EY vervolgd in zaak rond omkoping bij VimpelCom

Strafzaak Het Openbaar Ministerie verdenkt EY ervan verdachte transacties vanuit VimpelCom expres niet, niet op tijd, of niet volledig te hebben gemeld.

EY juicht de rechtszaak toe. De wetgeving is zo ingewikkeld, zegt EY, dat het goed is dat een rechter zich uitspreekt. Foto Olaf Kraak/ANP

Het Openbaar Ministerie is een strafzaak begonnen tegen accountantskantoor EY in verband met omkopingspraktijken van een van zijn klanten, het telecombedrijf VimpelCom.

Het was al bekend dat het OM het kantoor verdacht van het niet melden van ongebruikelijke transacties, nu blijkt EY daadwerkelijk gedagvaard. Woensdag vindt een regiezitting plaats bij de rechtbank in Amsterdam. Het is uitzonderlijk dat justitie een van de grote vier accountantskantoren voor de strafrechter daagt.

EY was de accountant van het in Amsterdam gevestigde VimpelCom, dat tegenwoordig Veon heet. VimpelCom schikte in 2016 voor een recordbedrag van 795 miljoen dollar met de Nederlandse en Amerikaanse justities wegens omkoping van Gulnara Karimova, oudste dochter van de toenmalige president van Oezbekistan.

Maagdeneilanden

In ruil voor vele miljoenen dollars zorgde Karimova ervoor dat VimpelCom toegang kreeg tot de Oezbeekse telecommarkt. Vorig jaar schikte ook het Zweedse telecombedrijf Telia met de Nederlandse en Amerikaanse autoriteiten voor omkoping van Karimova. Met een totaalbedrag van 965 miljoen dollar werd er een nieuw record gevestigd.

Het OM besloot niet alleen de corruptie zelf aan te pakken, maar ook onderzoek te doen naar de dienstverlenende organisaties die de transacties mogelijk hebben gemaakt.

Het OM verdenkt EY ervan de verdachte transacties vanuit VimpelCom expres niet, niet op tijd, of niet volledig te hebben gemeld, terwijl dat wel had moeten gebeuren. In veel gevallen verliepen de betalingen vanaf een dochteronderneming van VimpelCom op de Britse Maagdeneilanden, naar een brievenbusfirma op Gibraltar. Die stond op naam van een assistente van Karimova.

Het OM onderzoekt ook de rol van ING bij de VimpelCom-affaire. VimpelCom zou delen van het smeergeld aan Karimova hebben betaald vanaf bankrekeningen bij ING, zonder dat de bank dit meldde.

EY zegt het in een reactie „niet eens” te zijn met het OM. Bestuursvoorzitter Coen Boogaart laat via een woordvoerder weten dat EY „deze transacties destijds op basis van de beschikbare informatie [heeft] onderzocht”. Dit heeft volgens Boogaart „tijd gekost”. Uiteindelijk heeft EY naar eigen zeggen wel meldingen gedaan bij de autoriteiten. EY juicht de rechtszaak toe. De wetgeving hierover is zo ingewikkeld, zegt Boogaart, dat het goed is dat de rechter er nu duidelijkheid over geeft.

EY noch het OM willen zeggen of ze ook gesproken hebben over een schikking.

Gevoelig

KPMG heeft in 2013 wel een grote fraudezaak mogen schikken. Het accountantskantoor, net als EY een van de ‘big four’, werd verdacht van het verhullen van omkoping door bouwer Ballast Nedam. KPMG betaalde 7 miljoen euro, waarna vervolging van de baan was.

Dergelijke schikkingen liggen gevoelig. Het bedrijf hoeft zich niet voor de rechter te verantwoorden en het publiek komt niet te weten waar het bedrijf zich precies schuldig aan heeft gemaakt. Het OM stuurt wel altijd een persbericht uit als er een schikking is getroffen, maar dat bevat tot nu toe nooit de details die boven tafel komen als een zaak voor de rechter komt.

Lees ook waarom justitie bedrijven laat wegkomen met een schikking: Geen rechter, wel de schandaal

Op het nippertje kwamen de drie voormalige KPMG-accountants die Ballast Nedam controleerden uiteindelijk niet weg met een schikking. Aanvankelijk bood justitie deze drie in 2013 ook een schikking aan, maar op het laatste moment ging dat toch niet door. Politiek Den Haag – het is onduidelijk wie precies – was ervoor gaan liggen. De drie accountants hadden het geld al overgemaakt, maar kregen dat weer teruggestort.

Tegen deze drie heeft het OM alsnog vervolging ingesteld; vorige week is de rechtszaak van start gegaan.

Lees ook deze reportage over de eerste zittingsdag in de rechtszaak tegen de drie verdachte KPMG’ers