NRC checkt: ‘Kolonisten van Catan? Dat mag niet meer!’

Dat schreef het AD woensdag.

Poging om een wereldrecord te breken door met zoveel mogelijk deelnemers Catan te spelen in 2015. Foto: Roland Weihrauch

De aanleiding

„'Kolonisten' van Catan? Dat mag niet meer!”, kopte het AD woensdagmorgen. De strekking van het verhaal: zonder dat iemand het doorhad, heeft uitgever 999 Games de naam van het populaire bordspel veranderd in simpelweg Catan - zonder kolonisten. De reden daarvoor waren klachten over de foute bijsmaak van dat woord. Het doet denken aan de koloniale tijd. „Daar wilden we vanaf”, zei 999 Games tegen de krant. We checken of het spel inderdaad uit politieke correctheid een nieuwe naam heeft gekregen.

Waar is het op gebaseerd?

Volgens het AD kreeg 999 Games elk jaar klachten binnen over Kolonisten. „Dat we met deze naamgeving teruggingen naar de oude, blanke roots”, zei woordvoerder Bert Calis van de uitgever tegen de krant. „De term 'kolonisten' is zo beladen, dat we hem niet meer willen gebruiken voor onze spellen”, aldus Calis.

De wijziging leverde de uitgever veel kritiek op. Op Twitter, maar ook van VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer Klaas Dijkhoff, die woensdag in het AD meteen zijn onvrede liet blijken. „Ik ben de hele discussie over dit soort verwijzingen naar kolonialisme meer dan zat.”

En, klopt het?

Aan de telefoon met NRC vertelt Calis een ander verhaal. De klachten waren niet de reden van de naamswijziging, die overigens al in 2014 heeft plaatsgevonden. „We kregen er maar ongeveer twee per jaar. Mensen waren er niet zo mee bezig.”

In werkelijkheid was er volgens Calis sprake van een zakelijk besluit. Om de internationale herkenbaarheid van de bordspellenreeks te verbeteren, wilde de Duitse rechtenhouder alle versies wereldwijd de naam Catan geven. 999 Games moest zich daaraan houden.

De Nederlandse editie was niet de enige die de afgelopen jaren een andere naam opgeplakt kreeg. Het Britse Settlers of Catan en het Duitse Siedler von Catan moesten er in 2015 aan geloven.

Dat daarmee ook het beladen 'kolonisten' verdween, was volgens Calis een „bijkomend voordeel”. „Kolonisten was een ongelukkige vertaling van het Duitse siedler. Dat woord gaat puur over dorpjes bouwen op een onbewoond eiland.” 'Kolonisten' staat daarentegen meer voor overheersing van een oorspronkelijke bevolking, zegt Calis.

Woensdagmiddag noemt 999 Games het AD-verhaal „onnodige stemmingmakerij”. Desondanks blijft journalist Peter Winterman, de auteur van het stuk, erbij dat Calis dinsdag tegen hem zei dat de kritiek op de term 'kolonisten' de hoofdreden voor de aanpassing was. „Die citaten heeft hij letterlijk zo gezegd. Als hij een andere reden had genoemd, had ik die zeker vermeld.”

Waarom spreekt Calis zichzelf dan zo tegen? De woordvoerder erkent tegenover NRC dat hij de uitspraken in het AD gedaan heeft. Het probleem, zegt Calis, is dat hij dinsdag nog niet van de echte reden afwist. In een nieuw bericht op de website van het AD geeft Calis toe dat hij de krant „onvolledig” heeft geïnformeerd.

Conclusie

De Kolonisten verdwenen niet uit Catan door politieke correctheid. De enigszins onhandige woordvoerder van de speluitgever wekte in het AD per abuis de indruk dat dat wel zo was. Het ging eigenlijk over marketing: alle internationale versies van Catan kregen op instructie van de licentiehouder dezelfde naam. 999 Games kreeg af en toe wel klachten binnen over de negatieve bijklank van het woord kolonisten. Daarom was het verdwijnen van de term wel mooi meegenomen voor het bedrijf. Hoewel het AD er dus niks aan kon doen, beoordelen we de stelling toch als grotendeels onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt