Vrij zijn is…Digital Sabbath

en fotograaf laten zien hoe we uit de sleur breken. Deze week alle apparaten weg en lekker lummelen.

Fotografe Jacqueline Hassink (51) verdeelt haar tijd tussen New York, Amsterdam en Kyoto. Ze heeft momenteel een tentoonstelling in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam, over plekken op de wereld zonder mobiele ontvangst. „Die plekken zijn goud”, zegt ze, in een wereld die steeds hectischer wordt. Ze heeft twee iPhones, een Macbook Air, een iPad, een 27-inch iMac en een Apple TV. „Door al die apparaten ben je overal 24 uur per dag bereikbaar, ook al zit je in een andere tijdzone. Dat is fantastisch, als er problemen zijn kun je die meteen oplossen, maar ik merkte in mijn eigen leven dat het soms de spuigaten uitliep. Ik stopte nooit, viel slecht in slaap, bleef maar malen en werd mentaal heel moe. Toen zei een vriendin uit Noorwegen: ‘je kunt al die apparaten natuurlijk ook af en toe in een la stoppen’.” Tegenwoordig doet ze dat. Gemiddeld eens in zes weken.

Hassink noemt het een ‘Digital Sabbath’, een term die komt van de schrijver Douglas Rushkoff, een van de Joods-Amerikaanse kunstenaars die in 2008 het ‘Sabbath Manifesto’ opstelden. Maar al in 2001 schreef de Seattle Times over een ‘Technological Sabbath’ aan de Seattle Pacific University: zeven dagen lang meden driehonderd studenten alle technologie buiten het klaslokaal. Het zou nog zes jaar duren voordat de eerste iPhone de wereld werd ingeslingerd en het was slechts vijf jaar nadat Nederland „na een wat moeizame start” begon warm te lopen voor zogenaamde „portables” of „notebook computers” (aldus De Telegraaf). Maar de resultaten van het experiment waren voor alle betrokkenen een openbaring. Plotseling was er tijd om samen spelletjes te spelen en om te praten over geloofsdilemma’s en relatieproblemen. Zo stelde een van de geïnterviewden: „Toen ik hier anderhalf jaar geleden kwam, besefte ik niet hoe zeer nieuwe technologie de manier waarop mensen met elkaar omgaan, verandert.”

Gemiddeld eens in de zes weken doet Hassink alle mobiele apparaten uit en in een la

Hassink begint haar eigen Digital Sabbath meestal zittend op een kussen op de grond. „En dan doe ik helemaal niets, gewoon voor me uitstaren, de geest laten stromen. En dan ineens ga je iets bakken, een rok maken of een boek lezen. En als je dat dan een tijdje aan het doen bent, borrelen er zo maar ineens ideeën op, ideeën waar normaal geen plek voor is.”

Lummelen, noemt ze het. Want af en toe wat lummelen is geen luiheid, af en toe wat lummelen is een must. „Voor onze geest, onze gezondheid, en voor de creativiteit.” De Bijbel zei het al: „Zes dagen lang kunt u werken en al uw arbeid verrichten, maar de zevende dag is een rustdag, die gewijd is aan de HEER, uw God.” Hassink zegt het zo: „Al die digitale apparatuur is natuurlijk fantastisch, maar je moet ervoor zorgen dat er plek blijft voor het leven.”

Lees ook: Hoe de smartphone ons verslaafd maakt
    • Peter de Krom
    • Raoul de Jong