Opinie

Geef getraumatiseerd kind nu rust

Houd de elf azc’s nog even open, vraagt . Dan hoeven honderden kwetsbare kinderen niet voor de zoveelste keer te verhuizen en afscheid te nemen van vrienden en scholen.
Azc op recreatiepark Onnestaete in Onnen, Groningen, dat in 2014 werd ingericht voor de opvang van vluchtelingen. Het werd in 2017 gesloten. Foto Kees van de Veen

Net voor Pasen maakte het COA bekend dat elf asielcentra op korte termijn moeten sluiten. Voor de vele gezinnen en honderden kinderen die op deze locaties wonen, betekent dit opnieuw verhuizen met het grote risico dat de kinderen verder beschadigen. Dit moet en kan anders.

Kinderen die in de opvanglocaties wonen zijn extra kwetsbaar door de traumatische ervaringen in hun land van herkomst en tijdens hun vaak lange reis. Voor hen is een stabiele omgeving cruciaal om zich te ontwikkelen en het verleden te kunnen verwerken: een kindvriendelijke woonplek waar ze kunnen blijven.

Veelvuldig verhuizen tijdens de asielprocedure is nog altijd de praktijk in het Nederlandse opvangsysteem. Een asielzoekerskind verhuist gedurende de procedure meestal twee of drie keer, maar er zijn veel te vaak grote uitschieters. Een schooldirecteur uit Goes, waar het azc binnenkort moet sluiten, vertelde over kinderen die al voor de veertiende keer moeten verhuizen.

Bij elke verhuizing verliezen ze vrienden en wordt hun scholing onderbroken

Weer moeten vrienden en vriendinnen weer missen. En raken zij andere vertrouwde mensen in hun omgeving kwijt: de juf, de dokter, de vrijwilligers in het centrum. Hun schoolcarrière wordt opnieuw onderbroken. Hij noemde het voor alle betrokkenen „een rouwproces”.

Die schadelijke gevolgen zijn langer bekend. In 2009 bleek uit een groot onderzoek dat kinderen gedurende hun procedure soms wel tien keer werden overgeplaatst. Sindsdien heeft de Werkgroep Kind in azc, een coalitie van kinderrechtenorganisaties, vaak om verandering van het systeem gevraagd.

Steeds noemt de politiek „goede redenen” waarom het echt niet anders kan. Lange tijd was het excuus voor de vele verhuizingen dat het aantal mensen dat in Nederland bescherming zoekt zo hoog was dat alle zeilen moesten worden bijgezet.

Drukke kinderen

Dit argument gaat nu niet meer op. De kinderen in de elf azc’s moeten nu juist verhuizen door de sluiting vanwege de afname van het aantal asielzoekers. Nu worden de kosten genoemd. Al deze argumenten rechtvaardigen op geen enkele manier dat de rechten van kinderen worden geschonden en kinderen worden beschadigd.

In plaats van de rust die getraumatiseerde kinderen nodig hebben worden ze heel Nederland door gesleept. En het eindstation is voor de meesten nog niet in zicht.

Nu al hebben de kinderen merkbaar last van alle onrust. Bij eerdere plotselinge sluitingen vertelden begeleiders dat kinderen drukker zijn, licht ontvlambaar en dat er vaker ruzies zijn. Ook de kinderen die eerder rustig en stabiel waren, krijgen zo een terugslag door de inrichting van het Nederlands asielsysteem.

Sociale contacten stokken. Het schooljaar van kinderen wordt onderbroken, soms meerdere malen. Medische behandelingen worden stopgezet, verwerking van trauma's lukt maar beperkt. En: echte integratie komt niet op gang.

Psychosomatische stoornis

Sommige kinderen ontwikkelen door de vele verhuizingen zelfs psychische en psychosomatische stoornissen, die boven op de stress van de vlucht komen. Deze ervaringen kunnen immers pas een plek krijgen als kinderen zich veilig voelen in een stabiele omgeving.

Volgens het VN-kinderrechtenverdrag, dat ook door Nederland is ondertekend, hebben alle kinderen in Nederland dezelfde rechten, en dient bij alle maatregelen die kinderen betreffen het belang van het kind voorop te staan.

Vluchtelingenkinderen zijn per definitie extra kwetsbaar. Zij zijn volledig afhankelijk van het land waar ze aankloppen voor bescherming. Daarom roept de Werkgroep kind in azc op om met een structurele woonplek te komen voor deze kinderen.

We waren opgelucht dat deze stap eindelijk genomen zou worden na het aannemen van een motie van ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind (14 februari 2017) om verhuizingen te stoppen, en vervolgens het aankondigen van kleinschalige opvang in het regeerakkoord. Daarmee erkende de politiek het probleem en leek het einde van het gesleep met kinderen in zicht. Juist nu de politiek zich bewust is van de risico’s, is het des te schrijnender dat de kinderen toch als postpakketjes door het land worden gestuurd.

Tussenoplossing

Op termijn is de oplossing te vinden in kleinschalige en flexibele opvanglocaties dicht bij de gemeente waar zij uiteindelijk gehuisvest worden. Voor de kinderen van de elf azc’s vragen we om een tussenoplossing. Zorg dat ze op hun vertrouwde plek kunnen blijven totdat een definitief besluit is genomen over hun aanvraag.

Lees ook: Wouter Koolmees: ‘Vluchteling snel aan het werk’

Dan weten ze of en waar ze in Nederland mogen blijven en kunnen ze een nieuw leven opbouwen. Die procedure duurt meestal niet langer dan een jaar.

Als de politiek de kosten wil drukken, zorg daar dan voor snelheid in plaats van gesleep met gezinnen. Wanneer kinderen bij uitzondering toch moeten verhuizen, zorg dan in ieder geval dat ze na de verhuizing wél op een permanente plek terecht komen waar ze kunnen blijven.

Kinderen die al veertien keer zijn verhuisd, zullen veel moeite hebben om zich te hechten, vertrouwen te hebben in zichzelf en hun omgeving, om vrienden te maken en hun schoolcarrière weer op te pakken. Hulpverlening kan pas laat op gang komen. Aan deze pijnlijke situatie moet zo snel mogelijk een einde komen, zodat ze weer kind kunnen zijn, zoals andere kinderen.