee de mens machtiger werd dan zijn goden. De goden konden langzaamaan worden onttroond en gedegradeerd tot spelers in een mythe. De mens werd dankzij de goddelijke vonk autonoom schepper van zijn eigen rijk.

En die goddelijke mens vervaardigt nu dus een hyperrealistische evenknie. Sterker, hij schenkt hun het vuur, want de sculpturen zijn beter dan hijzelf. De mens verlegt als het ware het eindpunt van de evolutie naar het pantheon in de Kunsthal. Hoe lang zal het nog duren eer de beelden aldaar ons bij het vuil zullen zetten als mindere goden? Zoals de oude Grieken dat ooit deden met hún scheppers? U begrijpt dat ik enigszins verward huiswaarts keerde.

    • Willem Pekelder