Zijn datingapps voor homo’s echt zo gevaarlijk?

Datinggeweld Afspreken via online datingapps is niet zonder risico, maar is dat de schuld van de apps? “Het is net als fietsen: het kan je makkelijk naar je bestemming brengen, maar je kunt onderweg ook een ongeluk krijgen.”

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De afspraak bleek een hinderlaag. De 28-jarige Dordtenaar die vrijdagnacht via datingapp Grindr met een man had afgesproken, werd opgewacht door een groep die op hem begon in te slaan. Een dag later gebeurde hetzelfde zo’n drie kilometer verderop, ook in Dordrecht, bij een andere man. Hij wist te ontkomen.

De twee incidenten, zo lijkt het, staan niet los van elkaar. De politie vermoedt dat er sprake is van homohaat. De Telegraaf meldt woensdag dat de mishandeling en bedreiging het werk zijn van een groep hangjongeren uit de wijk Sterrenburg, van wie de meesten een Nederlandse achtergrond hebben. De politie kan dat echter niet bevestigen. Maandagavond werd een 14-jarige jongen opgepakt op verdenking van betrokkenheid bij beide zaken.

Voor veel van de circa 2,8 miljoen singles in Nederland is afspreken via een datingsite of -app net zo gewoon als naar de film gaan. Alleen lopen de afspraakjes niet altijd goed af. Vorig jaar werden in Apeldoorn twee mannen opgepakt die hun ‘dates’ met geweld beroofden. In Den Bosch worden twee mannen ervan verdacht meerdere homoseksuelen te hebben afgeperst na een ontmoeting. De dood van de 17-jarige Orlando Boldewijn uit Rotterdam, die op 18 februari niet thuis kwam na een Grindr-date, is nog niet opgehelderd.

Lees ook de column over Orlando Boldewijn van Mirjam de Winter: Orlando

Toch wil dit niet zeggen dat online daten gevaarlijk is, zegt Elisabeth Timmermans. Zij doet aan de Erasmus Universiteit Rotterdam postdoctoraal onderzoek naar datingapps. „In de berichtgeving over dit soort zaken wordt snel de conclusie getrokken: dat komt door die apps. Maar er zijn veel mensen die afspreken via Tinder, Grindr of Happn. Dat sommigen slachtoffer worden is niet de schuld van de apps.”

Homo’s kwetsbaar

Homoseksuele mannen zijn een kwetsbare groep, zegt Timmermans. Mannen die afspreken met mannen gebruiken datingapps namelijk op een andere manier dan hetero’s. „Bij een app als Grindr is het vaker zo dat mannen puur willen afspreken voor de seks. Niet iedereen wil daarbij zijn identiteit prijsgeven”, zegt ze.

Uit interviews voor haar onderzoek blijkt bovendien dat mannen en vrouwen veel langer – gemiddeld twee weken – contact met elkaar hebben voor ze met iemand afspreken. Mannen die mannen ontmoeten, doen dat vaak al dezelfde dag.

Doordat er zoveel aandacht is voor Grindr geef je mensen met kwade bedoelingen wapens om homoseksuelen aan te vallen

Henri Badaröh (25), student film en fotografie, gebruikte in het verleden Grindr en Tinder. Volgens hem is er een duidelijk onderscheid tussen de twee. Tinder is „onderdeel van onze mainstreamcultuur”. Grindr „is een app voor gay-mannen, gemaakt door gay-mannen”, zegt hij. Doordat er zoveel aandacht is voor die laatste app, geef je mensen met kwade bedoelingen „wapens om homoseksuelen aan te vallen”. „Zie wat er dit weekend in Dordrecht is gebeurd.”

Scenarioschrijver en student sociologie Manju Reijmer (27), ook actief op zowel Grindr als Tinder, was niet verbaasd toen hij hoorde over de mishandeling. „Dit is een zaak die veel aandacht krijgt omdat er een hele groep bij betrokken is. Heel heftig natuurlijk. Maar geloof me: geweld tegen homo’s vindt continu op kleinere schaal plaats. Op ontmoetingsplekken, bij het uitgaan: everywhere.”

Slecht idee

Als tiener nam hij soms risico’s door met onbekenden af te spreken. „Ik ben gelukkig nooit in elkaar geslagen of iets dergelijks, maar als je alleen bent of zo onervaren dat je niet weet hoe je ‘nee’ moet zeggen, worden er wel eens grenzen overschreden”, vertelt Reijmer. Hij gelooft niet dat jonge mannen niet nadenken over de gevaren van online daten. „Grindr gebruik ik nu wat minder. Dat geldt ook voor veel van mijn vrienden. We zijn voorzichtiger. We sturen elkaar regelmatig appjes: ‘Ik ben onderweg hiernaartoe’.”

De 23-jarige student communicatiewetenschappen Stijn, die vanwege zijn privacy, het beladen onderwerp en de mogelijke gevolgen liever niet met zijn achternaam in de krant wil, vindt afspreken met een onbekende altijd een slecht idee. „Als ik die berichten over mishandelingen hoor dan denk ik: sorry, maar hoe ontzettend dom ben je als je met een wildvreemde in de bosjes afspreekt?”

Zelf zit hij „sporadisch” op Grindr, vooral voor de aandacht of afleiding. „Vaak stuurt iemand dan meteen een foto van z’n piemel of krijg ik een bizar verzoek. Daar ga ik dan niet op in.”

Hij is zo’n twee jaar actief op de apps, onveilig voelde hij zich nooit. „Het is aan jezelf om te bepalen of iemand te vertrouwen is. Ik spreek alleen af als ik een naam weet, en zoek altijd zoveel mogelijk over diegene op. Die research blijf ik doen.”

Het is het advies dat onderzoeker Elisabeth Timmermans ook geeft: „Vraag door voordat je afspreekt. Vraag om iemands Facebookprofiel zodat je ziet wie diegene is. Wil je iemand ontmoeten, doe dat dan op een openbare plek. En het gaat vaak mis door verkeerde verwachtingen van mensen die met elkaar afspreken. Bij een afspraak thuis is er vaak de aanname dat er iets seksueels gaat gebeuren.”

Henri Badaröh vindt dat mensen die zichzelf op een datingapp presenteren op alles voorbereid moeten zijn. „Het is net als fietsen: het kan je makkelijk naar je bestemming brengen, maar je kunt onderweg ook een ongeluk krijgen. Als je niet wilt nadenken over alle risico’s, doe het gewoon níét. Er zijn overal figuren met slechte intenties.”

Hij vindt het wel belangrijk dat datingapps als Grindr blijven bestaan. „Sommige mensen kunnen in het echte leven niet zo gemakkelijk iemand ontmoeten. Zo’n app moet voor hen een safe space zijn.”