Opinie

Wat een slechte verliezers daar in Rotterdam

D66 en PvdA hebben de morele plicht om met verkiezingswinnaar Leefbaar verkennende gesprekken te voeren. Toch breken ze met dat democratische principe, merkt op.

Joost Eerdmans (Leefbaar Rotterdam) bij installatie gemeenteraad. Foto Robin Utrecht / ANP

Er is iets geks aan de hand in Rotterdam. Op 21 maart werd Leefbaar Rotterdam met elf zetels veruit de grootste partij – meer dan twee keer zo groot als de tweede partij. Toch heeft het er alle schijn van dat een aantal partijen alles in het werk stelt de winnaar van de verkiezingen niet de kans te geven een stadsbestuur te vormen. Niet het belang van Rotterdam lijkt voorop te staan, maar dat van de partijen en hun politici.

In Amsterdam wees GroenLinks al op de verkiezingsavond (met tien zetels iets groter dan D66) een verkenner uit eigen gelederen aan. Onlangs meldde deze partij dat zij een college probeert te vormen met PvdA, SP en D66. In Utrecht, waar GroenLinks ook met twee zetels verschil D66 klopte, wordt GroenLinks-mastodont Andrée van Es als verkenner op pad gestuurd. Ook in Den Haag, waar Groep de Mos met acht zetels nipt de VVD versloeg, gaan alle partijen netjes bij de door De Mos aangewezen verkenner Hans Wiegel op de koffie.

De (nipte) winnaars in de andere grote steden konden dus, zoals dat hoort, zonder morren het voortouw nemen. In Rotterdam krijgt Leefbaar Rotterdam, dat met niet één of twee, maar met zes zetels verschil de grootste werd, die rol echter niet toebedeeld. Toen Leefbaar Rotterdam voormalig Ahoy-directeur Jos van der Vegt als verkenner aandroeg, eiste een aantal linkse partijen dat daar een andere verkenner aan toegevoegd werd in de persoon van Derk Loorbach. Een wens die door Leefbaar niet werd geblokkeerd teneinde de boel niet al in de beginfase van de verkenning op de spits te drijven.

Ironisch genoeg lijken dezelfde partijen die aandrongen op het toevoegen van de heer Loorbach nauwelijks geïnteresseerd in diens werkzaamheden. Een aantal partijen wil zelfs niet wachten tot de verkenners hun werk hebben afgerond. D66 en PvdA geven aan niet met Leefbaar Rotterdam te willen samenwerken. Ter illustratie: Leefbaar werd in 40 van de 68 Rotterdamse wijken de grootste partij, tegenover D66 in één wijk en de PvdA in nul wijken! Leefbaar is in Rotterdam procentueel even groot als de VVD in heel Nederland. Kunt u zich voorstellen dat vorig jaar niet Rutte een informateur mocht aanwijzen, maar Asscher? Of dat D66 het voortouw in de onderhandelingen mocht nemen in plaats van de VVD?

Zes weken voor de verkiezingen sloot een aantal partijen een links verbond. Doel was om samen groter dan Leefbaar Rotterdam te worden en zo het initiatief op te eisen bij de formatie. Impliciet verklaarden zij hiermee dus dat Leefbaar Rotterdam het voortouw zou nemen indien deze partij groter werd dan het linkse verbond. Zoals bekend klapte dit verbond door een oude antisemitische tweet van Nida. Toch accepteren de linkse partijen nu niet dat Leefbaar de grootste is en de rol op zich neemt die daarbij past en dat de kiezer iets anders wil dan zij. Het is aan de sterke ruggengraat van VVD-leider Karremans te danken dat Leefbaar Rotterdam nog niet is verbannen van de onderhandelingstafel.

Of een partij nu naar rechts of links is opgeschoven is helemaal niet relevant. Relevant is of je elkaar kunt vinden op armoedebeleid, wonen en integratie

Geen enkele partij is verplicht om samen te werken met een andere partij. Maar serieuze en democratische partijen hebben wél de morele plicht om op zijn minst met de winnaar van de verkiezingen verkennende gesprekken te voeren. Zoals het gaat bij dit soort gesprekken zal iedereen moeten geven en nemen. Het staat PvdA en D66 dan ook volkomen vrij om na verkennende gesprekken aan te geven dat samenwerking met Leefbaar niet opportuun is. Zo werkt democratie óók.

Het uitsluiten van de winnaar onderbouwen ze met het argument ‘dat Leefbaar naar rechts is opgeschoven’. Een doorzichtig excuus om hun dubieuze handelwijze en gehoorzaamheid aan Haagse oekazes goed te praten. Ook de alliantie met Forum voor Democratie wordt als struikelblok opgevoerd. Een gezocht argument. Ik heb nog nooit iemand horen zeggen dat ze niet met CU, CDA of SP willen samenwerken omdat deze met respectievelijk de Dansk Folkeparti (Deense PVV), het Hongaarse Fidesz (van Orbán) of Sinn Féin (politieke tak IRA) een alliantie hebben en er zelfs mee in één Europese fractie zitten. Of een partij nu naar rechts of links is opgeschoven is helemaal niet relevant.

Relevant is of je elkaar kunt vinden op armoedebeleid, wonen, integratie en veiligheid. Of de deelnemers aan een coalitie nog een geloofwaardig verhaal naar hun achterban hebben. Dáár gaat het om! Weigeren om überhaupt te onderzoeken óf je er uit komt is niet fair naar de tienduizenden kiezers van Leefbaar en zeker niet in het belang van de bestuurbaarheid van onze mooie stad.

Correctie (4 april 2018): de naam van auteur Ronald Buijt werd in een eerdere versie als Buyt gespeld. Dit is gecorrigeerd.