Hoe bepaalt de verzekeraar hoe veilig jij rijdt?

De Formule Sommige autoverzekeraars geven klanten automatisch korting als ze veilig rijden. Maar wat betekent veilig rijden precies?

Illustratie Midas van Son

Wie het geen probleem vindt dat de verzekeraar meekijkt, kan tot 35 procent besparen op zijn autoverzekering. Tienduizenden Nederlanders rijden al rond met een sensor die hun rijgedrag registreert. De algoritmes waarmee verzekeringen je rijgedrag beoordelen, spreken elkaar soms tegen. Bij de ene verzekering moet je op je bochten letten, de ander tilt zwaar aan hard rijden, de derde straft telefoongebruik. Wie bedenkt die regels?

In Nederland meten verzekeraars sinds een paar jaar rijgedrag. Fairzekering en Veilig Rijden van ANWB zijn al actief. Allsecur, onderdeel van Allianz, is aan het testen voor een rijgedragverzekering die dit jaar wordt geïntroduceerd.

De sensor zit onder de motorkap of wordt met een dongle in de diagnostische poort geprikt. Een sim-kaartje geeft snelheid, locatie en bewegingen door. Zo ziet de verzekeraar of je abrupt remt, of de maximum snelheid overtreedt. In een online dashboard kun je je resultaat zelf bekijken.

De regels verschillen

De verzekeraars passen verschillende regels toe. ANWB en Fairzekering hebben beide een Brits systeem aangepast aan het Nederlandse wegennet. Fairzekering telt bochtengedrag niet mee. Er zijn te veel rotondes in Nederland, zegt mede-oprichter Marcel Koster. De Veilig Rijden-polis van ANWB rekent bochten wel mee, maar is ‘toleranter’. „Afritten en rotondes in Nederland zijn ruimer dan in het VK. Daarom rekenen we hogere bochtsnelheden niet zo zwaar mee”, zegt Martijn Smidt van ANWB.

ANWB houdt (nog) geen rekening met tijdelijke snelheidsbeperkingen en adviessnelheden. Maar rijd je meer dan 50 kilometer per uur te hard, dan stopt de verzekering – andere verzekeraars zijn niet zo strikt.

Het tijdstip waarop je rijdt, telt ook mee. Fairzekering telt incidenten tussen 7 uur ’s avonds en 5 uur ’s morgens extra zwaar mee. Met name tegen het ochtendgloren is de concentratie lager, zegt Marcel Koster. ANWB let ook op dag en nacht, net als Allsecur. Allsecur zal echter hard optrekken niet meetellen bij de score. Jeroen Kuiper: „We letten eerder op remmen. Hoe vaak en hoe hard je remt, zegt meer over je rijgedrag en risico dan de manier van optrekken.”

De algoritmes waarmee verzekeringen je rijgedrag beoordelen, spreken elkaar soms tegen

Appen in de auto

Fairzekering en ANWB werken nu nog met dongles maar willen je rijgedrag met een app op je telefoon gaan meten – dat is goedkoper. Hoe controleer je of de automobilist elke rit registreert? ANWB wil daarvoor een bluetooth-zendertje plaatsen, dat ook controleert of je in de auto je telefoon gebruikt.

De ANWB pleit voor een strenge aanpak van appen achter het stuur – het is een van de oorzaken dat het aantal verkeersdoden weer stijgt. De verzekeringstak onderzoekt of en hoe het telefoongebruik meegerekend moet worden als „vijfde factor”, naast snelheid, optrekken, remmen en gedrag in de bochten. „Of je je telefoon pakt, is de verantwoordelijkheid van de bestuurder”, zegt Martijn Smidt van de ANWB. Het gerechtshof in Leeuwarden bepaalde dit jaar nog dat automobilisten hun telefoon in de houder in sommige gevallen mogen aanraken.

Bij Allsecur zal telefoongebruik onderweg voor 30 tot 40 procent je rijscore bepalen. Handsfree bellen wordt nog niet meegerekend. Jeroen Kuiper: „Handsfree bellen mag van de wet. Toch vernauwt het je gezichtsveld. Als je ophangt, denk je: waar was ik ook alweer?”

Wat is een algoritme eigenlijk? In deze animatie leggen we het uit.

Met een paardentrailer

Het is Kuiper nog niet gelukt een perfecte score te halen. „Eén keer kwam ik tot 98 van de 100 punten – toen reed ik met een paardentrailer, heel voorzichtig.”

De All Secur-app meet continu je reisbewegingen. Zo registreert de software ook of je fietst of in de trein zit. Dat beïnvloedt je score niet, maar zullen consumenten deze gegevens wel met hun autoverzekeraar willen delen? Kuiper denkt van wel, al was het maar om misverstanden te voorkomen over wanneer je rijgedrag meegeteld wordt en wanneer niet. Te complexe informatie over het rijgedrag is ook niet goed: „Hoe meer details je laat zien, hoe meer vragen je krijgt.”

Kuiper: „We gaan eerst op onze gut feeling af en kijken dan of we de algoritmes moeten finetunen.” Er zijn meer data nodig, in kilometers en claims, om een correlatie te leggen tussen gedrag en schade.

Allsecur toont de score van elke rit, Fairzekering meet per 100 kilometer en de ANWB toont een gemiddelde score over tien dagen. „Het gaat om de trend, niet om de details”, zegt Martijn Smidt. Klanten kunnen bellen als ze het niet eens zijn met een score, en er is al een clubje fanatieke Veilig Rijden-leden die proberen 100 punten te halen. Martijn Smidt: „Dat sociale aspect is belangrijk. Een verzekering is nu een tastbaar product, waar je zelf invloed op uitoefent.”

De allerbeste chauffeurs zijn bestuurders tussen de 60 en 69 jaar

Fijnmaziger

Rijgedrag meten levert winst op voor verzekeraars en de gebruiker, is de belofte. „Doordat mensen bewuster en beter gaan rijden, loopt de verzekering minder risico en die besparing wordt volledig teruggegeven aan de klant”, zegt Jeroen Kuiper van Allsecur.

Verzekeraars kunnen onveilige klanten onderscheiden en een betere inschatting van de risico’s maken, fijnmaziger dan met schadevrije jaren.

Fairzekering merkt de positieve gevolgen al, zegt Marcel Koster. De verzekeraar houdt nu meer geld over. Belangrijk, want autoverzekeringen zijn doorgaans verliesgevend – ze dienen als een lokkertje om er andere verzekeringen bij te verkopen. Voor de consument geldt: je offert een stuk van je privacy op, maar je betaalt niet meer voor het risico van minder voorzichtige chauffeurs.

Het gaat ANWB om de verkeersveiligheid, zegt Martijn Smidt. Na ruim anderhalf jaar heeft Veilig Rijden (18.000 klanten, die samen 100 miljoen kilometer gecontroleerd reden) bijna genoeg data om gevaarlijke locaties aan te wijzen. Een eerste conclusie: mensen in Groningen rijden veiliger dan mensen in Zeeland. En de allerbeste chauffeurs? Dat zijn bestuurders tussen de 60 en 69 jaar.

Hoe algoritmes ons dagelijks leven bepalen

Ons leven wordt bestuurd door algoritmes, regeltjes achter de schermen. Deze wiskundige formules, gevoed door grote hoeveelheden data, sturen onze selectie van nieuws, entertainment en aankopen, vissen automatisch dieven en verdachten uit de massa. Lees de inleiding: Hoe algoritmes ons dagelijks leven sturen ›

Vervoer

Techbedrijven zijn dol op locatiedata en bewegings­gegevens, hoe gedetailleerder hoe beter. Zo ‘ziet’ Google hoe lang mensen op zoek zijn naar een parkeerplaats en leert Apple van je iPhone waar je werkt. Je kunt bewijzen dat je veilig rijdt en erop vertrouwen dat je om de file geleid wordt, of de snelste liftcabine voorgeschoteld krijgt. Maar welke algoritmes bepalen wat veilig is of wie er voorrang krijgt in de de file of in lift?

Lees ook:

  1. Hoe omzeilt TomTom de files?

  2. Hoe bepaalt de verzekeraar hoe veilig jij rijdt?

  3. Hoe bepaalt de lift wie voorrang krijgt?

  4. Hoe weet Google hoe lang je moet wachten?

Media

Kun je smaak in statistiek vatten? De grote streaming-diensten doen niet anders. Ze proberen een breed publiek inhoud op maat aan te bieden met behulp van algoritmes. Spotify en Netflix doen het door mensen met dezelfde voorkeuren te clusteren. Nieuwsdienst Blendle probeert er juist voor te zorgen dat je andere dingen ziet dan je zou verwachten. Apple laat personificatie grotendeels achterwege: Apple News is gebaseerd op locatie, niet of nauwelijks op je klikgedrag.

Lees ook:

  1. Hoe weet Netflix welke serie je wilt zien?

  2. Hoe weet Blendle wat jij wilt lezen?

  3. Hoe stelt Apple jouw nieuws samen?

  4. Waarom is dit het volgende liedje dat Spotify je laat horen?

Shoppen

Amazon is de webwinkel die groot werd met het doen van aanbevelingen op basis van wat anderen kochten. Wat zijn de trucs waarmee online winkels en reisbureaus je tot een aankoop verlokken? Achter de schermen wordt consumentengedrag in datapatronen gegoten, om beter in te schatten wat je wilt of hoe je te beïnvloeden bent. Ieder mens is uniek, maar bij elkaar zijn we toch redelijk voorspelbaar.

Lees ook:

  1. Hoe verleidt Booking.com je snel een hotelkamer te boeken?

  2. Hoe weet Bol.com wat je wilt kopen?

  3. Retargeting: hoe lang blijven mijn schoenen me achtervolgen?

  4. Hoe Facebook advertenties héél precies op maat maakt

Fraude

Algoritmes zijn bij uitstek geschikt om conclusies te trekken uit grote hoeveelheden data. Daardoor kunnen ze sneller ‘verdachte’ elementen opsporen, of het nou gaat om betalingsverkeer, uitkeringsgerechtigden of winkeldiefstal. De regels voor wat nou eigenlijk verdacht gedrag is, worden echter wel door mensen bepaald.

Lees ook:

  1. Hoe beschermt de bank je tegen oplichters?

  2. Hoe controleert de gemeente of jij fraudeert?

  3. Hoe bepaalt de zelfscankassa welke klanten gecontroleerd worden?

Naar aanleiding van deze productie organiseerde NRC op donderdag 12 april een avond in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Terugkijken kan hier.

Redactie Marc Hijink en Eva de Valk, animatie Midas van Son, Harrison van der Vliet en Elze van Driel, illustraties Midas van Son, vorm Koen Smeets.

    • Marc Hijink