Is de Scandithriller uit? Je zou Missing toch een kans moeten geven

Cliffhanger De glans van de Scandithriller is er een beetje af, maar spot er een die je toch een kans zou moeten geven.

Saga Samuelsson, vermist in Missing. Foto Lumière

Er bestaat een lange traditie van Scandinavische misdaadlectuur, maar op televisie begon het pas goed rond 2007 met de Deense serie The Killing waarin de licht autistische inspecteur Sarah Lund in gebreide truien de misdaad bestreed. Of iets later, met de Zweedse verfilming van de Millennium-trilogie van Stieg Larsson. Mannen die vrouwen haten luidde de originele titel van het eerste deel, en dat is een steeds terugkerend thema in het internationale succes van de Scandithriller.

Meestal is de hoofdpersoon een vrouwelijke rechercheur die haar privéleven minder goed op orde heeft dan haar bijna maniakale werkdrift. Dat leidt tot sociale wrijving en schuldgevoelens, nog eens verergerd door de weerstand die haar aanpak van de door mannen gedomineerde machtsverhoudingen per definitie opwekt. Het gaat vaak over verkrachting en andere vormen van geweld, gepleegd door mannen met grote invloed.

De nieuwste loot aan de boom van dit genre is het vierdelige Zweedse Missing (oorspronkelijke titel: Saknad of Vermist) dat op het eerste gezicht aan alle voorwaarden van het genre voldoet.

Er ligt een dood meisje langs de kant van de weg, ergens in de Zweedse Bible Belt, het achterland van Gotenburg. Daar passeert net de Stockholmse inspecteur Maja, op weg naar de enigszins door haar verwaarloosde volwassen dochter Rebecka, aldaar achtergelaten na een echtscheiding. En bij een beleefdheidsbezoek aan het oude politiebureau doen de voormalige collega’s al snel een beroep op de politievrouw uit de grote stad om het onderzoek ter hand te nemen. Even later verdwijnt een vrome jonge vrouw, ook onder verdachte omstandigheden. De Zaal van Christus, onder leiding van een charlatanachtige dominee, moet er wel iets mee te maken hebben.

De trailer van Missing.

Nee, veel verrassingen bevat de plotontwikkeling van Missing niet. Wie de goeden en de slechten zijn, dat lijdt van het begin af aan geen twijfel. Misschien is de glans van die feministische hausse uit het hoge noorden er wel een beetje vanaf, inclusief de onvermijdelijke winterse beelden en duistere cameravoering.

Maar er is een andere reden om Missing toch een kans te geven. De serie is gecreëerd (geproduceerd, geschreven en geregisseerd) door Colin Nutley, een Brit die een jaar of dertig geleden in Zweden neerstreek en daar een van de meest succesvolle filmmakers werd. Internationaal is Nutley veel minder bekend, ondanks een enkele Oscarnominatie, maar de Zweden zijn dol op zijn bitterzoete visie op vooral het provinciale karakter van Nutleys tweede vaderland. Hij laat zien hoe moeilijk het is om je emoties te tonen in een door goedmoedige kameraadschap gekenmerkte groepscultuur. Opnieuw proeven we de wisselbaden van het laconieke en het hysterische, bekend uit het werk van Strindberg en Bergman.

Wie neemt de rol over van de Scandithriller? Hans Beerekamp tipte eerder enkele veelbelovende Vlaamse series

Verreweg de beste acteerprestaties leveren moeder en dochter, gespeeld door de echte moeder en dochter Helena Bergström en Molly Nutley, tevens echtgenote en kind van de regisseur. De ambivalentie en onderkoelde onmacht in hun onderlinge relatie is vele malen interessanter dan de suggestie van verstikkende plattelandsmentaliteit en per definitie te wantrouwen overmatige geloofsijver.

Bestaat dat Bogesund, troosteloos epicentrum van een besneeuwd en schraal landschap, eigenlijk echt? Ja en nee: het was tot 1741 de naam van Ulricehamn in de provincie Västergötland, thans een wintersportcentrum met zes skiliften. Het zou me niet verbazen als de familie Nutley daar ook een buitenhuisje bezat.

Missing (Saknad) Gecreëerd door Colin Nutley. Ep 1-4, verkrijgbaar op dvd en op de betaalsite van lumiereseries.com